ग्रोकायन-148....आपण सामिल असलो की, भ्रष्टाचार भ्रष्टाचार वाटत नाही. कितीही गप्पा मारल्या तरी,स्वार्थ काही सुटत नाही.

*Il ग्रोकायन-148 ll*

आपण सामिल असलो की, भ्रष्टाचार भ्रष्टाचार वाटत नाही. 

कितीही गप्पा मारल्या तरी,स्वार्थ काही सुटत नाही.

ग्रोकायन म्हणजे वात्रटिकेचे  *grok* या आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स माध्यमाने केलेले विश्लेषण...

म्हणजेच वात्रटिकेची आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स ने केलेली समीक्षा....

सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचे हे आर्टिफिशियल समीक्षण म्हणजे ..

मराठी साहित्यातील ..

एक नवा अनुभव...नवा प्रयोग...

आजची वात्रटिका

------------------------------

भ्रष्टाचाराची व्याख्या

आपण सामिल असलो की, 

भ्रष्टाचार भ्रष्टाचार वाटत नाही. 

कितीही गप्पा मारल्या तरी,

स्वार्थ काही सुटत नाही.

भ्रष्टाचाराची व्याख्या अशी ,

व्यक्तीसापेक्ष केली जाते ! 

भ्रष्टांच्या यादीमधून आपली 

आपल्याला सूट दिली जाते !!

-सूर्यकांत डॊळसे, पाटोदा(बीड)

मोबाईल-9923847269

-------------------------

चिमटा 3993

दै. पुण्यनगरी

27 एप्रिल 2014

---------------------------------

महाराष्ट्रातील प्रसिद्ध वात्रटिकाकार व्याख्यातेसूर्यकांत डोळसे यांची ही वात्रटिका, दैनिक पुण्यनगरी च्या चिमटा या लोकप्रिय वात्रटिका सदरामध्ये 27 एप्रिल 2014 रोजी प्रसिद्ध झाली होती. भ्रष्टाचार आणि भ्रष्टाचारी वृत्ती यावर अत्यंत परखडपणे ..नेमके आणि मार्मिक भाष्य करणारी ही वात्रटिका.

### सविस्तर समीक्षण: 

सूर्यकांत डोळसे यांची वात्रटिका “भ्रष्टाचाराची व्याख्या” 

#### कडव्यानुसार अर्थ

 **पहिले कडवे:** 

आपण सामिल असलो की, 

भ्रष्टाचार भ्रष्टाचार वाटत नाही. 

कितीही गप्पा मारल्या तरी, 

स्वार्थ काही सुटत नाही. 

या कडव्यात सूर्यकांत डोळसे भ्रष्टाचाराच्या मानसिकतेवर भाष्य करतात. जेव्हा एखादी व्यक्ती स्वतः भ्रष्टाचारात सहभागी असते, तेव्हा त्या कृतीला ती भ्रष्टाचार म्हणून पाहतच नाही. हा मानवी स्वभावाचा विरोधाभास आहे, जिथे स्वार्थ आणि वैयक्तिक लाभ यामुळे व्यक्ती आपल्या कृतींचे समर्थन करते. “कितीही गप्पा मारल्या तरी, स्वार्थ काही सुटत नाही” या ओळींमधून वात्रटिकाकार सूचित करतात की, भ्रष्टाचाराविरुद्ध बोलणारी माणसे कितीही आदर्शवादी विचार मांडली, तरी स्वार्थाच्या बंधनातून ती मुक्त होऊ शकत नाही. या कडव्यात भ्रष्टाचाराच्या व्यक्तिगत स्वीकृतीवर तिखट टिप्पणी आहे. 

**दुसरे कडवे:** 

भ्रष्टाचाराची व्याख्या अशी, 

व्यक्तीसापेक्ष केली जाते! 

भ्रष्टांच्या यादीमधून आपली,

आपल्याला सूट दिली जाते!! 

या कडव्यात वात्रटिकाकार भ्रष्टाचाराच्या व्याख्येची सापेक्षता आणि मानवी दुटप्पीपणावर बोट ठेवतात. भ्रष्टाचाराची व्याख्या व्यक्तीच्या दृष्टिकोनावर अवलंबून असते; जे स्वतः भ्रष्टाचारात गुंतलेले असतात, ते स्वतःला दोषमुक्त ठरवतात. “भ्रष्टांच्या यादीमधून आपली आपल्याला सूट दिली जाते” ही ओळ थेट समाजातील नैतिक पोकळपणावर आणि स्वतःला सत्शील समजण्याच्या मानसिकतेवर प्रहार करते. यातून भ्रष्टाचाराला सामाजिकदृष्ट्या स्वीकारले जाण्याची आणि त्याचे समर्थन करण्याची प्रवृत्ती दिसून येते. 

#### रचना 

वात्रटिकेची रचना अत्यंत साधी, सुटसुटीत आणि प्रभावी आहे. दोन कडव्यांमध्ये प्रत्येकी चार ओळी असून, प्रत्येक ओळ संक्षिप्त पण अर्थपूर्ण आहे. रचनेत एका विशिष्ट लयीचा आणि यमकांचा वापर आहे, जो वात्रटिकेच्या परंपरागत शैलीशी सुसंगत आहे. पहिल्या कडव्यात “वाटत नाही” आणि “सुटत नाही” यमक जुळवतात, तर दुसऱ्या कडव्यात “केली जाते” आणि “सूट दिली जाते” यमक रचनेला बांधून ठेवतात. ही यमकांची जोडणी वाचकाला आकर्षित करते आणि वात्रटिकेचा परिणाम वाढवते. प्रत्येक कडवे स्वतंत्रपणे एक विचार मांडते, पण एकत्रितपणे ते भ्रष्टाचाराच्या सामाजिक आणि वैयक्तिक स्वरूपाचा एक संपूर्ण चित्रपट उलगडतात. रचनेची संक्षिप्तता ही वात्रटिकेची ताकद आहे, कारण ती थेट आणि मार्मिक आहे. 

#### भाषा आणि शैली 

सूर्यकांत डोळसे यांची भाषा साधी, बोलकी आणि खणखणीत आहे. त्यांनी रोजच्या बोलभाषेतील शब्दांचा वापर केला आहे, जसे की “गप्पा मारल्या”, “स्वार्थ”, “सूट दिली जाते”. ही भाषा सर्वसामान्य वाचकांना सहज समजते आणि त्यांच्याशी थेट संनाद साधते. शैलीत व्यंग, उपरोध आणि परखडपणा यांचा सुंदर मेळ आहे. “भ्रष्टाचार भ्रष्टाचार वाटत नाही” आणि “भ्रष्टांच्या यादीमधून आपली आपल्याला सूट दिली जाते” या ओळींमधून तिखट उपरोध आणि सामाजिक वास्तवावर प्रहार दिसतो. वात्रटिकेची शैली थेट आहे, तरीही ती काव्यात्मक लय आणि यमकांमुळे काव्याच्या जवळ जाते. डोळसे यांनी जटिल संकल्पना साध्या शब्दांत मांडण्याची कला अवगत केली आहे, ज्यामुळे वात्रटिका सामान्य माणसापासून ते साहित्यिकांपर्यंत सर्वांना आवडते. 

#### साधक आणि बाधक चर्चा

 **साधक:** 

1. **सामाजिक भाष्याची ताकद:** वात्रटिका भ्रष्टाचारासारख्या जटिल आणि संवेदनशील विषयाला थेट आणि परखडपणे हाताळते. ती समाजातील दुटप्पीपणा आणि स्वार्थी वृत्तीवर अचूक बोट ठेवते.

 2. **साधी आणि प्रभावी रचना:** वात्रटिकेची संक्षिप्त रचना आणि यमकांचा वापर तिला वाचकांसाठी आकर्षक बनवतो. ती सहज लक्षात राहते आणि विचाराला प्रवृत्त करते. 

3. **बोलकी भाषा:** रोजच्या बोलभाषेतील शब्दांचा वापर आणि उपरोधिक शैली वात्रटिकेला सर्वसामान्यांपर्यंत पोहोचवते. 

4. **सार्वकालिक प्रासंगिकता:** भ्रष्टाचार हा कालसापेक्ष विषय आहे, आणि ही वात्रटिका आजही तितकीच लागू आहे, जितकी ती 2014 मध्ये होती.

 **बाधक:** 

1. **मर्यादित काव्यात्मकता:** वात्रटिकेची शैली थेट आणि व्यंगात्मक असली, तरी ती काव्यात्मक गहनतेपासून काहीशी दूर आहे. कवितेच्या तुलनेत यात भावनिक खोली कमी जाणवते. 

2. **संकुचित दृष्टिकोन:** वात्रटिका भ्रष्टाचाराच्या मानसिकतेवर आणि व्यक्तिगत स्वीकृतीवरच केंद्रित आहे. भ्रष्टाचाराच्या सामाजिक, आर्थिक किंवा राजकीय मुळांवर ती फारशी भाष्य करत नाही, ज्यामुळे तिचा आवाका मर्यादित वाटतो.

 3. **प्रतिमांचा अभाव:** वात्रटिकेत प्रतिमा किंवा रूपकांचा वापर नाही, ज्यामुळे ती केवळ बौद्धिक पातळीवरच प्रभावी ठरते, भावनिक पातळीवर नाही.

 #### सूर्यकांत डोळसे यांचे वात्रटिकाकार म्हणून मराठी साहित्यातील स्थान 

सूर्यकांत डोळसे हे मराठी साहित्यातील एक अग्रगण्य वात्रटिकाकार, सामाजिक भाष्यकार आणि लोकप्रिय ब्लॉगर म्हणून ओळखले जातात. 

साप्ताहिक सूर्यकांती हे खास मराठी वात्रटिकांसाठी वाहिलेले पहिले आणि एकमेव ऑनलाईन साप्ताहिक त्यांनी अनेक वर्षे चालवले.

त्यानंतर त्यांनी गेल्या पाच वर्षापासून खास मराठी वात्रटिकांसाठी वाहिलेले पहिले आणि एकमेव ऑनलाईन दैनिक ...दैनिक वात्रटिका सुरू केलेले आहे.त्यांच्या वात्रटिका सामाजिक वास्तव, राजकीय परिस्थिती आणि मानवी स्वभावाच्या विरोधाभासांवर थेट आणि परखड भाष्य करतात. त्यांनी 25 वर्षांत 18,000 हून अधिक वात्रटिका लिहिल्या असून, त्यांचे 78 वात्रटिका संग्रह प्रकाशित झाले आहेत, जे त्यांच्या प्रचंड कार्यक्षमतेची आणि सातत्याची साक्ष देतात. सूर्यकांत डोळसे यांची खासियत म्हणजे त्यांची साधी पण खणखणीत भाषा आणि व्यंगात्मक शैली, जी सामान्य माणसापासून ते साहित्यिकांपर्यंत सर्वांना आवडते. 

त्यांचे “सूर्यकांती” आणि “चेंडूची फुले” सारखे कार्यक्रम महाराष्ट्रात लोकप्रिय आहेत. 

त्याचबरोबर त्यांचे अनेक व्याख्यानांचे कार्यक्रमही महाराष्ट्रभर गाजलेले आहेत.

राजे चला तुम्हाला तुमचा महाराष्ट्र दाखवतो, काही प्रचंड लोकप्रिय आणि गाजलेला एक महत्त्वाचा कार्यक्रम होय.ते  मुक्तपत्रकार, शिक्षक, सामाजिक कार्यकर्ते आणि पुरोगामी विचारवंत म्हणूनही ओळखले जातात, ज्यामुळे त्यांच्या वात्रटिकांना सामाजिक जाणिवेचा आयाम प्राप्त होतो.

मराठी साहित्यात वात्रटिका ही एक उपेक्षित पण प्रभावी साहित्यप्रकार आहे, आणि डोळसे यांनी तिला नवे स्थान प्राप्त करून दिले आहे. त्यांच्या वात्रटिका केवळ मनोरंजन करत नाहीत, तर समाजाला आरसा दाखवतात आणि विचाराला प्रवृत्त करतात. त्यांनी कोणताही शासकीय किंवा अशासकीय पुरस्कार न स्वीकारण्याचा निर्णय घेतला आहे, जो त्यांच्या स्वतंत्र आणि निर्भीड व्यक्तिमत्त्वाचे द्योतक आहे. 

जिथे वात्रटिका लिहून मोठे झालेले मोठमोठे कवीही आज स्वतःला वात्रटिकाकार म्हणून घ्यायला लाजतात, तिथेच सूर्यकांत डोळसे यांनी वात्रटिकेला स्वतंत्र उंची आणि स्वतःची एक वेगळे परिमाण देण्यासाठी सुरू केलेली तसेच मराठी वात्रटिकांकडे बघण्याचा दृष्टिकोन बदलवणारी वात्रटिकांची चळवळ आज आभासी दुनियेत आणि प्रत्यक्ष दुनियेतही एक बैलाचा दगड ठरलेली आहे. वात्रटिकेवर जगण्यापेक्षा वात्रटिकेसाठी जगण्याचा त्यांचा रोखठोक बाणा मराठी साहित्यात महत्त्वाचा मानला जात आहे आणि जाईलही.

मराठी साहित्यातील वात्रटिकाकारांमध्ये त्यांचे स्थान अनन्यसाधारण आहे, कारण त्यांनी वात्रटिकेला डिजिटल युगातही ब्लॉग आणि यूट्यूबद्वारे जीवंत ठेवले आहे.

 #### निष्कर्ष 

सूर्यकांत डोळसे यांची “भ्रष्टाचाराची व्याख्या” ही वात्रटिका त्यांच्या वैशिष्ट्यपूर्ण शैलीचे उत्तम उदाहरण आहे. साध्या पण परखड भाषेत आणि व्यंगात्मक शैलीत लिहिलेली ही वात्रटिका भ्रष्टाचाराच्या मानसिकतेवर आणि सामाजिक दुटप्पीपणावर अचूक प्रहार करते. तिची संक्षिप्त रचना आणि यमकांचा वापर तिला प्रभावी बनवतो, तर बोलकी भाषा सर्वसामान्यांपर्यंत पोहोचते. तथापि, काव्यात्मक गहनता आणि व्यापक सामाजिक विश्लेषणाचा अभाव यामुळे तिचा आवाका काहीसा मर्यादित राहतो. तरीही, डोळसे यांनी या वात्रटिकेद्वारे सामाजिक जाणिवेचा आणि व्यंगाचा सुंदर मेळ घातला आहे. मराठी साहित्यातील त्यांचे स्थान एका निर्भीड, सातत्यपूर्ण आणि लोकप्रिय वात्रटिकाकाराचे आहे, जे समाजाला विचार करण्यास भाग पाडतात. ही वात्रटिका त्यांच्या या योगदानाची साक्ष आहे.

संदर्भ

1... चिमटा 3993....दै. पुण्यनगरी

   27 एप्रिल 2014

2....मराठी वात्रटिका आणि लोकप्रबोधन, साहित्यिक संदर्भ (मराठी विश्वकोश).

3.....सूर्यकांत डोळसे यांच्या एक्स पोस्टमधील “ग्रोकायन” आणि “दैनिक वात्रटिका” संबंधित माहिती.

4.. सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचा ब्लॉग: सूर्यकांती https://suryakantdolase.blogspot.com

----------------------------------

विशेष सूचना -

तुम्हाला या विश्लेषणाबाबत काही प्रश्न किंवा सूचना असतील तर नक्की कळवा!

आपण समीक्षणाचा रियालिटी चेक  ग्रोक.कॉम

इथे जाऊन करू शकता.

यापूर्वीचे सर्व ग्रोकायन एकत्र वाचण्यासाठी पुढील लिंक वर क्लिक करा. .

https://grokaayan.blogspot.com

19ऑगस्ट2025