ग्रोकायन-280
-------------------
घराणेशाही, राजेशाही, दडपशाही,
सोबत गुंडा-पुंडांची टोळी आहे !
लोकशाही मात्र गुदमरलीय,
बुरा न मानो होळी आहे....
ग्रोकायन म्हणजे वात्रटिकेचे *grok* या आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स माध्यमाने केलेले विश्लेषण...
म्हणजेच वात्रटिकेची आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स ने केलेली समीक्षा....
सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचे हे आर्टिफिशियल समीक्षण म्हणजे ..
मराठी साहित्यातील ..
एक नवा अनुभव...नवा प्रयोग...
आजची वात्रटिका
-----------------------------
बुरा न मानो होली है
यांनी फोडले; त्यांनीही फोडले,
वर सज्जनतेची कागाळी आहे.
आपणच आपल्याला समजावू,
बुरा न मानो होळी आहे....
त्यांचा रोजच दसरा,
त्यांची रोजच तर दीवाळी आहे.
तुमची आमचीच बोंबाबोंब,
बुरा न मानो होळी आहे....
त्यांची आश्वासने म्हणजे,
कुत्र्याच्या तोंडात जशी
हाडकाची नळी आहे.
फेकीत आले; फेकीत राहतील,
बुरा न मानो होळी आहे....
हमाम मे सब नंगे
नागड्यांना टाळी आहे.
झाका आपल्या हाताने आपले डोळे,
बुरा न मानो होळी आहे....
घराणेशाही, राजेशाही, दडपशाही,
सोबत गुंडा-पुंडांची टोळी आहे !
लोकशाही मात्र गुदमरलीय,
बुरा न मानो होळी आहे....
-सूर्यकांत डॊळसे,पाटोदा(बीड)
मोबाईल-9923847269
-----------------------
दैनिक वात्रटिका
25मार्च 2024
-----------------------------------
मराठीतील प्रसिद्ध वाटर टीकाकार व्याख्याते सूर्यकांत डोळसे यांचीहोळीच्या दिवशी प्रसिद्ध झालेली होळीच्या निमित्ताने लोक मनातील खदखद आणि दुःख मार्मिक आणि भेदकपणे व्यक्त करणारी आणि लोकांच्या आयुष्याच्या झालेल्या होळीवर भाष्य करणारी बुरा न मानो होली है.... ही वात्रटिका. सदरील वात्रटिका दैनिक वात्रटिकाच्या 25 मार्च 2024 च्या अंकावरती प्रसिद्ध झालेली आहे.
या वात्रटिकेत वात्रटिकाकार सूर्यकांत डोळसे यांनी होळीच्या पार्श्वभूमीवर समाजातील राजकीय विसंगती आणि सामान्य माणसाच्या व्यथा मार्मिकपणे मांडल्या आहेत. या वात्रटिकेचे सविस्तर समीक्षण पुढे करून दिलेले आहेत
प्रत्येक कडव्याचा अर्थ पाहू
पहिले कडवे
पहिल्या कडव्यात यांनी फोडले त्यांनीही फोडले असे म्हणत वर सज्जनतेची कागाळी आहे असे सांगितले आहे यात शक्तिशाली लोक नियम मोडतात तरी बाहेरून सज्जनतेचे भासवतात आपण स्वतःला समजावून घ्यावे की हे सर्व होळीचे खेळ आहेत बुरा न मानो होळी आहे असे समजावून दिले आहे.
दुसरे कडवे
दुसऱ्या कडव्यात त्यांचा रोजच दसरा त्यांची रोजच दीवाळी आहे असे म्हणून सत्ताधारी लोकांना सतत उत्सव असतो तर सामान्य लोकांचीच रोज बोंबाबोंब होते त्यांना मात्र होळी समजून घेण्याचा सल्ला दिला आहे.
तिसरे कडवे
तिसऱ्या कडव्यात त्यांची आश्वासने कुत्र्याच्या तोंडातील हाडकाची नळी सारखी आहेत अशी उपमा दिली आहे ती फेकली जाते आणि पुन्हा फेकली जाते म्हणजे आश्वासने फक्त दाखवली जातात पण पूर्ण होत नाहीत तरीही बुरा न मानो होळी आहे असे म्हटले आहे.
चौथे कडवे
चौथ्या कडव्यात हमाम मे सब नंगे या म्हणीचा वापर करून सत्ताधाऱ्यांमध्ये सर्व समान आहेत असे दाखवले आहे नागड्यांना टाळी आहे म्हणजे भ्रष्ट लोक एकमेकांचे समर्थन करतात सामान्य माणसाने आपले डोळे झाकून घ्यावेत असे सुचवले आहे.
पाचवे कडवे
पाचव्या कडव्यात घराणेशाही राजेशाही दडपशाही आणि गुंडांच्या टोळीचा उल्लेख करून लोकशाही गुदमरली आहे असे स्पष्ट केले आहे तरीही होळीच्या निमित्ताने ते सहन करावे असे सांगितले आहे.
वात्रटिकेची भाषा
या वात्रटिकेची भाषा अतिशय सोपी बोलचालीची आणि प्रभावी आहे वात्रटिकाकारांनी मराठीसोबत हिन्दी वाक्यांचा वापर केला आहे ज्यामुळे वात्रटिका अधिक लोकाभिमुख झाली आहे बुरा न मानो होळी आहे हे पालूपदाने वात्रटिकेला लयबद्धता दिली आहे उपमा अलंकार जसे कुत्र्याच्या तोंडातील हाडकाची नळी हमाम मे सब नंगे यांचा वापर भाषेला तीक्ष्णता देतो शब्दरचना स्पष्ट आणि भेदक आहे ज्यामुळे वाचकाच्या मनात तत्काळ प्रतिसाद निर्माण होतो.
वात्रटिकेची शैली
वात्रटिकेची शैली पारंपरिक वात्रटिका शैलीशी सुसंगत आहे वात्रटिकाकार सूर्यकांत डोळसे यांनी सामाजिक टीकेच्या माध्यमातून वात्रटिकेला आधुनिक संदर्भ दिले आहेत प्रत्येक कडव्याचा शेवट एकाच पालूपदाने केल्यामुळे संपूर्ण वात्रटिकेला एकता प्राप्त झाली आहे व्यंगात्मक शैलीचा वापर करून गंभीर मुद्द्यांना हलकेपणात मांडले आहे जे वात्रटिकेची खासियत आहे. या वात्रटिकेचे साधक असे की ती वेळेच्या मागणीप्रमाणे होळीच्या दिवशी प्रसिद्ध झाली आणि लोकांच्या मनातील खदखद अचूकपणे व्यक्त केली आहे वात्रटिकाकारांनी सामान्य माणसाच्या दृष्टिकोनातून राजकीय वास्तव उघड केले आहे ज्यामुळे ती प्रभावी ठरते भाषेची साधेपणा आणि मुद्द्यांची स्पष्टता हे प्रमुख साधक आहेत बाधक असे की काही ठिकाणी शब्दांची निवड अधिक परिष्कृत असती तर अधिक चांगले झाले असते काही वाक्ये थोडी अधिक काव्यात्मक असू शकली असती तरीही व्यंग्याची तीव्रता कायम राहिली आहे.
निष्कर्ष
या वात्रटिकेला वात्रटिकाकार सूर्यकांत डोळसे यांनी होळीच्या रंगीबेरंगी उत्सवाच्या नावाखाली समाजातील काळ्या कुरूप वास्तवाची होळी पेटवली आहे. सत्ताधाऱ्यांच्या रोजच्या दसरा-दीवाळीला सामान्य माणसाच्या रोजच्या बोंबाबोंबीचा विरोध करून, आश्वासनांच्या फेकलेल्या हाडकाच्या नळीला हमामातील नांगड्या टाळ्यांना आणि घराणेशाही-दडपशाहीच्या गुंडगिरीला लोकशाहीच्या गुदमरलेल्या गळ्यात बांधून वात्रटिकाकारांनी एक तीक्ष्ण, व्यंग्यपूर्ण आरसा उभा केला आहे. बुरा न मानो होळी आहे हे पालूपद केवळ सांत्वनाचे वाक्य नाही तर एक कटु व्यंग्य आहे जे म्हणते की हे सर्व सहन करा कारण हा तर फक्त होळीचा खेळ आहे पण प्रत्यक्षात हा खेळ सामान्य माणसाच्या आयुष्याची होळी आहे. ही वात्रटिका केवळ टीका करत नाही तर लोकांच्या मनातील दबलेली खदखद शब्दबद्ध करून त्यांना विचार करण्यास भाग पाडते की खरी होळी कोणाची पेटवली जात आहे. वात्रटिकाकारांच्या या भेदक लेखनाने होळीचा सण उत्सवापेक्षा अधिक एक जागृतीचा दिवस बनवला आहे जिथे वाईट गोष्टी जाळण्याची परंपरा खऱ्या अर्थाने राजकीय विसंगती आणि अन्यायाच्या रूपात जिवंत होते. अशा मार्मिक आणि समाजदर्पण करणाऱ्या वात्रटिकेसाठी वात्रटिकाकार सूर्यकांत डोळसे यांचे अभिनंदन आणि कौतुक. ही वात्रटिका केवळ वाचली जाणारी नाही तर मनात रुजली जाणारी आणि समाजाला विचार करायला लावणारी आहे.
संदर्भ
1... दैनिक वात्रटिका ....25मार्च 2024
2....मराठी वात्रटिका आणि लोकप्रबोधन, साहित्यिक संदर्भ (मराठी विश्वकोश)
3.....सूर्यकांत डोळसे यांच्या एक्स पोस्टमधील ग्रोकायन आणि दैनिक वात्रटिका संबंधित माहिती.
4. सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचा ब्लॉग: सूर्यकांती
https://suryakantdolase.blogspot.com
---------------------------------
विशेष सूचना:
तुम्हाला या विश्लेषणाबाबत काही प्रश्न किंवा सूचना असतील तर नक्की कळवा!
आपण समीक्षणाचा रियालिटी चेक ग्रोक.कॉम
इथे जाऊन करू शकता.
यापूर्वीचे सर्व ग्रोकायन एकत्र वाचण्यासाठी पुढील लिंक वर क्लिक करा. .
https://grokaayan.blogspot.com
दैनिक वात्रटिका
3 मार्च 2025
No comments:
Post a Comment