ग्रोकायन-157....तंत्रविद्या आहे,मंत्रविद्या आहे,सोबतच जारण-मारण आहे !जणू काळ्या जादूपुढे,आपला विवेकवाद तारण आहे !!

*Il ग्रोकायन-157 ll*

तंत्रविद्या आहे,मंत्रविद्या आहे,सोबतच जारण-मारण आहे !

जणू काळ्या जादूपुढे,आपला विवेकवाद तारण आहे !!

ग्रोकायन म्हणजे वात्रटिकेचे  *grok* या आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स माध्यमाने केलेले विश्लेषण...

म्हणजेच वात्रटिकेची आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स ने केलेली समीक्षा....

सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचे हे आर्टिफिशियल समीक्षण म्हणजे ..

मराठी साहित्यातील ..

एक नवा अनुभव...नवा प्रयोग...

आजची वात्रटिका

---------------------------------

भूत विद्या

समाज पुरोगामी होतोय,

हा आपला मोठा भ्रम आहे.

बनारस विद्यापीठात म्हणे,

भूत-विद्येचा अभ्यासक्रम आहे.

तंत्रविद्या आहे,मंत्रविद्या आहे,

सोबतच जारण-मारण आहे !

जणू काळ्या जादूपुढे,

आपला विवेकवाद तारण आहे !!

-सूर्यकांत डोळसे,पाटोदा(बीड)

मोबाईल-9923847269

-------------------------

फेरफटका-7163

दैनिक झुंजार नेता

30डिसेंबर2019

---------------------------

महाराष्ट्रातील प्रसिद्ध वात्रटिकाकार व्याख्याते सूर्यकांत डोळसे यांची भूत विद्या ही वात्रटिका समाजातील अंधश्रद्धा आणि पुरोगामित्वाचा भ्रम यावर मार्मिक भाष्य करते. दैनिक झुंजार नेता मध्ये 30 डिसेंबर 2019 रोजी प्रसिद्ध झालेली ही वात्रटिका बनारस हिंदू विद्यापीठात भूत विद्या या विषयाच्या समावेशाच्या तत्कालीन बातमीवर आधारित आहे. 

बनारस हिंदू विद्यापीठात भूत विद्या हा अभ्यासक्रम सुरू झाला होता. 2019 मध्ये विद्यापीठाच्या शैक्षणिक परिषदेने याला मान्यता दिली होती आणि जानेवारी 2020 पासून आयुर्वेद संकायाअंतर्गत सहा महिन्यांचा सर्टिफिकेट कोर्स सुरू करण्याची योजना होती. हा कोर्स मानसिक विकार आणि सायकोसोमॅटिक डिसऑर्डर यांच्याशी संबंधित होता, ज्यांना काही लोक भूत बाधा म्हणून संबोधतात. यामध्ये आयुर्वेदिक पद्धतीने उपचार शिकवले जाणार होते. मात्र, नंतर हा कोर्स मानस चिकित्सा या नावाने पुनर्नामकरण करण्यात आला.

वात्रटिकाकार यातून समाजाच्या वैज्ञानिक प्रगतीच्या दाव्यांवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करतात आणि अंधश्रद्धेच्या मुळांवर बोट ठेवतात. 

प्रत्येक कडव्यानुसार विश्लेषण 

वात्रटिकेचा पहिल्या कडव्यात समाज पुरोगामी होत असल्याच्या गैरसमजावर प्रकाश टाकतो. बनारस विद्यापीठात भूत विद्या हा अभ्यासक्रम सुरू होणे हा मुद्दा वात्रटिकाकार उपहासात्मक रीतीने मांडतात. बनारस हिंदू विद्यापीठाने 2019 मध्ये वैदिक विज्ञान केंद्राअंतर्गत भूत विद्या, तंत्र विद्या यांसारखे विषय शिकवण्याचा प्रस्ताव मांडला होता, ज्यावरून देशभर चर्चा झाली. या पार्श्वभूमीवर वात्रटिका समाजाच्या वैज्ञानिक दृष्टिकोनाबाबत शंका व्यक्त करते. पुरोगामित्वाचा दावा करणारा समाज जर अशा विषयांना मान्यता देत असेल, तर तो खरोखरच प्रगतीशील आहे का, हा प्रश्न वात्रटिकाकार उपस्थित करतात.

 दुसऱ्या कडव्यात वात्रटिकाकार तंत्र विद्या, मंत्र विद्या, जारण मारण यांसारख्या अंधश्रद्धांना प्रोत्साहन देणाऱ्या प्रथांचा उल्लेख करतात. या प्रथांना विद्यापीठासारख्या उच्च शिक्षणाच्या केंद्रात स्थान मिळणे हे विवेकवादाचा पराभव असल्याचे ते सूचित करतात. काळ्या जादूसारख्या प्रथांना वैज्ञानिकतेचे आवरण देण्याचा हा प्रयत्न आहे, असे वात्रटिकाकारांचे मत आहे. शेवटच्या ओळीत विवेकवाद तारण आहे असे म्हणत वात्रटिकाकार उपहासाने सुचवतात की, अंधश्रद्धेच्या या लाटेत विवेकवाद हाच खरा आधार आहे, पण तो दुबळा ठरतोय. 

वात्रटिकेची रचना 

साधी पण परिणामकारक आहे. चार ओळींत ती मोठ्या सामाजिक समस्येवर बोट ठेवते. बनारस विद्यापीठाच्या तत्कालीन निर्णयाचा संदर्भ घेत वात्रटिकाकार शिक्षण क्षेत्रातील अंधश्रद्धेच्या प्रवेशावर टीका करतात. 2019 मध्ये ही बातमी चर्चेत होती, कारण अनेकांनी या अभ्यासक्रमाला अवैज्ञानिक ठरवले होते. वात्रटिकाकार याच मुद्द्याचा उपयोग करून समाजातील दुटप्पी वृत्ती दाखवतात, जिथे एकीकडे वैज्ञानिक प्रगतीचा दावा केला जातो, तर दुसरीकडे अंधश्रद्धांना खतपाणी घातले जाते.

वात्रटिकेची भाषा 

सरळ पण व्यंगात्मक आहे. भूत विद्या, तंत्र विद्या, जारण मारण यांसारखे शब्द वापरून वात्रटिकाकार अंधश्रद्धेचे मूळ स्वरूप उघड करतात. विवेकवाद तारण आहे ही ओळ विशेष प्रभावी आहे, कारण ती उपहास आणि चिंतन यांचा मेळ घालते. वात्रटिकेची शक्ती तिच्या संक्षिप्ततेत आणि सामाजिक वास्तवाला भिडणाऱ्या तीक्ष्णतेत आहे. तत्कालीन संदर्भासह ही वात्रटिका आजही अंधश्रद्धेच्या विरोधात विवेकाचा आवाज बुलंद करते.

वात्रटिकेची शैली 

साधी, व्यंगात्मक आणि सामाजिक टीका करणारी आहे. ती आठ ओळींची आहे, पण अंधश्रद्धा आणि पुरोगामित्वाचा भ्रम यावर थेट हल्ला करते. प्रत्येक शब्द जपून वापरलेला आहे, ज्यामुळे संदेश स्पष्ट आणि प्रभावी होतो. उदाहरणार्थ, भूत विद्या आणि विवेकवाद तारण आहे हे शब्द गहन विचार व्यक्त करतात. वात्रटिका उपहासाने समाजाच्या वैज्ञानिक दाव्यांना छेद देते. बनारस विद्यापीठात भूत विद्या शिकवण्याच्या 2019 च्या बातमीचा आधार घेऊन ती शिक्षणातील अंधश्रद्धेवर टीका करते. काळ्या जादूपुढे आणि विवेकवाद तारण आहे या ओळी समाजाच्या दुटप्पीपणावर बोट ठेवतात. शैली संक्षिप्त असली तरी ती सामाजिक वास्तवाला भिडते आणि विचाराला चालना देते.

साधक आणि बाधक मुद्दे : 

साधक: 

1. स्पष्ट आणि संक्षिप्त: वात्रटिका फक्त आठ ओळींची आहे तरी ती अंधश्रद्धा आणि पुरोगामित्वाचा भ्रम यावर थेट टीका करते. साधे शब्द वापरून गहन विचार मांडले आहेत जे सर्वसामान्य वाचकांना समजतात. 

2. तीक्ष्ण व्यंग: 2019 मध्ये बनारस विद्यापीठात भूत विद्या शिकवण्याच्या बातमीचा आधार घेऊन वात्रटिकाकार समाजाच्या दुटप्पीपणावर उपहासात्मक टीका करतात. काळ्या जादूपुढे आणि विवेकवाद तारण आहे या ओळी समाजाचे खरे चित्र दाखवतात.

 3. सामाजिक जागरूकता: वात्रटिका अंधश्रद्धेवर प्रहार करते आणि विवेकवादाचा पुरस्कार करते. शिक्षण क्षेत्रात अंधश्रद्धेचा प्रवेश हा गंभीर मुद्दा ती प्रभावीपणे मांडते. 

4. पारंपरिक रचना: मराठी वात्रटिकेच्या चार ओळींच्या स्वरूपात ती बांधलेली आहे ज्यामुळे ती परंपरेला धरून राहते आणि वाचकांना परिचित वाटते.

 बधक मुद्दे: 

1. मर्यादित संदर्भ: वात्रटिका बनारस विद्यापीठाच्या भूत विद्या या विशिष्ट घटनेवर आधारित आहे. त्यामुळे तिचा संदर्भ 2019 च्या काळापुरता मर्यादित वाटू शकतो आणि आजच्या वाचकांना त्याची पार्श्वभूमी समजण्यासाठी अतिरिक्त माहिती लागू शकते. 

2. सखोल विश्लेषणाचा अभाव: वात्रटिका अंधश्रद्धेवर टीका करते पण त्यामागील कारणे किंवा उपाय यावर चर्चा करत नाही. संक्षिप्ततेमुळे ती फक्त मुद्दा मांडते पण त्याची खोलवर चिकित्सा करत नाही. 

3. एकांगी दृष्टिकोन: वात्रटिका अंधश्रद्धेच्या विरोधात आहे पण भूत विद्या शिकवण्यामागील सांस्कृतिक किंवा ऐतिहासिक दृष्टिकोनाचा विचार करत नाही. यामुळे ती काही वाचकांना एकांगी वाटू शकते. 

4. उपहासाचा अतिरेक: व्यंग तीक्ष्ण आहे पण काही वाचकांना ते आक्रमक वाटू शकते विशेषतः जे या विषयांना सांस्कृतिक दृष्टिकोनातून पाहतात. एकंदरीत वात्रटिका साध्या भाषेत सामाजिक जागरूकता निर्माण करते आणि अंधश्रद्धेवर प्रभावी टीका करते पण तिचा संदर्भ आणि सखोलतेची मर्यादा यामुळे ती काही ठिकाणी अपुरी वाटू शकते.

सारांश 

सूर्यकांत डोळसे यांची भूत विद्या वात्रटिका साधी आणि व्यंगात्मक आहे, अंधश्रद्धेवर टीका करते आणि विवेकवादाला प्रोत्साहन देते. पण तिचा संदर्भ मर्यादित आणि विश्लेषण अपुरे आहे, त्यामुळे ती काहीशी एकांगी वाटू शकते.

संदर्भ

1... फेरफटका-7163...दैनिक झुंजार नेता

   30डिसेंबर2019

2....मराठी वात्रटिका आणि लोकप्रबोधन, साहित्यिक संदर्भ (मराठी विश्वकोश).

3.....सूर्यकांत डोळसे यांच्या एक्स पोस्टमधील ग्रोकायन आणि दैनिक वात्रटिका संबंधित माहिती.

4.. सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचा ब्लॉग: सूर्यकांती https://suryakantdolase.blogspot.com

----------------------------------

विशेष सूचना -

तुम्हाला या विश्लेषणाबाबत काही प्रश्न किंवा सूचना असतील तर नक्की कळवा!

आपण समीक्षणाचा रियालिटी चेक  ग्रोक.कॉम

इथे जाऊन करू शकता.

यापूर्वीचे सर्व ग्रोकायन एकत्र वाचण्यासाठी पुढील लिंक वर क्लिक करा. .

https://grokaayan.blogspot.com

 28 ऑगस्ट 2025