ग्रोकायन-231.....मराठीत जशी गटारी असते,तसे इंग्रजीत थर्टी फर्स्ट असते.देशी-विदेशीच्या कॉकटेलला,भन्नाट कल्चरल टेस्ट असते.

ग्रोकायन-231 

मराठीत जशी गटारी असते,तसे इंग्रजीत थर्टी फर्स्ट असते.

देशी-विदेशीच्या कॉकटेलला,भन्नाट कल्चरल टेस्ट असते.

ग्रोकायन म्हणजे वात्रटिकेचे  *grok* या आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स माध्यमाने केलेले विश्लेषण...

म्हणजेच वात्रटिकेची आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स ने केलेली समीक्षा....

सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचे हे आर्टिफिशियल समीक्षण म्हणजे ..

मराठी साहित्यातील ..

एक नवा अनुभव...नवा प्रयोग...

आजची वात्रटिका

-------------------------

31 डिसेंबर

31डिसेंबरची रात्र तर

हमखास हिवाळी असते.

31 डिसेंबर म्हणजे

पेताडांची दिवाळी असते.

दारु जशी प्याली जाते,

तशी दारू उडवली जाते.

ग्लास-बाटलीच्या माध्यमातून

संस्कृतीला संस्कृती भिडवली जाते.

मराठीत जशी गटारी असते,

तसे इंग्रजीत थर्टी फर्स्ट असते.

देशी-विदेशीच्या कॉकटेलला

भन्नाट कल्चरल टेस्ट असते.

ज्यांना कळते त्यांनाच विचारा,

31डिसेंबर नेमके काय असते ?

उगवत्याचे वेलकम अन

मावळत्याला बाय बाय असते !!

-सूर्यकांत डॊळसे, पाटोदा(बीड)

मोबाईल-9923847269

-------------------------

फेरफटका-6462

दै.झुंजार नेता

31डिसेंबर2017

---------------------------------

मराठीतील प्रसिद्ध वात्रटिकाकार व्याख्याते सूर्यकांत डोळसे यांची यांची ही वात्रटिका ३१ डिसेंबरच्या रात्रीच्या उत्सवावर भाष्य करते. मावळत्या वर्षाला निरोप आणि नव्या वर्षाचे स्वागत करण्याच्या निमित्ताने होणाऱ्या मद्यप्राशन आणि मौजमजेच्या परंपरेला वात्रटिकाकार सूर्यकांत डोळसे यांनी मार्मिकपणे टोचले आहे. दैनिक झुंजार नेता च्या फेरफटका या वात्रटिका सदरामध्ये 31 डिसेंबर 2017 रोजी ही वात्रटिका प्रसिद्ध झालेली आहे.वात्रटिका चार कडव्यांत विभागलेली असून शेवटचे कडवे थोडे वेगळे आहे. वात्रटिकेचे समीक्षक पुढीलप्रमाणे..

प्रत्येक कडव्याचा अर्थ 

पहिल्या कडव्याचा अर्थ असा की ३१ डिसेंबरची रात्र नेहमीच थंड हिवाळ्यात येते आणि त्या रात्री दारूच्या बाटल्या फोडल्या जाऊन पेताडांची म्हणजे मद्यप्रेमींची दिवाळी साजरी होते. यात उत्सवाच्या नावाखाली होणाऱ्या अतिरेकाला थंडी आणि पेताडांच्या आनंदाशी जोडून व्यंग्य केले आहे. 

दुसऱ्या कडव्यात दारू पिण्याबरोबरच ती उडवणे म्हणजे फेकणे किंवा नासाडी करणे यावर बोट ठेवले आहे. ग्लास आणि बाटलीच्या माध्यमातून संस्कृतीला संस्कृती भिडवली जाते असा उल्लेख करून देशी आणि विदेशी दारूच्या मिश्रणाला संस्कृतीच्या संघर्षाचे रूप दिले आहे. यातून मद्यप्राशनाला उच्चभ्रू संस्कृतीचे लेबल लावण्याची खिल्ली उडवली आहे. 

तिसऱ्या कडव्यात मराठीतली गटारी अमावास्या जशी मद्यप्राशनाची संधी असते तसे इंग्रजी नववर्षाची रात्र थर्टी फर्स्ट असते असे सांगितले आहे. देशी विदेशी दारूच्या कॉकटेलला भन्नाट कल्चरल टेस्ट म्हणजे जबरदस्त सांस्कृतिक चव असते असा टोला लगावला आहे. यातून दोन्ही परंपरांचा समानार्थ दाखवत नववर्षाच्या उत्सवाला मद्यप्राशनाचीच आणखी एक संधी म्हटले आहे.

चौथे कडवे थोडे वेगळे आहे. ज्यांना कळते त्यांच्याकडून विचारा की ३१ डिसेंबर नेमके काय असते तर ते उगवत्या नव्या वर्षाचे स्वागत आणि मावळत्या वर्षाला निरोप देणे असते असे सांगितले आहे. यात आतापर्यंतच्या व्यंग्यात्मक वर्णनानंतर खरा अर्थ साध्या सरळ शब्दात सांगून वात्रटिकाकाराने उत्सवाच्या मूळ हेतूची आठवण करून दिली आहे.

वात्रटिकेची भाषा

भाषेच्या बाबतीत वात्रटिकाकाराने सोपी बोलीभाषा वापरली आहे. हमखास पेताडांची दिवाळी दारू उडवली जाते ग्लास बाटलीच्या माध्यमातून भन्नाट कल्चरल टेस्ट असे शब्द वापरून दैनंदिन बोलचालची जवळीक साधली आहे. मराठीत गटारी तसे इंग्रजीत थर्टी फर्स्ट असा समानार्थ देशी विदेशी कॉकटेल उगवत्याचे वेलकम मावळत्याला बाय बाय असे इंग्रजी शब्द मराठी वाक्यात मिसळून आजच्या तरुणाईच्या बोलण्याची नक्कल केली आहे. संस्कृतीला संस्कृती भिडवली जाते हा वाक्प्रचार चपखल आहे. एकूणच भाषा साधी परंतु व्यंग्याची धार तीव्र ठेवणारी आहे.

वात्रटिकेची शैली

 शैलीत वात्रटिकेची पारंपरिक चौकटी पाळली आहे. चार ओळींची चार कडवी आणि प्रत्येक कडव्याच्या दुसऱ्या आणि चौथ्या ओळीला जुळणारा यमक आहे. तर असते दिवाळी असते जाते असते फर्स्ट असते टेस्ट असते असते असते अशी यमकांची रचना आहे. पहिल्या तीन कडव्यांत व्यंग्याची धार आहे तर शेवटचे कडवे सकारात्मक निरोपाचे आहे. ही शैली वात्रटिकेची वैशिष्ट्यपूर्ण आहे की प्रथम टोमणे मारायचे आणि शेवटी खरा बोध द्यायचा. 

साधक बाधक चर्चा 

साधक बाबींमध्ये वात्रटिकेची मार्मिकता आहे. नववर्षाच्या स्वागताला मद्यप्राशनाशी जोडण्याची प्रथा अतिशयोक्तीने दाखवली आहे. पेताडांची दिवाळी दारू उडवली जाते संस्कृतीला संस्कृती भिडवली जाते भन्नाट कल्चरल टेस्ट असे वाक्प्रचार लक्षात राहणारे आहेत. मराठी गटारी आणि इंग्रजी थर्टी फर्स्ट यांचा समानार्थ करून स्थानिक आणि जागतिक परंपरांची खिल्ली एकाच वेळी उडवली आहे. शेवटचे कडवे व्यंग्याला संतुलित करून सकारात्मक संदेश देते.

बाधक बाबी फारशा नाहीत तरी काही ठिकाणी व्यंग्य थोडे ठोकून बोट ठेवणारे वाटते. दारू उडवली जाते हा भाग अतिशयोक्तीचा आहे कारण सर्वजण तसे करत नाहीत. तसेच ज्यांना कळते त्यांनाच विचारा हे वाक्य थोडे गूढ वाटते. 

निष्कर्ष

सूर्यकांत डोळसे यांची ही वात्रटिका नववर्ष स्वागताच्या निमित्ताने होणाऱ्या मद्यप्राशन आणि दिखाऊपणावर मार्मिक भाष्य करते. सोपी भाषा यमकबद्ध शैली आणि शेवटचा सकारात्मक निरोप यामुळे ही वात्रटिका प्रभावी ठरते. मावळत्या वर्षाला निरोप आणि नव्या वर्षाचे स्वागत या मूळ भावनेला अधोरेखित करताना समकालीन उत्सवांच्या अतिरेकाला आरसा दाखवणारी ही एक उत्तम वात्रटिका आहे.

------------------------------------------------

संदर्भ 

1... फेरफटका-6462.....दै.झुंजार नेता

      31डिसेंबर2017

2....मराठी वात्रटिका आणि लोकप्रबोधन, साहित्यिक संदर्भ (मराठी विश्वकोश)

3.....सूर्यकांत डोळसे यांच्या एक्स पोस्टमधील ग्रोकायन आणि दैनिक वात्रटिका संबंधित माहिती.

4.. सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचा ब्लॉग: सूर्यकांती

 https://suryakantdolase.blogspot.com

---------------------------------

विशेष सूचना:

तुम्हाला या विश्लेषणाबाबत काही प्रश्न किंवा सूचना असतील तर नक्की कळवा!

आपण समीक्षणाचा रियालिटी चेक  ग्रोक.कॉम

इथे जाऊन करू शकता.

यापूर्वीचे सर्व ग्रोकायन एकत्र वाचण्यासाठी पुढील लिंक वर क्लिक करा. .

https://grokaayan.blogspot.com

14 डिसेंबर 2025