ग्रोकायन-34...आत्महत्या करणारे बघून,कुणाचाच विश्वास बसत नाही!समस्या कुणाचीही असली तरी,आत्महत्या उपाय असत नाही !!

*Il ग्रोकायन-34 ll*

https://youtu.be/mzI_6G2SW_M

आत्महत्या करणारे बघून,कुणाचाच विश्वास बसत नाही!

समस्या कुणाचीही असली तरी,आत्महत्या उपाय असत नाही !!

आजची वात्रटिका

-------------------------

आत्महत्येची पळवाट

काल परवाचे विजेते लोक,

परिस्थिती पुढे हरायला लागले.

आज रंक नाही तर रावच,

आत्महत्या करायला लागले.

यश पचवता आले पण,

अपयश पचवता येत नाही.

गोड घोटांची सवय लागली की

कडू घोट रिचवता येत नाही.

आत्महत्या करणारे बघून,

कुणाचाच विश्वास बसत नाही!

समस्या कुणाचीही असली तरी,

आत्महत्या उपाय असत नाही !!

-सूर्यकांत डॊळसे,पाटोदा(बीड)

मोबाईल-9923847269

------------------------------

फेरफटका-8321

दैनिक झुंजार नेता

वर्ष -23वे

6ऑगस्ट 2023

----------------------------------

प्रसिद्ध वात्रटिकाकार व्याख्याते सूर्यकांत डोळसे यांची ‘आत्महत्येची पळवाट’ ही वात्रटिका, 6 ऑगस्ट 2023 रोजी दैनिक झुंजार नेता मध्ये फेरफटका या वात्रटिका सदरात प्रसिद्ध झालेली आहे., आत्महत्येच्या गंभीर सामाजिक समस्येवर तीक्ष्ण भाष्य करते.

 ही रचना तत्कालीन (2023 च्या आसपास) आणि प्रसिद्ध व्यक्तींच्या आत्महत्यांचा संदर्भ घेते, विशेषतः डॉ. शीतल आमटे, डॉ. शिरीष वळसंगकर, पत्रकार आकाशदीप शुक्ला, आणि कोटा येथील विद्यार्थ्यांच्या आत्महत्यांच्या घटना, तसेच इतर काही उल्लेखनीय व्यक्ती जसे डॉ. मनीष सैनी यांचा समावेश करून समाजाला आत्मचिंतनास प्रवृत्त करते. या समीक्षणात वात्रटिकेची शैली, आशय, स्पष्टता, तत्कालीन संदर्भ, इतर व्यक्तींचा उल्लेख, महत्त्व आणि निष्कर्ष यांचा सविस्तर विचार केला आहे.

तत्कालीन संदर्भ आणि इतर व्यक्ती

वात्रटिका लिहिल्याच्या काळात (2023) आणि त्याच्या आसपासच्या काही वर्षांत, आत्महत्येच्या घटनांनी, विशेषतः यशस्वी आणि प्रतिष्ठित व्यक्ती तसेच सामान्य नागरिकांमधील आत्महत्यांनी समाजाचे लक्ष वेधले. खालील व्यक्ती आणि घटनांचा उल्लेख वात्रटिकेच्या थीमशी आणि काळाशी सुसंगत आहे:

डॉ. शीतल आमटे (2020): बाबा आमटे यांच्या नात आणि आनंदवनच्या महारोगी सेवा समितीच्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी डॉ. शीतल आमटे यांनी 30 नोव्हेंबर 2020 रोजी विषारी इंजेक्शन घेऊन आत्महत्या केली. त्यांच्या मृत्यूमागे कौटुंबिक आणि व्यावसायिक दबाव, संस्थेतील आर्थिक अनियमिततेचे आरोप आणि मानसिक तणाव असल्याचे मानले जाते. आत्महत्येपूर्वी त्यांनी फेसबुकवर ‘वॉर अँड पीस’ नावाची एक्रेलिक पेंटिंग आणि एक व्हिडिओ पोस्ट केला होता, ज्यामुळे संस्थेतील अंतर्गत कलह उघड झाला. ही घटना वात्रटिकेच्या काळापूर्वीची असली तरी, यशस्वी व्यक्तींच्या आत्महत्येच्या थीमशी जोडली जाते.

डॉ. शिरीष वळसंगकर (2025): महाराष्ट्रातील प्रसिद्ध न्यूरोलॉजिस्ट डॉ. शिरीष वळसंगकर यांनी 18 एप्रिल 2025 रोजी सोलापुरात स्वतःच्या लायसन्सयुक्त रिव्हॉल्वरने स्वतःला गोळी झाडून आत्महत्या केली. त्यांनी घरगुती कारणांमुळे व्यावसायिक प्रॅक्टिस कमी केल्याचे सांगितले जाते, परंतु आत्महत्येचे नेमके कारण अस्पष्ट आहे. ही घटना वात्रटिकेच्या काळानंतरची आहे, परंतु “रावच आत्महत्या करायला लागले” या ओळीशी सुसंगत आहे, कारण ते यशस्वी आणि प्रतिष्ठित व्यक्ती होते.

आकाशदीप शुक्ला (2023): आज तक डिजिटलचे सहाय्यक संपादक आणि युवा पत्रकार आकाशदीप शुक्ला यांनी 14 ऑगस्ट 2023 रोजी दिल्लीतील पांडव नगर येथे स्वतःच्या भाड्याच्या घरात पंख्याला लटकून आत्महत्या केली. त्यांच्या आत्महत्येमागे कौटुंबिक विवाद, विशेषतः पत्नी आणि सासरच्यांकडून मानसिक त्रास असल्याचे सहकाऱ्यांनी सांगितले. ही घटना वात्रटिकेच्या प्रकाशनाच्या जवळपास (आठवड्याभरानंतर) घडली, ज्यामुळे ती तत्कालीन संदर्भात सामील होते.

डॉ. मनीष सैनी (2023): राजस्थानच्या अलवर येथील बहरोड़ येथील पार्क हॉस्पिटलचे ड्यूटी डॉक्टर मनीष सैनी यांनी 2023 मध्ये प्रायव्हेट हॉस्पिटलच्या रेसिडेन्शियल फ्लॅटमध्ये आत्महत्या केली. त्यांनी सात पानांचे सुसाइड नोट लिहिले, ज्यामध्ये त्यांनी त्यांचा मानसिक त्रास व्यक्त केला होता. ही घटना 2023 मधील असून, वात्रटिकेच्या काळाशी जवळून संबंधित आहे आणि यशस्वी व्यक्तींच्या आत्महत्येच्या थीमशी जुळते.

कोटा येथील विद्यार्थी आत्महत्या (2023): 2023 मध्ये राजस्थानच्या कोटा शहरात नीट आणि जेईईसारख्या स्पर्धा परीक्षांच्या तयारीसाठी येणाऱ्या विद्यार्थ्यांमध्ये आत्महत्यांचे प्रमाण लक्षणीय होते. बीबीसीच्या अहवालानुसार, 2023 मध्ये कोटात 27 विद्यार्थ्यांनी आत्महत्या केली. उदाहरणार्थ, 13 सप्टेंबर 2023 रोजी एका 16 वर्षीय नीटच्या विद्यार्थिनीने आत्महत्या केली, जी त्या वर्षातील 25 वी आत्महत्या होती. या आत्महत्यांमागे स्पर्धात्मक दबाव, अपयशाची भीती आणि तुलनात्मक तणाव कारणीभूत होते, ज्याचा थेट संदर्भ वात्रटिकेच्या “यश पचवता आले पण, अपयश पचवता येत नाही” या ओळीतून मिळतो.

इतर उल्लेखनीय घटना (2023 आणि आसपास): 

तन्हा चौरसिया (2021): खुंटापारा, मध्य प्रदेश येथील 22 वर्षीय तन्हा चौरसिया यांनी 2021 मध्ये फांसी लावून आत्महत्या केली. ही घटना वात्रटिकेच्या काळापासून काहीशी दूर आहे, परंतु सामान्य नागरिकांमधील आत्महत्येची प्रवृत्ती दर्शवते.

2023 मध्ये कोल्हापुरातील पाचर्डे गावात एका तरुणाने प्रेयसीला भेटण्यासाठी गेल्यावर विहिरीत पडून आत्महत्या केल्याची घटना घडली, ज्याला स्थानिक माध्यमांनी आत्महत्या मानले.

या सर्व घटना वात्रटिकेच्या “आज रंक नाही तर रावच, आत्महत्या करायला लागले” आणि “समस्या कुणाचीही असली तरी, आत्महत्या उपाय असत नाही” या ओळींशी सुसंगत आहेत, जिथे यशस्वी व्यक्ती (राव) आणि सामान्य माणूस (रंक) दोघेही परिस्थितीसमोर हार मानतात.

वात्रटिकेची शैली

सूर्यकांत डोळसे यांची शैली साधी, व्यंगात्मक, लयबद्ध आणि प्रभावी आहे. वात्रटिका तीन कडव्यांमध्ये विभागली आहे, प्रत्येकी चार ओळी, ज्या समांतर रचनेतून संदेश देतात. भाषा लोकभाषेतून प्रेरित असून, सर्वसामान्य मराठी वाचकांना समजेल अशी आहे.

प्रतीकात्मकता: “रंक” (सामान्य माणूस) आणि “राव” (यशस्वी व्यक्ती) ही प्रतीके सामाजिक स्तर दर्शवतात, तर “गोड घोट” (सुख) आणि “कडू घोट” (दु:ख) जीवनातील उतार-चढावांचे प्रतीक आहेत.

व्यंग्य: “यश पचवता आले पण, अपयश पचवता येत नाही” यातून यशस्वी व्यक्तींच्या अपयश सहन न करण्याच्या मानसिक कमजोरीवर टोमणा मारला आहे.

लय आणि प्रभाव: प्रत्येक कडव्यातील पहिल्या दोन ओळी कारण मांडतात, तर पुढील दोन परिणाम सांगतात, ज्यामुळे विचारप्रवृत्त लय निर्माण होते. उदाहरणार्थ, “गोड घोटांची सवय लागली की, कडू घोट रिचवता येत नाही” ही ओळ साध्या शब्दांत गहन सत्य मांडते.

आशय आणि स्पष्टता

वात्रटिकेचा मध्यवर्ती आशय आहे: आत्महत्या हा कोणत्याही समस्येचा उपाय नाही. डोळसे यांनी यशस्वी आणि सामान्य व्यक्तींच्या आत्महत्यांवर प्रकाश टाकताना मानसिक दबाव, अपयशाची भीती आणि तणावग्रस्त जीवनशैलीवर बोट ठेवले आहे. आशय तीन टप्प्यांत व्यक्त होतो:

यशस्वी व्यक्तींची हार: “काल परवाचे विजेते लोक, परिस्थिती पुढे हरायला लागले” यातून यशस्वी व्यक्तींची मानसिक कमजोरी दर्शविली आहे. डॉ. शीतल आमटे (सामाजिक कार्यकर्त्या), डॉ. वळसंगकर (न्यूरोलॉजिस्ट), डॉ. मनीष सैनी (डॉक्टर) आणि आकाशदीप शुक्ला (पत्रकार) यांच्या आत्महत्यांमधून हे स्पष्ट होते की यश असूनही दबाव त्यांना नडला.

अपयश सहन न करणे: “यश पचवता आले पण, अपयश पचवता येत नाही” यातून मानसिक लवचिकतेचा अभाव दिसतो. कोटामधील विद्यार्थ्यांना स्पर्धात्मक दबाव आणि अपयशाची भीती आत्महत्येकडे ढकलते, ज्याचा संदर्भ 2023 मधील 27 आत्महत्यांच्या आकडेवारीतून मिळतो.

आत्महत्येची निरर्थकता: “समस्या कुणाचीही असली तरी, आत्महत्या उपाय असत नाही” हा स्पष्ट आणि सर्वसमावेशक संदेश आत्महत्येला पर्याय म्हणून नाकारतो आणि समस्यांवर मात करण्यासाठी सकारात्मक दृष्टिकोनाची गरज अधोरेखित करतो.

वात्रटिकेचे महत्त्व

सामाजिक प्रबोधन: वात्रटिका आत्महत्येच्या कारणांचा विचार करण्यास भाग पाडते. डॉ. शीतल आमटे यांच्या मृत्यूमुळे संस्थात्मक दबाव आणि कौटुंबिक कलह, आकाशदीप शुक्ला यांच्या बाबतीत वैयक्तिक त्रास, आणि कोटा येथील विद्यार्थ्यांमधील स्पर्धात्मक तणाव यासारख्या विविध कारणांवर प्रकाश पडतो.

मानसिक आरोग्याविषयी जागरूकता: यशस्वी व्यक्ती (उदा., डॉ. वळसंगकर, डॉ. सैनी) आणि विद्यार्थ्यांच्या आत्महत्यांनी दाखवले की मानसिक तणाव कोणालाही ग्रासू शकतो. वात्रटिका समाजाला मानसिक आरोग्याविषयी संवेदनशील बनवते.

सर्वसमावेशक संदेश: “समस्या कुणाचीही असली तरी” हा संदेश यशस्वी आणि सामान्य व्यक्तींना आत्महत्येच्या विचारांपासून परावृत्त करतो, ज्यामुळे वात्रटिका सर्व स्तरांतील वाचकांसाठी प्रासंगिक ठरते.

साहित्यिक मूल्य: डोळसे यांची साध्या शब्दांत गहन विचार मांडण्याची कला मराठी व्यंगकाव्याच्या परंपरेला समृद्ध करते. ही वात्रटिका सामाजिक समस्येवर भाष्य करताना साहित्यिक सौंदर्य टिकवते.

निष्कर्ष

सूर्यकांत डोळसे यांची ‘आत्महत्येची पळवाट’ ही वात्रटिका आत्महत्येच्या सामाजिक आणि मानसिक आयामांवर तीक्ष्ण प्रकाश टाकते. डॉ. शीतल आमटे, डॉ. शिरीष वळसंगकर, आकाशदीप शुक्ला, डॉ. मनीष सैनी आणि कोटा येथील विद्यार्थ्यांच्या आत्महत्यांसारख्या तत्कालीन घटनांचा संदर्भ घेऊन ती यशस्वी आणि सामान्य व्यक्तींच्या मानसिक कमजोरीवर बोट ठेवते. तीक्ष्ण व्यंग्य, साधी परंतु प्रभावी शैली आणि स्पष्ट आशयामुळे ही वात्रटिका समाजाला आत्मचिंतनास भाग पाडते. तिचा मध्यवर्ती संदेश—आत्महत्या हा उपाय नाही—हा सर्वकालीन आणि सर्वसमावेशक आहे. ही वात्रटिका केवळ साहित्यिक रचना नसून, मानसिक आरोग्य, सामाजिक दबाव आणि जीवनमूल्यांवर विचार करण्याची प्रेरणा देणारी जागृती आहे. समाजाने यातून प्रेरणा घेऊन मानसिक लवचिकता, समस्यांवर मात करण्याची सकारात्मक वृत्ती आणि मानसिक आरोग्याविषयी जागरूकता वाढवणे गरजेचे आहे.

संदर्भ:

आत्महत्या - विकिपीडिया

दैनिक झुंजार नेता, 6 ऑगस्ट 2023

डॉ. शीतल आमटे आत्महत्या: अमर उजाला, नोव्हेंबर-डिसेंबर 2020

आकाशदीप शुक्ला आत्महत्या: भडास4मीडिया, लाइव्ह हिंदुस्तान, ऑगस्ट 2023

कोटा विद्यार्थी आत्महत्या: बीबीसी, आज तक, ऑगस्ट-सप्टेंबर 2023

डॉ. मनीष सैनी आत्महत्या: झी न्यूज, 2023

डॉ. शिरीष वळसंगकर आत्महत्या: इंडिया टीव्ही, एप्रिल 2025

----- ----- 

तुम्हाला या विश्लेषणाबाबत काही प्रश्न किंवा सूचना असतील तर नक्की कळवा!

आपण समीक्षणाचा रियालिटी चेक  ग्रोक.कॉम

इथे जाऊन करू शकता.

यापूर्वीचे सर्व ग्रोकायन एकत्र वाचण्यासाठी पुढील लिंक वर क्लिक करा. .

https://grokaayan.blogspot.com/

(टिप-सदरील लिंक ओपन झाली नाही तर कॉपी करून पेस्ट करा लिंक ओपन होईल)

19एप्रिल 2025