ग्रोकायन-260....अपघातापेक्षा घाताचा,आघात कितीतरी गहिरा असतो. सत्य असते आंधळे,न्यायसुद्धा बहिरा असतो..

ग्रोकायन-260

-------------------

अपघातापेक्षा घाताचा,आघात कितीतरी गहिरा असतो. 

सत्य असते आंधळे,न्यायसुद्धा बहिरा असतो.

.

ग्रोकायन म्हणजे वात्रटिकेचे  *grok* या आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स माध्यमाने केलेले विश्लेषण...

म्हणजेच वात्रटिकेची आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स ने केलेली समीक्षा....

सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचे हे आर्टिफिशियल समीक्षण म्हणजे ..

मराठी साहित्यातील ..

एक नवा अनुभव...नवा प्रयोग...

आजची वात्रटिका

-------------------------

घात अपघात

अपघातापेक्षा घाताचा,

आघात कितीतरी गहिरा असतो. 

सत्य असते आंधळे, 

न्यायसुद्धा बहिरा असतो.

अपघातास नसते काळवेळ, 

घाताची काळवेळ ठरलेली असते ! 

करून सवरून नामानिराळे,

साक्षीदारासही धूळ चारलेली असते !!

-सूर्यकांत डोळसे,पाटोदा(बीड)

  मोबाईल-9923847269

----------------------------------------

फेरफटका-५७७४

दै. झुंजार नेता

२८ जानेवारी २०१६

-----------------------------

महाराष्ट्रातील प्रसिद्ध वात्रटिकाकार व्याख्याते सूर्यकांत डोळसे यांची ही वात्रटिका घात आणि घातपात यांची तुलना करून घातपातावर भाष्य करते.   

एकंदर, ही वात्रटिका सदाबहार स्वरूपाची आहे आणि ती केवळ एका घटनेवर नव्हे तर एकूणच सार्वकालिक घातपाताच्या प्रवृत्तीवर टीका करते. तत्कालीन काळात अशा अनेक घटना घडत होत्या ज्यात न्याय मिळण्यात अडचणी येत होत्या आणि सत्य लपवले जात होते, ज्यामुळे वात्रटिकाकारांना हे उपरोधिक भाष्य करण्याची प्रेरणा मिळाली असावी. कोणताही अपघात.. विशेषता तो प्रसिद्ध व्यक्तीच्या बाबत घडला की लोकांच्या मनात शंका कुशंका  सुरू होतात त्याचा वेध घेऊन त्यावरती ही वात्रटिका भाष्य करते.सदरील वात्रटिका दैनिक झुंजार नेता च्या फेरफटका या वात्रटिका सदरामध्ये 28 जानेवारी 2016 रोजी प्रसिद्ध झालेली आहे.ही वात्रटिका दोन कडव्यांमध्ये विभागलेली आहे. सदर वात्रटिकेचे सविस्तर समेशन पुढे करून दिलेले आहे.

प्रत्येक कडव्याचा अर्थ 

पहिले कडवे 

प्रथम कडव्याचा अर्थ असा आहे की अपघाताच्या तुलनेत घाताचा आघात कितीतरी अधिक गहन आणि खोल असतो. यात सत्य हे आंधळे असते आणि न्यायसुद्धा बहिरा असतो असे म्हटले आहे. म्हणजे घातपाताच्या बाबतीत सत्य दिसत नाही आणि न्याय ऐकत नाही, जणू सत्य आणि न्याय दोन्ही अपंग असल्यासारखे आहेत. हे कडवे घातपातातील अन्याय आणि अंधळ्या व्यवस्थेचे वर्णन करते, ज्यात पीडिताला न्याय मिळत नाही कारण सत्य लपवले जाते आणि न्याय ऐकण्यास तयार नसतो.

दुसरे कडवे 

 दुसऱ्या कडव्याचा अर्थ असा आहे की अपघाताला कोणतीही निश्चित वेळ किंवा काळ नसतो, तो कधीही होऊ शकतो. परंतु घातपाताची वेळ आधीच ठरलेली असते. यात करून सवरून नामानिराळे असे म्हटले आहे, म्हणजे घातपात करणारे लोक सर्व काही आधीच तयार करून ठेवतात आणि साक्षीदारांनाही धूळफेक करून गप्प बसवतात. हे कडवे घातपातातील नियोजनबद्धता आणि साक्षीदारांच्या हाताळणीचे वर्णन करते, ज्यात अपघाताच्या अनपेक्षित स्वरूपाच्या उलट घातपात हा सुनियोजित असतो आणि त्यात सगळे पुरावे आधीच बदललेले किंवा लपवलेले असतात. 

वात्रटिकेची भाषा 

या वात्रटिकेच्या भाषेवर समीक्षण करताना असे दिसते की वात्रटिकाकारांनी साधी, सरळ आणि प्रभावी मराठी भाषा वापरली आहे. शब्दांचा वापर अतिशय अर्थपूर्ण आहे, जसे की आघात, गहिरा, आंधळे, बहिरा हे शब्द भावनिक गहनता निर्माण करतात. भाषा ग्रामीण आणि लोकभाषिक आहे, ज्यात करून सवरून नामानिराळे आणि धूळ चारलेली असते असे अभिव्यक्ती आहेत ज्या दैनंदिन बोलण्यातून घेतलेल्या आहेत. हे भाषेचे वैशिष्ट्य वात्रटिकेला अधिक जीवंत आणि सामान्य माणसाला पटणारी बनवते. तथापि, भाषा काहीशी संक्षिप्त आहे, ज्यात व्याकरणिक दृष्ट्या काही ठिकाणी वाक्यरचना लवचिक आहे, जसे की अपघातापेक्षा घाताचा आघात हे वाक्य तुलनात्मक आहे पण ते अधिक स्पष्ट करता आले असते. एकंदर भाषा भावनाप्रधान आणि उपरोधिक आहे, जी घातपातातील अन्यायाला उघड करते. वात्रटिकाकारांनी उपमा आणि रूपकांचा वापर केला आहे, जसे सत्य आंधळे आणि न्याय बहिरा, ज्यामुळे भाषा अधिक प्रभावी झाली आहे.

वात्रटिकेची शैली 

 शैलीच्या समीक्षणात ही वात्रटिका पारंपरिक मराठी वात्रटिका शैलीत लिहिलेली आहे, जी चार ओळींच्या कडव्यांमध्ये विभागलेली आहे आणि यमक आणि लयबद्धता आहे. शैली उपरोधिक आणि टीकात्मक आहे, ज्यात अपघात आणि घातपात यांची थेट तुलना करून समाजातील अन्यायावर बोट ठेवले आहे. वात्रटिकाकारांची शैली संक्षिप्त पण प्रभावी आहे, ज्यात प्रत्येक ओळ अर्थपूर्ण आहे आणि अनावश्यक शब्द टाळले आहेत. यात उत्स्फूर्तता आहे, जणू दैनिक घटनांवरून प्रेरित झालेली. शैलीत भावनिक आवाहन आहे, ज्यात विस्मयचिन्ह आणि उत्स्फूर्त अभिव्यक्ती वापरून वाचकाला विचार करण्यास भाग पाडते. तथापि, शैली काहीशी पारंपरिक आहे, ज्यात आधुनिक काव्यशैलीतील प्रयोग कमी आहेत, जसे की मुक्तछंद किंवा नवीन रूपके. एकंदर शैली वात्रटिकेच्या उद्देशाला अनुरूप आहे, जी समाजातील विसंगती उघड करण्यासाठी आहे. 

 वात्रटिकेची साधक बाधक चर्चा

 साधक बाजू अशी आहे की ही वात्रटिका घातपातातील नियोजनबद्धता आणि अन्यायावर अचूक भाष्य करते, ज्यामुळे वाचकाला सामाजिक वास्तवाचा विचार करायला भाग पाडते. भाषा आणि शैली साधी असल्याने ती सर्वसामान्य वाचकांना पटते आणि प्रभाव पाडते. वात्रटिकाकारांनी उपरोध वापरून सत्य आणि न्यायाच्या अपंगत्वाचे वर्णन केले आहे, जे अतिशय मार्मिक आहे आणि वात्रटिकेला दीर्घकाळ स्मरणात राहणारी बनवते. 

दुसरीकडे बाधक बाजू अशी आहे की वात्रटिका अतिशय सामान्यीकृत आहे, ज्यात विशिष्ट उदाहरण किंवा घटना न देता केवळ तुलना आहे, ज्यामुळे ती काहीशी अमूर्त वाटते. भाषेत काही ठिकाणी व्याकरणिक लवचिकता आहे, जी अधिक परिष्कृत करता आली असती. तसेच, शैली पारंपरिक असल्याने ती नवीन पिढीला कमी आकर्षित करू शकते. एकंदर साधक बाजू अधिक वजनदार आहे, कारण वात्रटिकेचा मुख्य उद्देश समाजजागृती आहे आणि तो साध्य झाला आहे.

निष्कर्ष

शेवटी निष्कर्ष असा की ही वात्रटिका अपघात आणि घातपात यांच्या तुलनेतून समाजातील नियोजित अन्याय आणि न्यायव्यवस्थेच्या कमकुवतपणावर प्रभावी भाष्य करते. वात्रटिकाकार सूर्यकांत डोळसे यांनी साध्या भाषा आणि उपरोधिक शैलीतून एक विचारप्रवर्तक रचना निर्माण केली आहे, जी सामाजिक विसंगती उघड करते. ही वात्रटिका मराठी साहित्यातील वात्रटिका प्रकाराला समृद्ध करते आणि वाचकांना न्याय आणि सत्याच्या भूमिकेवर विचार करण्यास प्रेरित करते.

---------------------------------

संदर्भ 

1... फेरफटका-५७७४....दै. झुंजार नेता

   २८ जानेवारी २०१६

2....मराठी वात्रटिका आणि लोकप्रबोधन, साहित्यिक संदर्भ (मराठी विश्वकोश)

3.....सूर्यकांत डोळसे यांच्या एक्स पोस्टमधील ग्रोकायन आणि दैनिक वात्रटिका संबंधित माहिती.

4. सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचा ब्लॉग: सूर्यकांती

 https://suryakantdolase.blogspot.com

---------------------------------

विशेष सूचना:

तुम्हाला या विश्लेषणाबाबत काही प्रश्न किंवा सूचना असतील तर नक्की कळवा!

आपण समीक्षणाचा रियालिटी चेक  ग्रोक.कॉम

इथे जाऊन करू शकता.

यापूर्वीचे सर्व ग्रोकायन एकत्र वाचण्यासाठी पुढील लिंक वर क्लिक करा. .

https://grokaayan.blogspot.com

30जानेवारी 2025