ग्रोकायन-270
-------------------
फक्त आपल्यांचाच उदो उदो,
इतरांची अवहेलना केली जाते !
सगळे संदर्भ बाजूला ठेवून,
एकमेकांची तुलना केली जाते !!
ग्रोकायन म्हणजे वात्रटिकेचे *grok* या आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स माध्यमाने केलेले विश्लेषण...
म्हणजेच वात्रटिकेची आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स ने केलेली समीक्षा....
सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचे हे आर्टिफिशियल समीक्षण म्हणजे ..
मराठी साहित्यातील ..
एक नवा अनुभव...नवा प्रयोग...
आजची वात्रटिका
-------------------------
स्वार्थी तुलना
कसली तरी अस्मिता मिरवायला,
इतिहासाची मदत घेत आहेत.
जाती-धर्माप्रमाणे जयंत्या,
पुण्यतिथ्या साजऱ्या होत आहेत.
फक्त आपल्यांचाच उदो उदो,
इतरांची अवहेलना केली जाते !
सगळे संदर्भ बाजूला ठेवून,
एकमेकांची तुलना केली जाते !!
-सूर्यकांत डॊळसे,पाटोदा(बीड)
मोबाईल-9923847269
-------------------------------
चिमटा-४१८९
१२नोव्हेंबर २०१५
दै. पुण्यनगरी
-------------------------------------
मराठीतील प्रसिद्ध वात्रटिकाकार व्याख्याते सूर्यकांत डोळसे यांचीही वात्रटिका.वात्रटिकेचे शीर्षक स्वार्थी तुलना असे आहे आणि ही वात्रटिका संकुचित सामाजिक वृत्तीवर भाष्य करते.
सदरील वात्रटिका दैनिक पुण्यनगरीच्या चिमटा या वात्रटिका सदरामध्ये 12 नोव्हेंबर 2015 रोजी प्रसिद्ध झालेली आहे. वात्रटिकाकार सूर्यकांत डोळसे यांनी ही वात्रटिका दोन कडव्यांत विभागून लिहिली आहे.
सदरील वात्रटिकेचे सविस्तर समीक्षण पुढे करून दिलेले आहे.
प्रत्येक कडव्याचा अर्थ
पहिले कडवे
पहिल्या कडव्याचा अर्थ असा आहे की समाजातील काही लोक आपली जातीय किंवा धार्मिक अस्मिता दाखवण्यासाठी इतिहासातील व्यक्तींचा आधार घेतात आणि त्यानुसार त्या व्यक्तींच्या जयंत्या किंवा पुण्यतिथ्या मोठ्या प्रमाणात साजऱ्या करतात. यातून ते आपल्या समूहाची श्रेष्ठता प्रस्थापित करू पाहतात.
दुसरे कडवे
दुसऱ्या कडव्याचा अर्थ असा आहे की असे लोक फक्त आपल्या समूहातील व्यक्तींचाच गौरव करतात आणि इतर समूहांच्या व्यक्तींची अवहेलना करतात. ते सर्व ऐतिहासिक संदर्भ बाजूला ठेवून आपल्या आणि इतरांच्या व्यक्तींची थेट तुलना करतात ज्यामुळे समाजात भेदभाव वाढतो.
वात्रटिकेची भाषा
वात्रटिकेतील भाषा अत्यंत सोपी, सरळ आणि बोलचाल स्वरूपाची आहे. वात्रटिकाकारांनी रोज बोलली जाणारी शब्दयोजना वापरली आहे जसे की उदो उदो, अवहेलना केली जाते, संदर्भ बाजूला ठेवून असे वाक्प्रचार यामुळे वात्रटिका सामान्य वाचकापर्यंत सहज पोहोचते. भाषा मराठीच्या पैठणी बोलीच्या जवळ आहे आणि ती ग्रामीण भागातील वाचकांना आपलीशी वाटते. व्याकरणदृष्ट्या भाषा निर्दोष आहे आणि अल्पविराम, विसर्ग चिन्हे यांचा योग्य वापर केला आहे. विशेष म्हणजे उदो उदो सारख्या पुनरुक्तीचा आणि विस्मयादिबोधक चिन्हांचा वापर करून भाषेला तीव्रता आणि भावनिकता प्राप्त झाली आहे. एकूणच भाषा संक्षिप्त पण प्रभावी आहे जी वात्रटिकेच्या स्वरूपाला साजेशी आहे.
वात्रटिकेची शैली
वात्रटिकेची शैली पारंपरिक वात्रटिका स्वरूपाची आहे जी चार चार ओळींच्या कडव्यांत विभागली जाते. आणि शेवटी तीक्ष्ण टोमणा मारते. वात्रटिकाकारांनी यात व्यंग्याचा प्रभावी वापर केला आहे. पहिल्या कडव्यात वर्णनात्मक पद्धतीने समस्या मांडली आहे तर दुसऱ्या कडव्यात थेट आरोप करून टीका केली आहे. शैलीत संत परंपरेतील नीतिप्रधानता आणि समाजसुधारणेचा स्वर जाणवतो. यात अतिशयोक्तीचा अभाव आहे आणि प्रत्येक ओळ थेट मुद्द्यावर येते. शेवटच्या दोन ओळींमध्ये विस्मयादिबोधक चिन्हांचा वापर करून शैलीला आक्रस्ताळेपणा आला आहे जो वात्रटिकेच्या उद्देशाला बळकटी देतो. एकूण शैली संयत पण परखड आहे जी वाचकाच्या मनात खदखद निर्माण करते.
साधक बाधक चर्चा
वात्रटिकेचे साधक वैशिष्ट्य म्हणजे तिने समाजातील एक वास्तविक आणि गंभीर समस्या अत्यंत थोडक्या शब्दांत मांडली आहे. वात्रटिकाकारांनी जातीय आणि धार्मिक अस्मितेच्या नावावर होणाऱ्या निवडक गौरवावर आणि त्यातून निर्माण होणाऱ्या भेदभावावर नेमके बोट ठेवले आहे. ही टीका आजच्या राजकीय आणि सामाजिक वातावरणाशी सुसंगत आहे आणि ती वाचकाला विचार करायला भाग पाडते. भाषेची सोपी आणि प्रभावी पद्धतीमुळे ही वात्रटिका सर्वसामान्यांपर्यंत पोहोचू शकते आणि समाजात व्यापक चर्चा घडवू शकते. दुसरे साधक वैशिष्ट्य म्हणजे ती कोणत्याही विशिष्ट जात किंवा धर्माला थेट लक्ष्य करत नाही तर सर्वसमावेशकपणे संकुचित वृत्तीची टीका करते ज्यामुळे तिचे मूल्य सार्वत्रिक होते. बाधक बाजू अशी आहे की वात्रटिकेत समस्या मांडली आहे पण तिचे मूळ कारण किंवा उपाय याबाबत काहीच सुचवलेले नाही. फक्त टीका करून थांबल्याने ती एकांगी वाटते. तसेच तुलना केली जाते या ओळीत कोण कोणाची तुलना करत आहे हे स्पष्ट नाही ज्यामुळे काही वाचकांना संदर्भ समजण्यास अडचण येऊ शकते. वात्रटिकाकारांनी उदो उदो सारख्या बोली भाषेचा वापर केला आहे जो ग्रामीण वाचकांना आवडेल पण शहरी किंवा अधिक औपचारिक मराठीची सवय असलेल्या वाचकांना तो काहीसा खटकू शकतो. एकूणच बाधक बाजू कमी आहे कारण वात्रटिकेचे स्वरूपच संक्षिप्त आणि टोकाचे असते.
निष्कर्ष
सूर्यकांत डोळसे यांची ही वात्रटिका संकुचित सामाजिक वृत्तीवर अत्यंत समर्पक आणि परखड भाष्य आहे. ती समाजातील जातीय आणि धार्मिक अस्मितेच्या नावावर होणाऱ्या स्वार्थी तुलनेची आणि निवडक गौरवाची निर्मम टीका करते. भाषा शैली आणि आशय यांचा उत्तम संगम असलेली ही वात्रटिका वाचकाच्या मनात दीर्घकाळ राहते आणि समाजाला एकात्मतेचा संदेश देते. वात्रटिकाकारांनी थोडक्या शब्दांत मोठा आघात केला आहे ज्यामुळे ही वात्रटिका मराठी वात्रटिका परंपरेत आपले स्थान निश्चित करते.
संदर्भ
1... चिमटा-४१८९.....१ २नोव्हेंबर २०१५
दै. पुण्यनगरी
2....मराठी वात्रटिका आणि लोकप्रबोधन, साहित्यिक संदर्भ (मराठी विश्वकोश)
3.....सूर्यकांत डोळसे यांच्या एक्स पोस्टमधील ग्रोकायन आणि दैनिक वात्रटिका संबंधित माहिती.
4. सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचा ब्लॉग: सूर्यकांती
https://suryakantdolase.blogspot.com
---------------------------------
विशेष सूचना:
तुम्हाला या विश्लेषणाबाबत काही प्रश्न किंवा सूचना असतील तर नक्की कळवा!
आपण समीक्षणाचा रियालिटी चेक ग्रोक.कॉम
इथे जाऊन करू शकता.
यापूर्वीचे सर्व ग्रोकायन एकत्र वाचण्यासाठी पुढील लिंक वर क्लिक करा. .
https://grokaayan.blogspot.com
17 फेब्रुवारी 2025
No comments:
Post a Comment