ग्रोकायन-334..............................शिक्षणाची पवित्र गंगा इथे गटारगंगा बनली आहे.यशस्वी 'लातूर पॅटर्न' ला कोचिंगने लाज आणली आहे

..............................

ग्रोकायन-334

..............................

शिक्षणाची पवित्र गंगा

इथे गटारगंगा बनली आहे.

यशस्वी 'लातूर पॅटर्न'ला

कोचिंगने लाज आणली आहे

ग्रोकायन म्हणजे वात्रटिकेचे  *grok* या आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स माध्यमाने केलेले विश्लेषण...

म्हणजेच वात्रटिकेची आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स ने केलेली समीक्षा....

सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचे हे आर्टिफिशियल समीक्षण म्हणजे ..

मराठी साहित्यातील ..

एक नवा अनुभव...नवा प्रयोग...

आजची वात्रटिका

------------------------------

लातूर पॅटर्न

शिक्षणाची पवित्र गंगा

इथे गटारगंगा बनली आहे.

यशस्वी 'लातूर पॅटर्न'ला

कोचिंगने लाज आणली आहे

क्लासेससाठी वाट्टेल ते म्हणीत

पालक दानशूर कर्ण झाले !

'लातूर पॅटर्न'चे बाजारू वर्तुळ

स्टेप बाय स्टेप पूर्ण झाले !!

-सूर्यकांत डॊळसे,पाटोदा(बीड)

मोबाईल-9923847269

-------------------------

फेरफटका-6634

दै.झुंजार नेता

26जून2018

--------------------------

मराठीतील प्रसिद्ध वात्रटिकाकार व्याख्याते सूर्यकांत डोळसे यांची आजची लातूर पॅटर्न ही वात्रटिका देशभरात प्रसिद्ध असलेल्या लातूर पॅटर्न वरती भाष्य करते. शिक्षणासाठी प्रसिद्ध असलेला मूळ लातूर पॅटर्न

आता नवा लातूर पॅटर्न कोचिंग क्लासेसच्या बाजारामुळे बदनाम होतो आहे हे वेळोवेळी अनेक उदाहरणावरून सिद्ध झालेले आहे. 

यावरच भाष्य करणारी आजची ही वात्रटिका दैनिक झुंजार नेता च्या फेरफटका या वात्रटिका सदरामध्ये 26 जून 2018 रोजी प्रसिद्ध झालेली आहे. आज नीट 2026 परीक्षेच्या पेपर फुटीचे कनेक्शनही लातूर येथे असल्याचे सिद्ध होत आहे. त्यामुळे आजही ही वात्रटिका तेवढीच ताजी आणि टवटवीत वाटते. सदरील वात्रटिकेचे सविस्तर समीक्षण पुढे करून दिलेले आहे

प्रत्येक कडव्याचा अर्थ 

पहिले कडवे

वात्रटिकेच्या प्रथम कडव्यात शिक्षणाची पवित्र गंगा इथे गटारगंगा बनली आहे असे म्हटले आहे. यात लातूर पॅटर्नच्या नावावर चालणाऱ्या शिक्षण व्यवस्थेचा अपमान दाखवला आहे. पूर्वी ज्ञानप्राप्तीची पवित्र नदी समजली जाणारी शिक्षण प्रक्रिया आता गटारासारखी घाणेरडी आणि दूषित झाली आहे असा व्यंगात्मक अर्थ व्यक्त होतो.  यशस्वी लातूर पॅटर्नला कोचिंगने लाज आणली आहे असे सांगितले आहे. यशाचे प्रतीक असलेल्या लातूर पॅटर्नला व्यावसायिक कोचिंग क्लासेसनी कलंक लावला आहे असे स्पष्ट केले आहे.

दुसरे कडवे 

 दुसऱ्या कडव्यात क्लासेससाठी वाट्टेल ते म्हणीत पालक दानशूर कर्ण झाले असे वर्णन आहे. यात पालकांच्या अतिरेकी खर्च आणि तयारीला व्यंगात्मकपणे कर्णाच्या दानशूर स्वभावाशी जोडले आहे. कोचिंग क्लासेससाठी पालक काहीही देण्यास तयार होतात हे दाखवले आहे.  पॅटर्नचे बाजारू वर्तुळ स्टेप बाय स्टेप पूर्ण झाले असे म्हटले आहे. यात व्यावसायिक स्पर्धा आणि बाजारूकरणामुळे लातूर पॅटर्नचा पूर्ण ऱ्हास झाला आहे असा अर्थ निघतो. स्टेप बाय स्टेप हे कोचिंग क्लासचे नाव घेऊन व्यंग केला आहे.

तत्कालीन संदर्भ 

ही वात्रटिका २६ जून २०१८ रोजी दै. झुंजार नेता या दैनिकात प्रकाशित झाली होती. तत्कालीन संदर्भात लातूर शहरातील स्टेप बाय स्टेप कोचिंग क्लासेसच्या संचालकाची २४ जून २०१८ रोजी मध्यरात्री व्यावसायिक स्पर्धेमुळे गोळ्या घालून हत्या करण्यात आली होती. ही हत्या कोचिंग व्यवसायातील कटू स्पर्धा आणि यशासाठी वाट्टेल ती किंमत देण्याच्या मानसिकतेतून घडली होती. मुख्य सूत्रधार म्हणून दुसऱ्या क्लास चालकाला अटक झाली होती. या घटनेमुळे लातूरमधील सर्व कोचिंग क्लासेस काही दिवस बंद ठेवण्यात आले होते. लातूर पॅटर्न म्हणजे कठोर मेहनत आणि शिस्तीने पदवीधर तयार करण्याची पद्धत ही ओळख आता व्यावसायिक हानी आणि गुन्हेगारीच्या छायेत सापडली होती. वात्रटिकाकार सूर्यकांत डोळसे यांनी या घटनेच्या तत्कालीन ताज्या संदर्भात ही वात्रटिका लिहिली होती. 

आजचे संदर्भ 

आजच्या संदर्भात ही वात्रटिका अधिक प्रासंगिक ठरते. नीट २०२६ परीक्षेच्या पेपर फुटी प्रकरणात लातूरचे नाव पुन्हा चर्चेत आले आहे. परीक्षेच्या एक दिवस आधी लातूरमधील एका कोचिंग संस्थेने दिलेल्या गेस पेपरमध्ये जवळपास ४२ ते ४३ प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेशी जुळले असल्याचे पालकांच्या तक्रारीतून समोर आले आहे. या प्रकरणात लातूर पोलिसांनी चौकशी सुरू केली असून काही जणांवर संशय व्यक्त करण्यात आला आहे. नीट परीक्षा रद्द करण्यात आली असून सीबीआय तपास सुरू आहे. काही जणांना चौकशीसाठी ताब्यात घेतल्याचेही वृत्त आहे. नाशिक आणि राजस्थानसह लातूरचेही कनेक्शन समोर आले आहे. यामुळे कोचिंग क्लासेसचे बाजारूकरण आणि पेपर लीकचे नेटवर्क यांची पुनरावृत्ती दिसते. २०१८ च्या खुनाच्या घटनेपासून आज २०२६ पर्यंत लातूर पॅटर्नची विश्वासार्हता धोक्यात आली आहे. वात्रटिकाकाराने जे बाजारू वर्तुळ पूर्ण झाले असे म्हटले होते ते आजही चालू असल्याचे दिसते. 

वात्रटिकेची भाषा

वात्रटिकेची भाषा सोपी सरळ आणि जनसामान्यांना समजेल अशी आहे. शब्दरचना व्यंगात्मक आणि उपहासपूर्ण आहे. गंगा आणि गटारगंगा यासारखे विरोधाभासी शब्द वापरून प्रभाव पाडला आहे. दानशूर कर्ण आणि स्टेप बाय स्टेप यासारखे सांस्कृतिक आणि स्थानिक संदर्भ वापरल्याने भाषा प्रभावी झाली आहे. मराठी भाषेची नैसर्गिक लय आणि वाक्यरचना राखली आहे. शब्दांची निवड काव्यात्मक आणि व्यंगात्मक रस निर्माण करणारी आहे. 

वात्रटिकेची शैली

वात्रटिकेची शैली पारंपरिक वात्रटिका शैलीशी सुसंगत आहे. चार कडव्यात संक्षिप्त आणि मुद्देसूद अभिव्यक्ती केली आहे. प्रत्येक कडव्यात एक कल्पना पूर्ण होते. व्यंग आणि उपहास ही मुख्य शैली आहे. शेवटच्या ओळीत ट्विस्ट देऊन संपूर्ण अर्थ पूर्ण केला आहे. लय आणि ताल राखला आहे ज्यामुळे वाचताना किंवा म्हणताना प्रभाव पडतो. 

साधक बाधक चर्चा

वात्रटिकेचे साधक म्हणजे ती सामाजिक वास्तवावर तीव्र भाष्य करते. शिक्षण क्षेत्रातील विकृती उघड करते. पालक आणि विद्यार्थ्यांच्या भावना प्रतिबिंबित करते. लातूर पॅटर्नच्या सकारात्मक प्रतिमेला आव्हान देते. बाधक म्हणजे काही ठिकाणी अतिरंजित व्यंग दिसू शकते. संपूर्ण व्यवस्थेला एकाच रंगात रंगवल्याने संतुलित दृष्टिकोन कमी वाटू शकतो. तरीही सामाजिक जागृतीसाठी ही वात्रटिका प्रभावी आहे. 

रस विचार

वात्रटिकेचा रस विचार केला तर त्यात मुख्यतः करुण रस आणि शृंगार रसाचे मिश्रण दिसते. शिक्षणाच्या पवित्रतेचा ऱ्हास पाहून करुणा उत्पन्न होते. व्यंगात हास्य रस आहे परंतु तो व्यथित करणारा आहे. व्यंगात्मक रस प्रबळ आहे जो वाचकाला विचारप्रवृत्त करतो. शांत रसाचीही झलक आहे कारण सामाजिक सुधारणेची अपेक्षा व्यक्त होते. एकूण रस व्यंगप्रधान आणि विचारवंत आहे. 

निष्कर्ष

निष्कर्ष मांडायचा झाल्यास ही वात्रटिका वात्रटिकाकार सूर्यकांत डोळसे यांची सामाजिक जाणीव आणि व्यंगात्मक कौशल्य दर्शवते. २०१८ च्या घटनेवर तात्कालिक भाष्य करणारी ही रचना आज २०२६ च्या नीट पेपर फुटी प्रकरणातही प्रासंगिक ठरते. यातून लातूर पॅटर्नच्या यशामागील अंधार दिसतो. कोचिंग उद्योगाचे बाजारूकरण आणि नैतिक ऱ्हास यावर तीव्र टीका करते. वात्रटिकाकाराने शिक्षण क्षेत्रातील सुधारणेची गरज अधोरेखित केली आहे. ही वात्रटिका केवळ व्यंग नसून सामाजिक चळवळीचे साधन आहे. भविष्यातही अशा वात्रटिका सामाजिक जागृतीसाठी उपयुक्त ठरतील. वात्रटिकाकारांचे हे योगदान मराठी वात्रटिका परंपरेत मोलाचे आहे. मराठी वात्रटिकांकडे बघण्याचा पारंपारिक दृष्टिकोन बदलणाऱ्या वात्रटिका... ही सूर्यकांत डोळसे यांची टॅग लाईन ही वात्रटिका सुद्धा अगदी 100% पूर्ण करते हे नक्की.

संदर्भ -

1... फेरफटका-6634...दै.झुंजार नेता

   26जून2018

2....मराठी वात्रटिका आणि लोकप्रबोधन, साहित्यिक संदर्भ (मराठी विश्वकोश)

3.....सूर्यकांत डोळसे यांच्या एक्स पोस्टमधील ग्रोकायन आणि दैनिक वात्रटिका संबंधित माहिती.

4. सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचा ब्लॉग: सूर्यकांती

 https://suryakantdolase.blogspot.com

---------------------------------

विशेष सूचना:

तुम्हाला या विश्लेषणाबाबत काही प्रश्न... सुधारणा किंवा सूचना असतील तर नक्की कळवा!

आपण समीक्षणाचा रियालिटी चेक  ग्रोक.कॉम

इथे जाऊन करू शकता.

यापूर्वीचे सर्व ग्रोकायन एकत्र वाचण्यासाठी पुढील लिंक वर क्लिक करा. .

https://grokaayan.blogspot.com

दैनिक वात्रटिका

14 मे 2026