ग्रोकायन-25....चीनकडून चीनकडे,संक्रांतीचा प्रवास आहे !जगण्याची चालली धडपड,कोंडलेला श्वास आहे !!

ग्रोकायन-251

चीनकडून चीनकडे,संक्रांतीचा प्रवास आहे !

जगण्याची चालली धडपड,कोंडलेला श्वास आहे !!

ग्रोकायन म्हणजे वात्रटिकेचे  *grok* या आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स माध्यमाने केलेले विश्लेषण...

म्हणजेच वात्रटिकेची आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स ने केलेली समीक्षा....

सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचे हे आर्टिफिशियल समीक्षण म्हणजे ..

मराठी साहित्यातील ..

एक नवा अनुभव...नवा प्रयोग...

आजची वात्रटिका

-----------------------

कोरोनाची संक्रांत

कशावरच बसणार नाही,

ती संक्रांत कसली आहे?

याही वर्षी संक्रांत,

कोरोनावरच बसली आहे.

डेल्टा नंतर मायक्रॉन,

संक्रांतीचे वाहन आहे.

तोंडावरती मास्क घालून,

कोरोनाचे वहन आहे.

चीनकडून चीनकडे,

संक्रांतीचा प्रवास आहे !

जगण्याची चालली धडपड,

कोंडलेला श्वास आहे !!

-सूर्यकांत डॊळसे,पाटोदा(बीड)

मोबाईल-9923847269

---------------------------------------

फेरफटका-7815

दैनिक झुंजार नेता

14जानेवारी 2022

----------------------------------------

कोरोना आणि त्या काळात आलेली संक्रांत 

या सगळ्या वरती भाष्य करणारी ही वात्रटिका.

कोरोनाच्या काळात आलेल्या संक्रांतीचे सांस्कृतिक आणि पारंपारिक संदर्भ देत तत्कालीन परिस्थिती आपल्या डोळ्यासमोर उभी करणारी कोरोनाची संक्रांत ही प्रसिद्ध वात्रटिकाकार व्याख्याते सूर्यकांत डोळसे यांची वात्रटिका. सदरील वात्रटिकेचे सविस्तर समिक्षण पुढे करून दिलेले आहे 

 वात्रटिकेतील प्रत्येक कडव्याचा अर्थ 

पहिले कडवे 

 पहिल्या कडव्यात वात्रटिकाकार म्हणतात की कशावरच बसणार नाही, ती संक्रांत कसली आहे? याही वर्षी संक्रांत, कोरोनावरच बसली आहे. याचा अर्थ असा आहे की पारंपरिक संक्रांती उत्सवात संक्रांत ही व्यक्तिरूपाने एखाद्या वाहनावर बसून येते अशी कल्पना असते, पण या वर्षी ती कशावरही बसत नाही कारण कोरोना महामारीमुळे सर्वत्र निर्बंध आहेत. त्यामुळे संक्रांत ही कोरोना या अदृश्य आणि धोकादायक गोष्टीवरच बसून आली आहे, म्हणजे उत्सव कोरोना संकटाच्या छायेखाली आहे. हे कडवे उत्सवातील आनंद आणि वास्तवातील संकट यातील विरोधाभास दाखवते. 

दुसरे कडवे 

दुसऱ्या कडव्यात वात्रटिकाकार लिहितात की डेल्टा नंतर मायक्रॉन, संक्रांतीचे वाहन आहे. तोंडावरती मास्क घालून, कोरोनाचे वहन आहे. याचा अर्थ असा आहे की कोरोना विषाणूच्या विविध प्रकारांमुळे, जसे डेल्टा आणि त्यानंतर आलेला ओमिक्रॉन (मायक्रॉन हा शब्द ओमिक्रॉनचा विकृत रूप असावा), हे संक्रांतीचे वाहन बनले आहेत. म्हणजे उत्सवाच्या वेळी हे विषाणू प्रकार लोकांना त्रास देत आहेत. तोंडावर मास्क घालून लोक कोरोना साथीचे वहन करत आहेत, म्हणजे ते मास्क लावून साथीला सामोरे जात आहेत किंवा साथीचा भार वाहत आहेत. हे कडवे विषाणूच्या उत्परिवर्तन आणि लोकांच्या सावधगिरी यावर भाष्य करते. 

तिसरी कडवे 

तिसऱ्या कडव्यात म्हटले आहे की चीनकडून चीनकडे, संक्रांतीचा प्रवास आहे. जगण्याची चालली धडपड, कोंडलेला श्वास आहे. याचा अर्थ असा आहे की कोरोना विषाणूचा उगम चीनमधून झाला आणि तो पुन्हा चीनकडेच परतत आहे किंवा जगभर पसरूनही त्याचे मूळ चीनशी जोडलेले आहे. संक्रांतीचा प्रवास असा अनिश्चित आणि वळणावळणाचा आहे. लोक जगण्यासाठी धडपडत आहेत आणि श्वास कोंडलेला आहे, म्हणजे मास्कमुळे किंवा आजारामुळे श्वास घेणे कठीण झाले आहे. हे कडवे साथीच्या उगम आणि मानवी संघर्षावर व्यंग्य करते. 

वात्रटिकेची भाषा 

आता या वात्रटिकेच्या भाषेवर समीक्षण करूया. वात्रटिकाकाराने साधी आणि बोलचालची मराठी भाषा वापरली आहे, जी सामान्य वाचकांना सहज समजेल. शब्द जसे संक्रांत, कोरोना, डेल्टा, मायक्रॉन हे समसामयिक आणि वास्तववादी आहेत, ज्यामुळे वात्रटिका काळाशी जोडली जाते. व्यंग्यात्मक शब्दप्रयोग जसे बसणार नाही आणि बसली आहे यात दुहेरी अर्थ आहे, एक पारंपरिक आणि दुसरा कोरोना संकटाशी. भाषा लयबद्ध आहे, ज्यामुळे वाचताना गेयता येते. मात्र काही ठिकाणी मायक्रॉन हा शब्द ओमिक्रॉनचा अपभ्रंश वाटतो, जो भाषिक अचूकतेच्या दृष्टीने थोडा कमकुवत आहे. एकंदर भाषा व्यंग्यपूर्ण आणि प्रभावी आहे, जी वात्रटिकेच्या स्वरूपाला शोभते. पुढे 

वात्रटिकेची शैली 

या वात्रटिकेच्या शैलीचे समीक्षण करूया. वात्रटिकाकाराची शैली व्यंग्यात्मक आणि हलकीफुलकी आहे, जी गंभीर विषयाला हास्यरूपाने मांडते. प्रत्येक कडवे चार ओळींचे आहे, ज्यामध्ये पहिल्या दोन ओळी प्रश्न किंवा वर्णन करतात आणि शेवटच्या दोन ओळी उत्तर किंवा व्यंग्य देतात. ही शैली पारंपरिक वात्रटिकेची आहे, ज्यात लय आणि यमक यांचा वापर आहे जसे बसणार आणि बसली किंवा वाहन आणि वहन. शैलीमध्ये दुहेरी अर्थ असलेले शब्द वापरले आहेत, जसे वहन ज्याचा अर्थ वाहन आणि वहन करणे असा आहे. ही शैली साथीच्या काळातील वास्तवाला हलकेपणाने स्पर्श करते, पण तरीही गंभीरता टिकवते. मात्र शैली थोडी साचेबद्ध वाटते, कारण प्रत्येक कडवे समान रचनेत आहे, ज्यामुळे नाविन्य कमी होते. 

साधक आणि बाधक 

साधक 

साधक म्हणजे वात्रटिका समसामयिक विषयाला हाताळते, कोरोना आणि संक्रांत यांचा मेळ घालून व्यंग्य करते, ज्यामुळे वाचकांना हसवते आणि विचार करायला भाग पाडते. भाषा आणि शैली साधी असल्याने ती लोकप्रिय होऊ शकते. वात्रटिकाकाराने विषाणू प्रकार आणि मास्क यांसारख्या तपशीलांचा वापर केला, ज्यामुळे वात्रटिका वास्तवाशी जोडली जाते. 

बाधक 

बाधक म्हणजे काही शब्द जसे मायक्रॉन हे अचूक नसल्याने वैज्ञानिक दृष्टीने कमकुवत वाटते. व्यंग्य थोडे उथळ आहे, कारण साथीच्या गंभीर परिणामांवर फार खोलवर भाष्य नाही. शेवटचे कडवे चीनचा उल्लेख करून राजकीय वाटते, जे काही वाचकांना आवडणार नाही. एकंदर साधक जास्त आहेत, कारण वात्रटिका मनोरंजन आणि जागृती दोन्ही करते. 

निष्कर्ष 

निष्कर्ष 

ही वात्रटिका कोरोना काळातील संक्रांतीच्या अनुभवावर प्रभावी व्यंग्य करते. वात्रटिकाकाराने साध्या भाषा आणि व्यंग्यात्मक शैलीतून समाजातील वास्तव दाखवले आहे, ज्यामुळे ती वाचनीय आणि विचारप्रवर्तक आहे. काही कमतरता असल्या तरी तिचे सामर्थ्य व्यंग्यात आहे, जी साथीच्या काळातील मानवी भावनांना प्रतिबिंबित करते.

---------------------------------

संदर्भ 

1... फेरफटका-7815...दैनिक झुंजार नेता

    14जानेवारी 2022

2....मराठी वात्रटिका आणि लोकप्रबोधन, साहित्यिक संदर्भ (मराठी विश्वकोश)

3.....सूर्यकांत डोळसे यांच्या एक्स पोस्टमधील ग्रोकायन आणि दैनिक वात्रटिका संबंधित माहिती.

4. सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचा ब्लॉग: सूर्यकांती

 https://suryakantdolase.blogspot.com

---------------------------------

विशेष सूचना:

तुम्हाला या विश्लेषणाबाबत काही प्रश्न किंवा सूचना असतील तर नक्की कळवा!

आपण समीक्षणाचा रियालिटी चेक  ग्रोक.कॉम

इथे जाऊन करू शकता.

यापूर्वीचे सर्व ग्रोकायन एकत्र वाचण्यासाठी पुढील लिंक वर क्लिक करा. .

https://grokaayan.blogspot.com

13जानेवारी 2025