ग्रोकायन-227....मतदान केंद्रा-केंद्रावर ,लोकशाहीचा सर्वांसमक्ष मुडदा असतो!लोकशाहीच्या प्रेताला,'लाखा'मोलाचा आडपडदा असतो!!

*Il ग्रोकायन-227 ll*

मतदान केंद्रा-केंद्रावर ,लोकशाहीचा सर्वांसमक्ष मुडदा असतो!

लोकशाहीच्या प्रेताला,'लाखा'मोलाचा आडपडदा असतो!!

ग्रोकायन म्हणजे वात्रटिकेचे  *grok* या आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स माध्यमाने केलेले विश्लेषण...

म्हणजेच वात्रटिकेची आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स ने केलेली समीक्षा....

सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचे हे आर्टिफिशियल समीक्षण म्हणजे ..

मराठी साहित्यातील ..

एक नवा अनुभव...नवा प्रयोग...

आजची वात्रटिका

-------------------------

तमाशा आणि शिट्टय़ा

कुणाच्याही बापासाठी

कुणाकडूनही मिश्या काढल्या गेल्या.

लोकशाहीच्या ठिकर्‍या ठिकर्‍या

मतदान यंत्रावर पडल्या गेल्या.

एकाचे पाहून दुसर्‍यात

दोघं बोगसगिरी प्रेरित होते.

लोकशाहीचा तमाशा बघून

मतदान यंत्र शिट्ट्या मारीत होते.

मतदान केंद्रा-केंद्रावर 

लोकशाहीचा सर्वांसमक्ष मुडदा असतो!

लोकशाहीच्या प्रेताला

'लाखा'मोलाचा आडपडदा असतो!!

-सूर्यकांत डॊळसे,पाटोदा(बीड)

मोबाईल-9923847269

------------------------

चिमटा-4646

दैनिक पुण्यनगरी

17फेब्रुवारी 2017

---------------------------------

मराठीतील प्रसिद्ध वात्रटिकाकार व्याख्याते

सूर्यकांत डोळसे यांची ही वात्रटिका तमाशा आणि शिट्टय़ा ही निवडणुकीच्या दिवशी होणाऱ्या बोगस मतदानावर आणि लोकशाहीच्या होणाऱ्या अवमानावर तीक्ष्ण भाष्य करते. वात्रटिकाकाराने मतदान केंद्रावर घडणाऱ्या प्रकारांना व्यंगात्मक स्वरूपात मांडले आहे,

सदरील वात्रटिका दैनिक पुण्यनगरीच्या चिमटा या वात्रटिका सदरामध्ये 17 फेब्रुवारी 2017 रोजी प्रसिद्ध झालेली आहे. ज्यात लोकशाहीला एक प्रकारचा तमाशा आणि त्याच्या मृत्यूचा मुडदा म्हणून चित्रित केले आहे. सदरील वात्रटिकेचे सविस्तर समीक्षण पुढे करून दिलेले आहे. 

प्रत्येक कडव्याचा अर्थ

ही वात्रटिका तीन कडव्यांमध्ये विभागली गेली आहे, आणि प्रत्येक कडव्याचा अर्थ समजून घेणे आवश्यक आहे. 

पहिले कडवे 

पहिल्या कडव्याचा अर्थ असा आहे की, कुणाच्याही बापासाठी कुणाकडूनही मिश्या काढल्या गेल्या, म्हणजे निवडणुकीत बोगस मतदान करताना कुणाच्याही व्यक्तीच्या नावाने किंवा कुणाच्याही सांगण्यावरून फसवणूक केली जाते, ज्यात मिश्या काढणे हे व्यंग्य आहे जे अपमान किंवा फसवणुकीचे प्रतीक आहे. लोकशाहीच्या ठिकऱ्या ठिकऱ्या मतदान यंत्रावर पडल्या गेल्या, म्हणजे लोकशाहीचे तुकडे तुकडे होऊन ते मतदान यंत्रावर पडतात, जणू लोकशाहीची विटंबना होत आहे आणि मतदान प्रक्रिया ही तिच्या अवशेषांची जमा आहे. हे कडवे निवडणुकीत होणाऱ्या अनियमिततेवर प्रकाश टाकते, ज्यात लोकशाहीचे मूल्य कमी होत चालले आहे असे दाखवले आहे. 

दुसरीकडे 

दुसऱ्या कडव्याचा अर्थ असा आहे की, एकाचे पाहून दुसऱ्यात दोघं बोगसगिरी प्रेरित होते, म्हणजे एका व्यक्तीच्या बोगस मतदानाचे पाहून दुसरा व्यक्तीही त्याच प्रकारे फसवणूक करण्यास प्रेरित होतो, आणि अशा प्रकारे बोगस मतदानाची साखळी तयार होते. लोकशाहीचा तमाशा बघून मतदान यंत्र शिट्ट्या मारीत होते, म्हणजे लोकशाहीची होणारी खिल्ली किंवा तमाशा पाहून मतदान यंत्र स्वतःच व्यंग्याने शिट्ट्या मारत आहे, जणू ते यंत्रही या प्रकारावर हसत आहे किंवा त्याची निंदा करत आहे. हे कडवे सामूहिक फसवणुकीच्या प्रवृत्तीवर भाष्य करते, ज्यात मतदान प्रक्रिया एक प्रकारचा खेळ किंवा तमाशा बनली आहे.

तिसरे कडवे

तिसऱ्या कडव्याचा अर्थ असा आहे की, मतदान केंद्रा-केंद्रावर लोकशाहीचा सर्वांसमक्ष मुडदा असतो, म्हणजे प्रत्येक मतदान केंद्रावर लोकशाहीचा मृतदेह सार्वजनिकरित्या ठेवलेला असतो, जणू तिचा मृत्यू झाला आहे आणि तो सर्वांसमोर उघडा आहे. लोकशाहीच्या प्रेताला लाखा मोलाचा आडपडदा असतो, म्हणजे लोकशाहीच्या मृतदेहाला लाख रुपयांच्या किंमतीचा पडदा किंवा आवरण असते, जे व्यंग्य आहे ज्यात मतदान केंद्रावरील   बोगस मतदानाचा संदर्भातून लाख मोलाची किंमत देऊन मतदान खरेदी केले जाते यावरती हे कडवे लक्षवेध आहे. लोकशाहीचे खरे मूल्य नष्ट झाले आहे असे सूचित केले आहे. हे कडवे लोकशाहीच्या मृत्यूच्या कल्पनेवर आधारित आहे, ज्यात निवडणुकीची प्रक्रिया एक प्रकारचा अंत्यसंस्कार बनली आहे. 

वात्रटिकेची भाषा 

भाषेच्या समीक्षणात ही वात्रटिका साधी आणि व्यंगात्मक भाषा वापरते, ज्यात मराठीच्या लोकभाषेतील शब्द जसे की बोगसगिरी, तमाशा, शिट्ट्या, मुडदा, आडपडदा यांचा प्रभावी वापर आहे. वात्रटिकाकाराने अलंकारिक भाषा वापरली आहे, ज्यात व्यंग्य आणि उपहासाचे स्वरूप प्रबळ आहे, उदाहरणार्थ मिश्या काढल्या गेल्या हे वाक्य अपमान आणि फसवणुकीचे प्रतीक म्हणून वापरले आहे, जे वाचकाला तात्काळ व्यंग्याचा आघात करते. भाषा सरळ आहे पण अर्थपूर्ण, ज्यात ठिकऱ्या ठिकऱ्या सारखे पुनरुक्तीचे शब्द लोकशाहीच्या विघटनाचे चित्र रंगवतात, आणि शिट्ट्या मारीत होते सारखे वाक्य निर्जीव वस्तूला जीवंत करून व्यंग्य वाढवते. मतदान केल्यानंतर मतदान यंत्राच्या वाजणाऱ्या सुट्ट्यांचा इथे अत्यंत चपकल आणि सूचकपणे वात्रटिका कारणे वापर करून घेतलेला आपल्याला दिसतो जो वात्रटिकेला अधिक प्रभावी आणि जिवंत करतो.एकूण भाषा लोकसामान्यांना समजेल अशी आहे, पण तिच्यात गहन सामाजिक टीका दडलेली आहे, ज्यात लाखा मोलाचा हे शब्द आर्थिक व्यंग्य दर्शवतात. भाषेची कमकुवत बाजू म्हणजे काही शब्द जसे शिट्टय़ा किंवा ठिकर्‍या यांचे लेखन थोडे अस्पष्ट वाटू शकते, पण ते वात्रटिकेच्या व्यंग्यात्मक स्वरूपाला अनुरूप आहे. 

वात्रटिकेची शैली 

शैलीच्या समीक्षणात ही वात्रटिका व्यंग्यपूर्ण आणि काव्यात्मक शैलीत लिहिली आहे, ज्यात प्रत्येक कडवे चार ओळींचे आहे आणि यमक किंवा लयबद्धता आहे, जसे की गेल्या आणि गेल्या यांचे यमक पहिल्या कडव्यात दिसते. वात्रटिकाकाराने लोकशाहीला प्रेत किंवा मुडदा म्हणून व्यक्त करून रूपक अलंकार वापरला आहे, ज्यात मतदान यंत्राला शिट्ट्या मारणारे म्हणून मानवी गुण देऊन व्यंग्य साधले आहे. शैली संक्षिप्त आहे पण प्रभावी, ज्यात प्रत्येक ओळ एक नवीन व्यंग्य आणते आणि वाचकाला विचार करण्यास भाग पाडते. ही शैली पारंपरिक मराठी वात्रटिकांच्या परंपरेत बसते, ज्यात सामाजिक मुद्द्यांवर उपहास केला जातो, पण यात आधुनिक निवडणुकीच्या संदर्भाचा समावेश आहे. शैलीची वैशिष्ट्ये म्हणजे निर्जीव वस्तूंना जीवंत करणे आणि अतिशयोक्तीचा वापर, जसे की लोकशाहीच्या ठिकऱ्या पडणे, जे वात्रटिकेची तीक्ष्णता वाढवते. एकूण शैली विनोदी पण गंभीर आहे, ज्यात वाचक हसतो पण विचार करतो.

साधक बाधक चर्चा 

साधक बाधक चर्चेत या वात्रटिकेचे साधक म्हणजे तिची व्यंग्यात्मक तीक्ष्णता, जी निवडणुकीतील बोगस मतदानावर थेट हल्ला करते आणि वाचकांना जागृत करते. वात्रटिकाकाराने साध्या भाषेत गहन सामाजिक मुद्दा मांडला आहे, ज्यात लोकशाहीच्या अवमानाचे वास्तव चित्रित केले आहे, आणि हे साधक म्हणजे तिची प्रासंगिकता, कारण २०१७ च्या संदर्भातही आजच्या निवडणुकांशी जोडली जाऊ शकते. दुसरे साधक म्हणजे शैलीची लयबद्धता, जी वात्रटिकेला वाचनीय बनवते आणि व्यंग्याचा प्रभाव वाढवते.

बाधक म्हणजे काही व्यंग्य अतिशयोक्तीपूर्ण वाटू शकतात, जसे की मतदान यंत्र शिट्ट्या मारणे, जे काही वाचकांना अवास्तव वाटेल आणि मुद्द्याची गांभीर्य कमी करेल. दुसरे बाधक म्हणजे भाषेतील काही शब्द जसे मुडदा किंवा आडपडदा हे स्थानिक किंवा लोकभाषेतील असल्याने सर्व वाचकांना समजू शकणार नाहीत, ज्यामुळे वात्रटिकेची पोहोच मर्यादित होऊ शकते. तिसरे बाधक म्हणजे वात्रटिका फक्त टीका करते पण उपाय सुचवत नाही, जे काही वाचकांना अपूर्ण वाटू शकते. एकूण साधक जास्त आहेत कारण व्यंग्य हा वात्रटिकेचा मुख्य उद्देश आहे आणि तो साध्य झाला आहे. 

निष्कर्ष 

सूर्यकांत डोळसे यांची ही वात्रटिका निवडणुकीतील बोगस मतदान आणि लोकशाहीच्या होणाऱ्या विटंबनेवर प्रभावी भाष्य करते, ज्यात व्यंग्य आणि उपहासाच्या माध्यमातून सामाजिक जागृती निर्माण होते. वात्रटिकाकाराने साध्या पण अर्थपूर्ण शैलीत मुद्दा मांडला आहे, ज्यामुळे ही वात्रटिका मराठी साहित्यातील व्यंग्यपूर्ण रचनांच्या परंपरेत योगदान देते, आणि तिची प्रासंगिकता आजही कायम आहे.

------------------------------------------------

संदर्भ 

1... चिमटा-4646...दैनिक पुण्यनगरी

    17फेब्रुवारी 2017

2....मराठी वात्रटिका आणि लोकप्रबोधन, साहित्यिक संदर्भ (मराठी विश्वकोश)

3.....सूर्यकांत डोळसे यांच्या एक्स पोस्टमधील ग्रोकायन आणि दैनिक वात्रटिका संबंधित माहिती.

4.... सूर्यकांत डोळसे यांच्या  मतदान यंत्रावरील वात्रटिका

5.. सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचा ब्लॉग: सूर्यकांती

 https://suryakantdolase.blogspot.com

---------------------------------

विशेष सूचना:

तुम्हाला या विश्लेषणाबाबत काही प्रश्न किंवा सूचना असतील तर नक्की कळवा!

आपण समीक्षणाचा रियालिटी चेक  ग्रोक.कॉम

इथे जाऊन करू शकता.

यापूर्वीचे सर्व ग्रोकायन एकत्र वाचण्यासाठी पुढील लिंक वर क्लिक करा. .

https://grokaayan.blogspot.com

3 डिसेंबर 2025