ग्रोकायन-259....चालबाजीच्या नादात,कवितांचे गळे घोटू नका !गळा असो वा नरडे,कवितेवर चाल रेटू नका !!.

ग्रोकायन-259

-------------------

चालबाजीच्या नादात,कवितांचे गळे घोटू नका !

गळा असो वा नरडे,कवितेवर चाल रेटू नका !!.

.

ग्रोकायन म्हणजे वात्रटिकेचे  *grok* या आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स माध्यमाने केलेले विश्लेषण...

म्हणजेच वात्रटिकेची आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स ने केलेली समीक्षा....

सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचे हे आर्टिफिशियल समीक्षण म्हणजे ..

मराठी साहित्यातील ..

एक नवा अनुभव...नवा प्रयोग...

आजची वात्रटिका

-------------------------

कवींची 'चाल'बाजी

आजकाल सर्वच कवींचे,

एक सूर,एक ताल आहे.

कवी वेगळे,कविता वेगळ्या,

तरीही सर्वांची एक चाल आहे.

चालबाजीच्या नादात

कवितांचे गळे घोटू नका !

गळा असो वा नरडे,

कवितेवर चाल रेटू नका !!

-सूर्यकांत डोळसे,पाटोदा(बीड)

  मोबाईल-9923847269

----------------------------------------

चिमटा-5793

दैनिक पुण्यनगरी

10मे2020

-----------------------------

महाराष्ट्रातील प्रसिद्ध वात्रटिकाकार व्याख्याते

सूर्यकांत डोळसे यांच्या कवींची चालबाजी या वात्रटिकेत आजच्या कवी आणि कवितांच्या प्रवृत्तीवर व्यंग्यात्मक भाष्य केले आहे. त्यामध्ये एखाद्या लोकप्रिय कवितेची चाल चोरायची आणि त्याच्यात शब्द तयार करायचे आणि त्या जुन्या चालीवर आपली कविता मंचावरून गाऊन दाखवायची ही प्रवृत्ती मराठी कवितेमध्ये फोपावताना दिसते आहे, त्याचबरोबर ती लोकप्रिय ही ठरत आहे. त्याचाच वेध घेऊन त्यावरती भाष्य करणारी ही वात्रटिका दैनिक पुण्यनगरीच्या चिमटा या वात्रटिका सदरामध्ये 10 मे 2020 रोजी प्रसिद्ध झालेली आहे. सदरील वात्रटिकेचे सविस्तर समीक्षण पुढे करून दिलेले आहे

प्रत्येक कडव्याचा अर्थ 

पहिले कडवे

ही वात्रटिका दोन कडव्यांमध्ये विभागलेली आहे. पहिल्या कडव्यात वात्रटिकाकार म्हणतात की आजकाल सर्व कवींचा एकच सूर आणि ताल आहे. कवी वेगळे असले तरी आणि त्यांच्या कविता वेगळ्या असल्या तरी सर्वांची चाल मात्र एकच आहे. याचा अर्थ असा की कवींच्या कवितांमध्ये मौलिकता नसून एकाच प्रकारची युक्ती किंवा ढाचा वापरला जातो. जुन्यात चालीवरती नवे शब्द बांधले जातात आणि कविता लिहून ती सादर केली जाते. याकडे वात्रटिकाकार लक्ष वेधण्याचा प्रयत्न करतो आहे.

दुसरीकडे 

दुसऱ्या कडव्यात वात्रटिकाकार चालबाजीच्या नादात कवितांचे गळे घोटू नका असे सांगतात. गळा असो वा नरडे, कवितेवर चाल रेटू नका असे म्हणून ते इशारा देतात की या चालबाजीत कवितेची मौलिकता आणि खरे सार नष्ट होऊ नये. हे कडवे मंचीय कवींच्या कॉपी-पेस्ट चालींवर टीका करतात ज्यात कविता गाण्याच्या चालीवर किंवा एखाद्या जुन्या लोकप्रिय कवितेच्या चालीवर बसवली जाते आणि त्यामुळे कवितेची गुणवत्ता कमी होते. 

वात्रटिकेची भाषा 

वात्रटिकेची भाषा साधी आणि बोलचालीची आहे ज्यात व्यंग्याचा प्रभावी वापर झाला आहे. वात्रटिकाकाराने शब्दांचा खेळ करून चाल या शब्दाला दुहेरी अर्थ दिला आहे ज्यात एका बाजूला संगीताची चाल आणि दुसऱ्या बाजूला चालबाजी म्हणजे युक्ती किंवा फसवणूक असा अर्थ आहे. शब्द जसे सूर, ताल, गळे घोटू, चाल रेटू हे कवितेच्या संदर्भात वापरले गेले आहेत पण ते व्यंग्यात्मक आहेत ज्यामुळे वात्रटिका अधिक मार्मिक होते. भाषा मराठीच्या लोकप्रिय स्वरूपात आहे ज्यात व्याकरणाची साधेपणा आणि लयबद्धता आहे. मात्र काही ठिकाणी विरामचिन्हांचा वापर जसे उद्गारचिन्ह हे भावना व्यक्त करण्यासाठी योग्य आहे पण भाषा थोडी सरळ आहे ज्यामुळे ती सर्वसामान्य वाचकांना समजते. एकंदरीत भाषा व्यंग्यपूर्ण आणि प्रभावी आहे जी वात्रटिकेच्या उद्देशाला अनुरूप आहे.

वात्रटिकेची शैली

वात्रटिकेची शैली व्यंग्यात्मक आणि उपहासपूर्ण आहे ज्यात कवींच्या प्रवृत्तीवर थेट हल्ला केला आहे. ही शैली पारंपरिक वात्रटिकांच्या परंपरेत बसते ज्यात सामाजिक दोषांवर टिप्पणी केली जाते. वात्रटिकाकाराने लघु कडव्यांचा वापर करून संक्षिप्तता ठेवली आहे ज्यात प्रत्येक ओळीचा अर्थ एकमेकांशी जोडलेला आहे. शैलीत लय आणि यमकाचा प्रभाव आहे जसे सूर-ताल, कवी-कविता, गळे-नरडे हे जोड्या वापरून वात्रटिका अधिक आकर्षक बनली आहे. ही शैली मंचीय कवितांच्या नक्कल करणारी आहे ज्यात चाल आणि ताल यांचा उल्लेख करून वात्रटिका स्वतः एक कवितेसारखी वाटते पण ती टीकात्मक आहे. एकंदरीत शैली साधी पण प्रभावी आहे जी वात्रटिकेच्या संदेशाला मजबूत करते. 

साधक बाधक चर्चा 

वात्रटिकेचे साधक म्हणजे तिची व्यंग्यात्मकता जी आजच्या मंचीय कवींच्या कॉपी-पेस्ट प्रवृत्तीवर अचूक भाष्य करते. यामुळे वात्रटिका वाचकांना विचार करायला भाग पाडते आणि कवितेची मौलिकता महत्त्वाची असल्याचे अधोरेखित करते. भाषा आणि शैलीची साधेपणा हे साधक आहे ज्यामुळे ती सर्वसामान्यांना आवडते. मात्र बाधक म्हणजे वात्रटिका थोडी सामान्यीकृत आहे ज्यात सर्व कवींना एकाच ब्रशने रंगवले आहे जे काही उत्तम कवींना अन्यायकारक ठरू शकते. दुसरे बाधक म्हणजे चालबाजी हा शब्द थोडा कठोर आहे ज्यामुळे वात्रटिका अधिक आक्रमक वाटते आणि सौम्य टीकेपेक्षा हल्ला करणारी होते. तसेच वात्रटिकाकाराने उदाहरणे दिली नाहीत ज्यामुळे ती अमूर्त राहते आणि विशिष्ट कवींवर थेट लागू होत नाही. 

निष्कर्ष 

 ही वात्रटिका आजच्या कवितेच्या विश्वातील चालबाजीवर प्रभावी भाष्य करते ज्यात वात्रटिकाकार मौलिकतेचे महत्त्व सांगतात. तिची व्यंग्यात्मक शैली आणि साधी भाषा यामुळे ती यशस्वी ठरते पण सामान्यीकरण हे तिचे कमकुवतपणा आहे. एकंदरीत वात्रटिका कवितेच्या गुणवत्तेवर विचार करण्यास प्रेरित करते आणि वात्रटिकाकाराची निरीक्षणशक्ती दाखवते.

---------------------------------

संदर्भ 

1... चिमटा-5793....दैनिक पुण्यनगरी

    10मे2020

2....मराठी वात्रटिका आणि लोकप्रबोधन, साहित्यिक संदर्भ (मराठी विश्वकोश)

3.....सूर्यकांत डोळसे यांच्या एक्स पोस्टमधील ग्रोकायन आणि दैनिक वात्रटिका संबंधित माहिती.

4. सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचा ब्लॉग: सूर्यकांती

 https://suryakantdolase.blogspot.com

---------------------------------

विशेष सूचना:

तुम्हाला या विश्लेषणाबाबत काही प्रश्न किंवा सूचना असतील तर नक्की कळवा!

आपण समीक्षणाचा रियालिटी चेक  ग्रोक.कॉम

इथे जाऊन करू शकता.

यापूर्वीचे सर्व ग्रोकायन एकत्र वाचण्यासाठी पुढील लिंक वर क्लिक करा. .

https://grokaayan.blogspot.com

28जानेवारी 2025