ग्रोकायन-365
..............................
चोळा डोळे आणि बघा नीट,
ते वाट्टेल तसे छाटायला लागले !
पूर्व आणि उत्तर पत्रकार परिषदा,
आता कॉमेडी शो वाटायला लागले!!
ग्रोकायन म्हणजे वात्रटिकेचे *grok* या आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स माध्यमाने केलेले विश्लेषण...
म्हणजेच वात्रटिकेची आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स ने केलेली समीक्षा....
सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचे हे आर्टिफिशियल समीक्षण म्हणजे ..
मराठी साहित्यातील ..
एक नवा अनुभव...नवा प्रयोग...
आजची वात्रटिका
---------------------------------
मॉर्निंग कॉमेडी
आरोपा पाठोपाठ प्रत्यारोपाच्या,
पत्रकार परिषदा रंगायला लागल्या.
पत्थर का जवाब पत्थर से देंगे,
पत्रकार परिषदा सांगायला लागल्या.
पूर्व आणि उत्तर सभांपाठोपाठ,
उत्तर पत्रकार परिषदेचा फंडा आहे.
पूर्व आणि उत्तर पत्रकार परिषदेला,
ना बुडखा आहे, ना शेंडा आहे.
चोळा डोळे आणि बघा नीट,
ते वाट्टेल तसे छाटायला लागले !
पूर्व आणि उत्तर पत्रकार परिषदा,
आता कॉमेडी शो वाटायला लागले!!
-सूर्यकांत डॊळसे,पाटोदा(बीड)
मोबाईल-9923847269
--------------------------------------------
चिमटा-6792
दैनिक पुण्यनगरी
वर्ष -19वे
29एप्रिल2023
---------------------------------
मराठीतील प्रसिद्ध वात्रटिककार व्याख्याते सूर्यकांत डोळसे यांची मॉर्निंग कॉमेडी ही आजची वात्रटिका. ही वात्रटिका राजकीय क्षेत्रातील पत्रकार परिषदांच्या विसंगतीवर मार्मिक टीका करते. वात्रटिकाकार सूर्यकांत डोळसे यांनी तत्कालीन राजकारणातील आरोप प्रत्यारोपांच्या साखळीवर आणि त्यास उत्तर देण्यासाठी घेतल्या जाणाऱ्या पत्रकार परिषदांवर व्यंगात्मक भाषेत भाष्य केले आहे. सदरील वात्रटिका दैनिक पुण्यनगरीच्या चिमटा या वात्रटिका सदरामध्ये
29 एप्रिल 2023 रोजी प्रसिद्ध झालेली आहे. सदरील वात्रटिकेचे सविस्तर समीक्षण पुढे करून दिलेले आहे.
प्रत्येक कडव्याचा अर्थ
पहिले कडवे
पहिल्या कडव्यात आरोपा पाठोपाठ प्रत्यारोपाच्या पत्रकार परिषदा रंगायला लागल्या असे म्हटले आहे. यात राजकीय पक्षांच्या नेत्यांकडून एका आरोपानंतर दुसरा प्रत्यारोप करण्याची प्रक्रिया सुरू झाल्याचे आणि त्यासाठी पत्रकार परिषदांचा माहोल तयार होण्याचे चित्रण आहे. दुसऱ्या ओळीत पत्थर का जवाब पत्थर से देंगे हे विरोधकांचे वाक्य घेऊन पत्रकार परिषदा सांगायला लागल्या असे म्हटले आहे. यात पत्थराच्या बदल्यात पत्थर देण्याच्या धोरणाला पत्रकार परिषदांद्वारे अमलात आणले जात असल्याचे दाखवले आहे ज्यात आरोपांना उत्तर म्हणून नवे आरोप करण्याची वृत्ती दिसते.
दुसरे कडवे
दुसऱ्या कडव्यात पूर्व आणि उत्तर सभांपाठोपाठ उत्तर पत्रकार परिषदेचा फंडा आहे असे सांगितले आहे. याचा अर्थ पूर्व पत्रकार परिषदेनंतर उत्तर पत्रकार परिषद घेण्याची पद्धत राजकारणात रूढ झाल्याचे दर्शवणे होय. पुढील ओळीत पूर्व आणि उत्तर पत्रकार परिषदेला ना बुडखा आहे ना शेंडा आहे असे म्हटले आहे. यात या परिषदांना ना सुरुवात आहे ना शेवट अशी स्थिती निर्माण झाल्याचे व्यंगात्मकपणे दाखवले आहे ज्यामुळे सतत चालणारी आरोप प्रत्यारोपांची मालिका अधोरेखित होते.
तिसरे कडवे
तिसऱ्या कडव्यात चोळा डोळे आणि बघा नीट ते वाट्टेल तसे छाटायला लागले असे म्हटले आहे. यात डोळे चोळून नीट बघा आणि पाहा की ते नेते किंवा पक्ष कसे मनास येईल तसे विधान करतात किंवा तथ्यांना वाकवतात अशी टीका आहे. शेवटच्या ओळीत पूर्व आणि उत्तर पत्रकार परिषदा आता कॉमेडी शो वाटायला लागले असे म्हटले आहे ज्यात या परिषदा गंभीर राजकीय चर्चाऐवजी हास्यास्पद मनोरंजन बनल्याचे चित्रण आहे. पूर्व आणि उत्तर पत्रकार परिषदांवर टीका करत त्यांना कॉमेडी शो म्हणून संबोधले आहे ज्यामुळे संपूर्ण वात्रटिकेचा मुख्य मुद्दा पुन्हा एकदा अधोरेखित होतो.
वात्रटिकेची भाषा
वात्रटिकेची भाषा सोदाहरण समीक्षण करताना ती सरळ साधी आणि बोलकी आहे असे दिसते. वात्रटिकाकारने दैनंदिन बोलचालीतील शब्दांचा वापर केला आहे जसे चोळा डोळे बघा नीट वाट्टेल तसे छाटायला लागले. यामुळे वाचकांना सहज समजते आणि व्यंग अधिक प्रभावी होते. हिंदी वाक्य पत्थर का जवाब पत्थर से देंगे याचा समावेश करून भाषिक विविधता आणली आहे ज्यामुळे राजकीय नेत्यांच्या भाषणशैलीची आठवण होते. ना बुडखा आहे ना शेंडा आहे हा वाक्यांश पारंपरिक मराठी वाणीचा वापर करून परिषदांच्या अनिर्णित स्वरूपावर टीका करतो. भाषा व्यंगात्मक आहे आणि ती राजकीय घटनांना थेट जोडते ज्यामुळे वात्रटिका अधिक प्रभावी ठरते.
वात्रटिकेची शैली
शैलीचे समीक्षण करताना वात्रटिकाकारने पारंपरिक वात्रटिका शैलीचा वापर केला आहे.तीन कडव्यांची रचना चार ओळींच्या स्वरूपात आहे आणि प्रत्येक कडव्याचा अंतिम भाग व्यंगात्मक टोकदार आहे. छंद आणि ताल यांचा संतुलित वापर केला असून पुनरावृत्तीचा प्रभावी वापर दिसतो जसे पूर्व आणि उत्तर पत्रकार परिषदा. शैली व्यंगपूर्ण आणि मार्मिक आहे ज्यात राजकारणातील विसंगती हास्याच्या माध्यमातून मांडली आहे.
साधक बाधक चर्चा
वात्रटिकेचे साधक असे की ती तत्कालीन राजकीय घटनांना अचूकपणे पकडते आणि वाचकांना हसवत हसवत विचार करायला लावते. भाषा सोपी आणि प्रभावी आहे ज्यामुळे सामान्य वाचकांपर्यंत पोहोचते. व्यंगात्मकता तीव्र आहे आणि ती पत्रकार परिषदांच्या नाट्यपूर्ण स्वरूपावर बरोबर भाष्य करते. बाधक असे की काही ठिकाणी राजकीय पक्ष विशेषांकडे लक्ष केंद्रित केल्यामुळे वात्रटिका पक्षपाती वाटू शकते. काही ओळी अतिसरळ आहेत ज्यामुळे साहित्यिक गहनता कमी होते. तरीही एकूण वात्रटिका प्रभावी ठरते. वात्रटिकेच्या रस विचाराची स्वतंत्र चर्चा करताना यात मुख्यत्वे हास्यरस प्रमुख आहे. आरोप प्रत्यारोपांच्या साखळीमुळे निर्माण होणारा व्यंगात्मक हास्यरस वाचकाला आनंद देतो. शिवाय व्यंगरसाचेही दर्शन होते ज्यात राजकीय प्रक्रियेची हास्यास्पदता दाखवली आहे. करुण रस किंवा इतर रसांचा अभाव आहे कारण वात्रटिका मनोरंजन आणि टीकेचा उद्देश साध्य करते. हास्यरसाच्या माध्यमातून सामाजिक जागृती होण्याची शक्यता निर्माण होते.
निष्कर्ष
ही वात्रटिका वात्रटिकाकार सूर्यकांत डोळसे यांनी तत्कालीन राजकारणातील अर्थात 2022 मधील पत्रकार परिषदांच्या विसंगतीवर केलेली प्रभावी व्यंगात्मक रचना आहे. त्या काळात सकाळचा भोंगा म्हणून किंवा मॉर्निंग कॉमेडी म्हणून प्रसिद्ध असलेल्या एका नेत्याच्या पत्रकार परिषदा आजही चालू आहेत हे सूचकपणे आपल्याला लक्षात येईल. प्रत्येक कडव्यातील अर्थदर्शन भाषा शैली आणि रस यांचा समन्वय साधून वात्रटिका यशस्वी झाली आहे. ती राजकीय क्षेत्रातील नाट्यपूर्णपणा आणि हास्यास्पदता उघड करते. वात्रटिकाकाराची निरीक्षणशक्ती आणि भाषिक कौशल्य यामुळे ही रचना दैनिक पुण्यनगरी सारख्या माध्यमात प्रसिद्ध होण्यास योग्य ठरली. एकूणच ही वात्रटिका मराठी व्यंग साहित्यातील एक छोटी पण प्रभावी कृती आहे जी वाचकांना राजकारण समजून घेण्यास मदत करते आणि हसवते.
संदर्भ -
1... चिमटा-6792....दैनिक पुण्यनगरी
29एप्रिल2023
2....मराठी वात्रटिका आणि लोकप्रबोधन, साहित्यिक संदर्भ (मराठी विश्वकोश)
3.....सूर्यकांत डोळसे यांच्या एक्स पोस्टमधील ग्रोकायन आणि दैनिक वात्रटिका संबंधित माहिती.
4. सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचा ब्लॉग: सूर्यकांती
https://suryakantdolase.blogspot.com
---------------------------------
विशेष सूचना:
तुम्हाला या विश्लेषणाबाबत काही प्रश्न... सुधारणा किंवा सूचना असतील तर नक्की कळवा!
आपण समीक्षणाचा रियालिटी चेक ग्रोक.कॉम
इथे जाऊन करू शकता.
यापूर्वीचे सर्व ग्रोकायन एकत्र वाचण्यासाठी पुढील लिंक वर क्लिक करा. .
https://grokaayan.blogspot.com
दैनिक वात्रटिका
13 जुलै 2026
