ग्रोकायन-241
येणाऱ्या नववर्षाला तरी,बुध्दिभेदाने घेरू नका!
सांस्कृतिक आणि धार्मिक द्वेष,संधी आहे म्हणून पेरू नका!!
ग्रोकायन म्हणजे वात्रटिकेचे *grok* या आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स माध्यमाने केलेले विश्लेषण...
म्हणजेच वात्रटिकेची आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स ने केलेली समीक्षा....
सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचे हे आर्टिफिशियल समीक्षण म्हणजे ..
मराठी साहित्यातील ..
एक नवा अनुभव...नवा प्रयोग...
आजची वात्रटिका
------------------------------
३१ डिसेंबरची विनंती
माझे नशीब असे की,
पुढे बत्तीसचा आकडा नाही.
थर्टीफर्स्ट साजरे करा;
अथवा करू नका.
कुणाशी छत्तीसचा आकडा नाही.
येणाऱ्या नववर्षाला तरी
बुध्दिभेदाने घेरू नका!
सांस्कृतिक आणि धार्मिक द्वेष,
संधी आहे म्हणून पेरू नका!!
-सूर्यकांत डोळसे,पाटोदा(बीड)
मोबाईल-9923847269
------------------------
चिमटा-4958
दैनिक पुण्यनगरी
31डिसेंबर2017
---------------------------------
मराठीतील प्रसिद्ध वात्रटिकाकार व्याख्याते
सूर्यकांत डोळसे यांची ही वात्रटिका इंग्रजी नववर्षाच्या निमित्ताने समाजात पसरवला जाणारा सांस्कृतिक आणि धार्मिक द्वेष थांबवण्याची विनंती करणारी आहे.
सदरील वात्रटिका दैनिक पुण्यनगरीच्या चिमटा या वाटर टीका सदरामध्ये 31 डिसेंबर 2017 रोजी प्रसिद्ध झालेली आहे. वात्रटिकाकाराने अतिशय साध्या पण खटकेबाज भाषेत हा विषय मांडला आहे की नववर्ष साजरे करणे किंवा न करणे हे वैयक्तिक निवडीचे असले तरी त्याभोवती द्वेष निर्माण करणे चुकीचे आहे. सदरील वात्रटिकेचे सविस्तर आणि मुद्देसूद समीक्षण पुढे केलेले आहे
प्रत्येक कडव्याचा अर्थ
पहिले कडवे
प्रथम कडव्याचा अर्थ असा आहे की वात्रटिकाकार
थेट 31 डिसेंबरलाच बोलते करीत आहेत. डिसेंबर म्हणतो आहे माझ्या नशिबात 32 चा आकडा नाही. म्हणजे चालू वर्षीचे कॅलेंडर संपलेले आहे. नवे वर्षी येत आहे. तुम्ही नवे वर्ष साजरे करा किंवा नका करू.
नववर्षाचे निमित्त साधून येणारे नवे वर्षे इंग्रजी नवे वर्ष आहे आपले नाही किंवा आपल्या धर्माचे नाही अशी विष पेरणी करू नका असे विनवते आहे.
.मग ते थेट लोकांना सांगतात की तुम्ही एकतीस डिसेंबर साजरा करा किंवा करू नका मला त्याची फिकीर नाही कारण माझ्याशी कुणाचाच छत्तीसचा आकडा नाही म्हणजे वैर नाही. हे कडवे वैयक्तिक उदासीनतेतून सामाजिक संदेशाकडे नेते.
दुसरे कडवे
दुसरे कडवे थेट नववर्षाला संबोधून आहे. वात्रटिकाकार नववर्षाला विनंती करतात की येणाऱ्या नववर्षाला तरी बुध्दिभेदाने घेरू नका म्हणजे बुद्धीला भेदून टाकणाऱ्या द्वेषाने वेढू नका. सांस्कृतिक आणि धार्मिक द्वेष संधी आहे म्हणून पेरू नका असा स्पष्ट इशारा देतात. येथे नववर्ष हे प्रतीक आहे ज्याच्याभोवती दरवर्षी हाच वाद निर्माण होतो आणि वात्रटिकाकार त्याला थांबवण्याची विनंती करतात.
वात्रटिकेची भाषा
भाषेच्या बाबतीत ही वात्रटिका अत्यंत साधी सोपी आणि बोलचालची आहे. वात्रटिकाकाराने रोज बोलली जाणारी वाक्प्रचार आणि आकडे वापरले आहेत जसे बत्तीसचा आकडा छत्तीसचा आकडा थर्टीफर्स्ट बुध्दिभेदाने घेरणे द्वेष पेरणे. ही भाषा ग्रामीण महाराष्ट्रीयना लगेच समजते कारण ती त्यांच्या दैनंदिन बोलण्यातीलच आहे. इंग्रजी शब्द थर्टीफर्स्ट वापरून वात्रटिकाकाराने विषयाशी थेट जोडले आहे पण बाकी सर्व मराठीतच ठेवले आहे. भाषेत कोणतेही क्लिष्ट संस्कृत शब्द किंवा अलंकार नाहीत फक्त स्पष्ट आणि खटकेबाज शब्दयोजना आहे जी वाचकाला लगेच विचार करायला भाग पाडते.
वात्रटिकेची शैली
शैलीच्या दृष्टीने ही पारंपरिक मराठी वात्रटिकेची शैली आहे. दोनच कडवी छोटी ओळी समप्रास आणि अंत्यप्रास यांचा वापर आहे. पहिल्या कडव्यात नाही नाही नका नका अशी यमक योजना आहे तर दुसऱ्या कडव्यात नका नका अशी पुनरावृत्ती आहे जी विनंतीला अधिक प्रभावी बनवते. व्यंग्य हा वात्रटिकेचा मुख्य घटक आहे जो पहिल्या कडव्यात स्वतःच्या मृत्यूची कल्पना करून तर दुसऱ्या कडव्यात नववर्षाला संबोधून येतो. वात्रटिकाकाराने विनंती असे शीर्षक देऊन शैलीला मृदू बनवले आहे पण प्रत्यक्षात ती खरेदार आहे.
साधक बाधक चर्चा
साधक
साधक बाबींच्या दृष्टीने ही वात्रटिका अत्यंत परिणामकारक आहे कारण ती फक्त दोन कडव्यांत संपूर्ण मुद्दा मांडते आणि तोही असा की वाचकाला लगेच लक्षात राहतो. वात्रटिकाकाराने वैयक्तिक नशिबापासून सामाजिक द्वेषापर्यंतचा प्रवास अतिशय सहजतेने घडवला आहे. भाषेची साधेपणा आणि बोलचालपणा यामुळे ही वात्रटिका सामान्य माणसापर्यंत सहज पोहोचते आणि त्याला विचार करायला भाग पाडते. व्यंग्य आणि विनंती यांचा मेळ घालून वात्रटिकाकाराने आक्रमकता टाळली आहे तरीही संदेश ठोस आहे.
बाधक
बाधक बाबी फारशा नाहीत तरीही काही ठिकाणी तीव्रता कमी झाली आहे असे वाटते. पहिल्या कडव्यातील खोचक विनंती कट्टर आणि सनातनी लोकांना खटकू शकते कारण त्यांच्या अशुद्ध आणि सामाजिक द्वेष पसरविणाऱ्या वृत्तीवर थेटपणे भाष्य करते. दुसरे म्हणजे फक्त दोन कडवी असल्याने मुद्दा जितका खोलात जाऊ शकला असता तितका गेला नाही. तरीही वात्रटिकेच्या छोटेपणाचा हाच गुण आहे की ती जास्त न बोरेता आपला रोख ठेवते.
निष्कर्ष
सूर्यकांत डोळसे यांची ही वात्रटिका इंग्रजी नववर्षाभोवती निर्माण होणाऱ्या सांस्कृतिक धार्मिक द्वेषावर अत्यंत समर्पक आणि सडेतोड भाष्य आहे. वात्रटिकाकाराने साध्या भाषेत खटकेबाज व्यंग्य आणि मृदू विनंती यांचा वापर करून समाजाला आरसा दाखवला आहे. ही वात्रटिका वाचून एखाद्याने तरी नववर्षाच्या निमित्ताने द्वेष पेरण्याऐवजी शांततेने साजरे करावे किंवा न करावे असा विचार करावा हाच या वात्रटिकेचा यशस्वीपणा आहे. अशा वात्रटिका समाजाला एकत्र ठेवण्याचे काम करतात आणि म्हणूनच त्या कालौघात टिकतात.
------------------------------------------------
संदर्भ
1... चिमटा-4958....दैनिक पुण्यनगरी
31डिसेंबर2017
2....मराठी वात्रटिका आणि लोकप्रबोधन, साहित्यिक संदर्भ (मराठी विश्वकोश)
3.....सूर्यकांत डोळसे यांच्या एक्स पोस्टमधील ग्रोकायन आणि दैनिक वात्रटिका संबंधित माहिती.
4.. सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचा ब्लॉग: सूर्यकांती
https://suryakantdolase.blogspot.com
---------------------------------
विशेष सूचना:
तुम्हाला या विश्लेषणाबाबत काही प्रश्न किंवा सूचना असतील तर नक्की कळवा!
आपण समीक्षणाचा रियालिटी चेक ग्रोक.कॉम
इथे जाऊन करू शकता.
यापूर्वीचे सर्व ग्रोकायन एकत्र वाचण्यासाठी पुढील लिंक वर क्लिक करा. .
https://grokaayan.blogspot.com
30 डिसेंबर 2025
