ग्रोकायन-376..............................तालुका आणि जिल्हयांबरोबरराज्य विभाजनाचीही घूस आहे !असंतुष्ट आणि अतृप्त आत्म्यांचीकुठे उघड,कुठे छुपी फूस आहे !!

ग्रोकायन-376

..............................

तालुका आणि जिल्हयांबरोबर

राज्य विभाजनाचीही घूस आहे !

असंतुष्ट आणि अतृप्त आत्म्यांची

कुठे उघड,कुठे छुपी फूस आहे !!

ग्रोकायन म्हणजे वात्रटिकेचे  *grok* या आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स माध्यमाने केलेले विश्लेषण...

म्हणजेच वात्रटिकेची आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स ने केलेली समीक्षा....

सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचे हे आर्टिफिशियल समीक्षण म्हणजे ..

मराठी साहित्यातील ..

एक नवा अनुभव...नवा प्रयोग...

आजची वात्रटिका

---------------------------------

वेगळे व्हायचेय मला

गल्लीपासून दिल्लीपर्यंत

सगळ्यांनाच वेगळे व्हायचे आहे.

स्वातंत्र्य आणि स्वैराचारासह

स्वामीत्वाचे सुख उपभोगायचे आहे.

तालुका आणि जिल्हयांबरोबर

राज्य विभाजनाचीही घूस आहे !

असंतुष्ट आणि अतृप्त आत्म्यांची

कुठे उघड,कुठे छुपी फूस आहे !!

-सूर्यकांत डॊळसे, पाटोदा(बीड)

मोबाईल-9923847269

-------------------------

फेरफटका-6555

दै.झुंजार नेता

4एप्रिल 2018

--------------------------

आजची वात्रटिका वेगळे व्हायचे मला ही विभाजनवादी वृत्तीवर भाष्य करणारी रचना आहे. मराठीतील प्रसिद्ध वात्रटिकाकार व्याख्याते सूर्यकांत डॊळसे यांनी ती लिहिली असून ती दै. झुंजार नेता या दैनिकात ४ एप्रिल २०१८ रोजी फेरफटका  या वात्रटिका सदरात  प्रसिद्ध झाली आहे. सदरील वात्रटिकेचे सविस्तर समीक्षण पुढे करून दिलेले आहे

वात्रटिकेतील प्रत्येक कडव्याचा अर्थ 

पहिले कडवे 

पहिल्या कडव्यात वात्रटिकाकार स्वतःला वेगळे व्हायचे आहे असे सांगतो. गल्लीपासून दिल्लीपर्यंत म्हणजे स्थानिक पातळीपासून राष्ट्रीय पातळीपर्यंत सगळ्यांनाच वेगळे व्हायचे आहे असे तो म्हणतो. यातून समाजातील प्रत्येक स्तरावर असलेली वेगळेपणाची इच्छा व्यक्त होते. स्वातंत्र्य आणि स्वैराचार यांच्यासोबत स्वामीत्वाचे सुख उपभोगायचे आहे असे म्हटले आहे. येथे स्वातंत्र्याच्या नावाखाली स्वैराचार आणि मालकी हक्काची लालसा दाखवली आहे. 

दुसरे कडवे 

दुसऱ्या कडव्यात तालुका आणि जिल्ह्यांबरोबर राज्य विभाजनाचीही घूस आहे असे सांगितले आहे. स्थानिक प्रशासकीय विभागांसोबत मोठ्या राज्य विभाजनाचीही मागणी जोरदार आहे असा अर्थ येतो. असंतुष्ट आणि अतृप्त आत्म्यांची कुठे उघड तर कुठे छुपी फूस आहे असे म्हटले आहे. असमाधानी लोकांमध्ये विभागणीची भावना उघड किंवा लपून फोफावत आहे असा आशय व्यक्त होतो. संपूर्ण वात्रटिकेत विभाजनवादी प्रवृत्तीचा समाजातील सर्व स्तरांवर पसरलेला प्रभाव दाखवला आहे. 

वात्रटिकेची भाषा 

वात्रटिकेतील भाषा साधी सरळ आणि बोलकी आहे. वेगळे व्हायचेय मला या वाक्यात बोलचाल भाषेतील य आहे. गल्लीपासून दिल्लीपर्यंत या वाक्यात अनुप्रास आणि स्थानिक ते राष्ट्रीय याचा विस्तार दाखवणारा प्रयोग आहे. स्वातंत्र्य आणि स्वैराचारासह यात समान ध्वनीचा वापर करून विरोधाभास निर्माण केला आहे. स्वामीत्वाचे सुख या शब्दांत मालकी हक्काची लालसा स्पष्ट होते. तालुका आणि जिल्हयांबरोबर राज्य विभाजनाचीही घूस आहे यात घूस हा शब्द जोरदार मागणी किंवा दबाव दर्शवतो. असंतुष्ट आणि अतृप्त आत्म्यांची यात समानार्थी शब्दांचा वापर करून असमाधानाची तीव्रता वाढवली आहे. कुठे उघड कुठे छुपी फूस आहे यात उघड आणि छुपी या विरुद्ध शब्दांनी लपलेली आणि प्रकट असलेली भावना दाखवली आहे. भाषा स्थानिक बोलीच्या जवळ जाणारी असून ती सामान्य वाचकांना सहज समजते. काही ठिकाणी विरामचिन्हांचा वापर भावनिक प्रभाव वाढवतो. एकूण भाषा प्रभावशाली आणि थेट आहे.

वात्रटिकेची शैली 

वात्रटिकाकाराने थेट भाषण शैली वापरली आहे. स्वतःच्या अनुभवातून सुरू करून सर्वसामान्य समाजापर्यंत विस्तार करणारी रचना आहे. व्यंग्यात्मक शैली स्पष्ट दिसते. विभाजनवादी वृत्तीवर टीका करण्यासाठी सहज आणि सोप्या शब्दांचा वापर केला आहे. कडवे लहान असूनही आशय गहन आहे. प्रश्नचिन्ह आणि उद्गारचिन्हांचा वापर करून भावना तीव्र केल्या आहेत. स्थानिक ते राष्ट्रीय असा विस्तार करणारी शैली प्रभावी आहे. वात्रटिकाकाराने स्वतःची ओळख आणि संपर्क तपशील देऊन ती वास्तविक जगातील निरीक्षण असल्याचे सूचित केले आहे. शैली सरळ साधी आणि प्रभावी आहे ज्यातून वाचकांना विचार करायला भाग पाडते. 

साधक बाधक चर्चा

साधक बाजू म्हणजे वात्रटिका वर्तमान सामाजिक वास्तवावर भाष्य करते. विभाजनवादी प्रवृत्तीची तीव्रता दाखवून समाजात एकता राखण्याची गरज अधोरेखित करते. भाषा आणि शैलीमुळे ती सहज समजते आणि प्रभाव पाडते. स्थानिक वास्तवातून राष्ट्रीय प्रश्नापर्यंत पोहोचणे हे तिचे बलस्थान आहे. बाधक बाजू म्हणजे काही ठिकाणी भाषा अधिक काव्यात्मक असू शकली असती. कडव्यांची रचना अधिक लयबद्ध करता आली असती. विभाजनवादी वृत्तीचे कारणे आणि उपाय अधिक स्पष्टपणे मांडता आले असते. तरीही एकूण परिणाम प्रभावी आहे.

रस विचार 

वात्रटिकेच्या रस विचाराची  चर्चा करताना मुख्यतः व्यंग्य रस आणि शांत रस यांचा संगम दिसतो. विभाजनवादी वृत्तीवर केलेले भाष्य व्यंग्यात्मक आहे ज्यातून समाजाला जागृत करण्याचा प्रयत्न आहे. असंतुष्ट आत्म्यांची फूस दाखवताना करुण रसाचा स्पर्शही जाणवतो. स्वातंत्र्याच्या नावाखाली स्वैराचाराची लालसा दाखवताना हास्य रसाचा अंश आहे. एकूण रस व्यंग्य प्रधान असून तो वाचकाला विचारप्रवृत्त करतो. रसाची निर्मिती साध्या भाषेतून झाली आहे ज्यातून वात्रटिका अधिक प्रभावी ठरते. 

 निष्कर्ष 

ही विभाजनवादी वृत्तीवर प्रभावी भाष्य करणारी रचना आहे. वात्रटिकाकाराने समाजातील वेगळेपणाची इच्छा गल्लीपासून दिल्लीपर्यंत दाखवून तिची व्याप्ती स्पष्ट केली आहे. भाषा साधी आणि प्रभावी असून शैली थेट आणि व्यंग्यात्मक आहे. साधक बाजू प्रबळ असून बाधक बाजू मर्यादित आहेत. रस विचारात व्यंग्य रस प्रधान आहे. वात्रटिका वाचकाला एकता आणि समजूतदारपणाची आठवण करून देते. ती सामाजिक जागरूकतेसाठी उपयुक्त ठरते. वात्रटिकाकाराचे निरीक्षण वास्तवदर्शी असून त्यांनी समाजातील अतृप्त आत्म्यांची अवस्था यशस्वीपणे चित्रित केली आहे. एकूण वात्रटिका विचारप्रवृत्त आणि प्रभावी आहे.

संदर्भ -

1... फेरफटका-6555...दै.झुंजार नेता

    4एप्रिल 2018

2....मराठी वात्रटिका आणि लोकप्रबोधन, साहित्यिक संदर्भ (मराठी विश्वकोश)

3.....सूर्यकांत डोळसे यांच्या एक्स पोस्टमधील ग्रोकायन आणि दैनिक वात्रटिका संबंधित माहिती.

4. सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचा ब्लॉग: सूर्यकांती

 https://suryakantdolase.blogspot.com

---------------------------------

विशेष सूचना:

तुम्हाला या विश्लेषणाबाबत काही प्रश्न... सुधारणा किंवा सूचना असतील तर नक्की कळवा!

आपण समीक्षणाचा रियालिटी चेक  ग्रोक.कॉम

इथे जाऊन करू शकता.

यापूर्वीचे सर्व ग्रोकायन एकत्र वाचण्यासाठी पुढील लिंक वर क्लिक करा. .

https://grokaayan.blogspot.com

दैनिक वात्रटिका

सात ऑगस्ट 2026