ग्रोकान....खंडीभर झाले अ‍ॅप्स,त्यात गुणवत्तेचा वानवा रे

Il ग्रोकायन-113 ll

खंडीभर झाले अ‍ॅप्स,त्यात गुणवत्तेचा वानवा रे!

शैक्षणिकपेक्षा अशैक्षणिक कामांसाठी,कुणीतरी अ‍ॅप्स बनवा रे !!

ग्रोकायन म्हणजे वात्रटिकेचे  *grok* या आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स माध्यमाने केलेले विश्लेषण...

म्हणजेच वात्रटिकेची आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स ने केलेली समीक्षा....

सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचे हे आर्टिफिशियल समीक्षण म्हणजे ..

मराठी साहित्यातील ..

एक नवा अनुभव...नवा प्रयोग...

वाचा आणि आपली प्रतिक्रिया नक्की द्या.

आजची वात्रटिका

----------------------

डिजिटल शाळा 

तंत्रस्नेही झाले गुरुजी,

डिजिटल झाल्या शाळा.

भांबावलेल्या वासरांत 

लंगड्या गायांचा मेळा.

लंगड्या गायांचे कळप

इकडे-तिकडे उधळू लागले.

रंगवलेल्या फरशांवर 

ई-लर्निंग आदळू लागले.

खंडीभर झाले अ‍ॅप्स

त्यात गुणवत्तेचा वानवा रे!

शैक्षणिकपेक्षा अशैक्षणिक कामांसाठी 

कुणीतरी अ‍ॅप्स बनवा रे !!

-सूर्यकांत डॊळसे,पाटोदा(बीड)

मोबाईल-9923847269

------------------------

चिमटा-4657

दैनिक पुण्यनगरी

1मार्च 2017

---------------------------------

प्रसिद्ध वात्रटिकाकार व्याख्यातेसूर्यकांत डोळसे यांच्या "डिजिटल शाळा" या वात्रटिकेचे  समीक्षण करताना, विशेषतः तिसऱ्या कडव्याच्या संदर्भात, प्राथमिक शिक्षकांवर लादल्या जाणाऱ्या अशैक्षणिक कामांच्या वाढत्या ताणावर प्रकाश टाकला गेलेला आहे. याच तिसऱ्या कडव्याभोवती संपूर्ण वात्रटिका फिरताना आपल्याला दिसून येते. शाळा डिजिटल होत असल्या... शाळातून संगणकाचा आणि मोबाईलचा वापर होत असला तरी  शिक्षकांना शिक्षणापेक्षा इतर प्रशासकीय आणि अशैक्षणिक जबाबदाऱ्या पार पाडाव्या लागत असल्याची वास्तविकता या वात्रटिकेत अधोरेखित होते. 

सदरील वात्रटिका सूर्यकांत डोळसे यांच्या  दैनिक पुण्यनगरी मधील चिमटा या वात्रटिका सदरात 1 मार्च 2017 रोजी प्रसिद्ध झालेली होती.

आशय आणि संदर्भ

"डिजिटल शाळा" ही वात्रटिका डिजिटल शिक्षणाच्या नावाखाली शिक्षणव्यवस्थेत निर्माण होणाऱ्या गोंधळावर आणि गुणवत्तेच्या अभावावर भाष्य करते. तिसऱ्या कडव्यात शिक्षकांवर अशैक्षणिक कामांचा वाढता ताण हा एक महत्त्वाचा मुद्दा अप्रत्यक्षपणे उपस्थित होतो. २०१७ च्या काळात, जेव्हा ही वात्रटिका प्रकाशित झाली, तेव्हा डिजिटल इंडिया आणि ई-लर्निंगच्या प्रसाराबरोबरच शिक्षकांना जनगणना, निवडणूक ड्युटी, डेटा एंट्री, अ‍ॅप्सद्वारे अहवाल सादर करणे यासारख्या अशैक्षणिक कामांचा बोजा वाढत होता. या पार्श्वभूमीवर, डोळसे यांनी डिजिटल तंत्रज्ञानाच्या अतिवापरासोबतच शिक्षकांच्या मूळ कामापासून (शिक्षण) होणारी दुरावस्था व्यंग्यात्मक पद्धतीने मांडली आहे.

कडव्यानुसार सविस्तर सर्वेक्षण

पहिले कडवे:

तंत्रस्नेही झाले गुरुजी, डिजिटल झाल्या शाळा. भांबावलेल्या वासरांत लंगड्या गायांचा मेळा.

आशय: शिक्षक ("गुरुजी") डिजिटल तंत्रज्ञानाशी जुळवून घेत असले तरी व्यवस्थेत गोंधळ आहे. "लंगड्या गायांचा मेळा" हे रूपक शिक्षक आणि विद्यार्थ्यांच्या दिशाहीनतेचे प्रतीक आहे.

शैली: ग्रामीण रूपकांचा प्रभावी वापर आणि व्यंग्याचा मारा.

संदर्भ: डिजिटल शिक्षणाच्या नावाखाली शिक्षकांना अशैक्षणिक कामांचा ताण सहन करावा लागत असल्याचा अप्रत्यक्ष संदर्भ.

दुसरे कडवे:

लंगड्या गायांचे कळप इकडे-तिकडे उधळू लागले. रंगवलेल्या फरशांवर ई-लर्निंग आदळू लागले.

आशय: डिजिटल शिक्षणाच्या अव्यवस्थित अंमलबजावणीमुळे शाळांमध्ये अराजकता आहे. "ई-लर्निंग आदळू लागले" हे सूचित करते की तंत्रज्ञानाचा वापर दिखाऊपणापुरता मर्यादित राहिला आहे. अर्धवट ज्ञान असणारे आणि अप्रशिक्षित शिक्षक यांचा उल्लेख येथे लंगडी गाय म्हणून करण्यात आलेला असावा.

ई लर्निंग चा पुरस्कार करतानाच प्राथमिक शाळा मधील फरशा रंगवण्यात आल्या होत्या याचाही उपास या कडव्यात केला गेलेला आहे.

शैली: गतिमान आणि व्यंग्यात्मक शब्दरचना.

संदर्भ: शिक्षकांना अशैक्षणिक कामांमुळे ई-लर्निंगचा योग्य वापर करण्यासाठी वेळ आणि प्रशिक्षण मिळत नसल्याचा संदर्भ.

तिसरे कडवे:

खंडीभर झाले अ‍ॅप्स त्यात गुणवत्तेचा वानवा रे! शैक्षणिकपेक्षा अशैक्षणिक कामांसाठी कुणीतरी अ‍ॅप्स बनवा रे!!

आशय: डिजिटल शिक्षणासाठी अनेक अ‍ॅप्स असले तरी त्यांची गुणवत्ता कमी आहे. "शैक्षणिकपेक्षा अशैक्षणिक कामांसाठी कुणीतरी अ‍ॅप्स बनवा" ही ओळ शिक्षकांवर लादल्या जाणाऱ्या अशैक्षणिक कामांच्या ताणाला अधोरेखित करते. शिक्षकांना अ‍ॅप्सद्वारे डेटा अपलोड करणे, अहवाल सादर करणे, उपस्थिती नोंदवणे यासारख्या कामांसाठी वेळ द्यावा लागतो, ज्यामुळे त्यांचे मूळ शिक्षणाचे काम दुर्लक्षित राहते.

शैली: व्यंग्याचा तिखटपणा आणि आज्ञावाचक स्वरूपातून उपहास. "रे" हा प्रत्यय लोकभाषेची रंगत वाढवतो.

संदर्भ: प्राथमिक शिक्षकांवर अशैक्षणिक कामांचा वाढता बोजा हा वास्तविक मुद्दा येथे स्पष्ट होतो. उदाहरणार्थ, शिक्षकांना शासकीय योजनांचे सर्वेक्षण, डिजिटल अ‍ॅप्सवर माहिती भरणे, आणि प्रशासकीय कागदपत्रे सांभाळणे यासारख्या जबाबदाऱ्या दिल्या जातात. यामुळे शिक्षणाच्या गुणवत्तेवर परिणाम होतो, आणि हाच मुद्दा डोळसे यांनी उपहासात्मक पद्धतीने मांडला आहे.

शिक्षकांवरील अशैक्षणिक कामांचा ताण

प्राथमिक शिक्षकांना अशैक्षणिक कामांचा प्रचंड ताण सहन करावा लागतो, आणि ही समस्या दिवसेंदिवस वाढत आहे. भारतात शिक्षकांना शिक्षणापेक्षा प्रशासकीय कामे, निवडणूक ड्युटी, जनगणना, आणि डिजिटल अ‍ॅप्सद्वारे माहिती संकलन यांसारख्या जबाबदाऱ्या दिल्या जातात. तिसऱ्या कडव्यात "अशैक्षणिक कामांसाठी अ‍ॅप्स बनवा" हे वाक्य या समस्येची तीव्रता दर्शवते. शिक्षकांचा बहुतांश वेळ या कामांमध्ये खर्च होतो, आणि डिजिटल शिक्षणाच्या नावाखाली त्यांना नवीन अ‍ॅप्स शिकण्याचे आणि वापरण्याचे दडपणही येते. परिणामी, विद्यार्थ्यांना दर्जेदार शिक्षण देण्यासाठी त्यांच्याकडे पुरेसा वेळ किंवा ऊर्जा राहत नाही. डोळसे यांनी हा मुद्दा व्यंग्यातून प्रभावीपणे मांडला आहे.

वात्रटिकेची बलस्थाने

अशैक्षणिक कामांवर प्रकाश: तिसरे कडवे शिक्षकांच्या अशैक्षणिक कामांच्या समस्येला थेट भिडते, जे वास्तविक आणि गंभीर आहे.

तीखट व्यंग्य: डिजिटल शिक्षणाच्या नावाखाली शिक्षकांवर लादले जाणारे ओझे आणि गुणवत्तेचा अभाव यावर अचूक टिप्पणी.

लोकभाषेची रंगत: "वानवा रे", "बनवा रे" यांसारखे शब्द वात्रटिकेला सहज आणि प्रभावी बनवतात.

सामाजिक जागरूकता: शिक्षणव्यवस्थेतील त्रुटी आणि शिक्षकांच्या अडचणींवर प्रकाश टाकून वाचकांना विचार करायला भाग पाडते.

संक्षिप्त पण परिणामकारक: तीन कडव्यांत अनेक पैलूंना स्पर्श करते.

वात्रटिकेच्या उणिवा

उपायांचा अभाव: अशैक्षणिक कामांचा ताण आणि डिजिटल शिक्षणाच्या समस्या मांडल्या आहेत, पण त्यावर तोडगा सुचवलेला नाही.

एकांगी दृष्टिकोन: डिजिटल शिक्षणाचे फायदे किंवा त्याचा योग्य वापर कसा होऊ शकतो याचा विचार नाही.

सामान्यीकरण: "खंडीभर अ‍ॅप्स" आणि "गुणवत्तेचा वानवा" ही विधाने सर्व डिजिटल साधनांना एकाच मापदंडात बसवतात, जे पूर्ण सत्य नसू शकते.

प्रादेशिक मर्यादा: ग्रामीण संदर्भ आणि भाषा शहरी वाचकांना पूर्णपणे समजून येणार नाही.

अभिप्राय

"डिजिटल शाळा" ही वात्रटिका डिजिटल शिक्षणाच्या अव्यवस्थित अंमलबजावणीवर आणि शिक्षकांवर वाढत्या अशैक्षणिक कामांच्या ताणावर प्रभावी भाष्य करते. विशेषतः तिसरे कडवे या समस्येचे गांभीर्य अधोरेखित करते, जिथे शिक्षकांचे शिक्षणापेक्षा प्रशासकीय कामांवर लक्ष केंद्रित होत असल्याचे दिसते. डोळसे यांची व्यंग्यात्मक शैली आणि लोकभाषेचा वापर वात्रटिकेला रंजक आणि परिणामकारक बनवतो. तथापि, ही वात्रटिका केवळ समस्याच मांडते, उपाय सुचवत नाही, आणि डिजिटल शिक्षणाच्या सकारात्मक बाजूंना दुर्लक्षित करते. असे वाटत असले  तरीही, शिक्षकांच्या अशैक्षणिक कामांच्या वास्तविक समस्येला व्यंग्याच्या माध्यमातून ठळकपणे मांडल्याने ही वात्रटिका सामाजिक जागरूकतेसाठी महत्त्वपूर्ण ठरते. त्यामुळेच ही वात्रटिका डिजिटल शिक्षणाच्या संदर्भाने लिहिली असली तरी प्राथमिक शिक्षकावर वेळोवेळी लादल्या जाणाऱ्या अमर्याद अशा शैक्षणिक कामावरती हल्लाबोल करताना आपल्याला दिसते.प्राथमिक शिक्षकांच्या दृष्टिकोनातून ही वात्रटिका त्यांच्या व्यथा मांडणारी एक प्रभावी रचना आहे.

तुम्हाला या विश्लेषणाबाबत काही प्रश्न किंवा सूचना असतील तर नक्की कळवा!

आपण समीक्षणाचा रियालिटी चेक  ग्रोक.कॉम

इथे जाऊन करू शकता.

यापूर्वीचे सर्व ग्रोकायन एकत्र वाचण्यासाठी पुढील लिंक वर क्लिक करा. .

https://grokaayan.blogspot.com/

29मार्च 2025