ग्रोकायन-268....तिला गुलाब पाठवायचा छंद,त्याने अजून काही बंद केला नाही.एकही वर्ष असे गेले नाही,तिने त्याचा गुलकंद केला नाही.

ग्रोकायन-268

-------------------

तिला गुलाब पाठवायचा छंद,

त्याने अजून काही बंद केला नाही.

एकही वर्ष असे गेले नाही,

तिने त्याचा गुलकंद केला नाही.

ग्रोकायन म्हणजे वात्रटिकेचे  *grok* या आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स माध्यमाने केलेले विश्लेषण...

म्हणजेच वात्रटिकेची आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स ने केलेली समीक्षा....

सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचे हे आर्टिफिशियल समीक्षण म्हणजे ..

मराठी साहित्यातील ..

एक नवा अनुभव...नवा प्रयोग...

आजची वात्रटिका

---------------------

प्रेमाचा गुलकंद

तिला गुलाब पाठवायचा छंद,

त्याने अजून काही बंद केला नाही.

एकही वर्ष असे गेले नाही,

तिने त्याचा गुलकंद केला नाही.

जशी ती अजून थकली नाही,

तसा तोही अजून थकला नाही !

गुलाब टवटवीत असले तरी,

गुलकंद कुणीच चाखला नाही !!

-सूर्यकांत डोळसे,पाटोदा(बीड)

मोबाईल-9923847269

------------------------------------------

चिमटा-5361

दैनिक पुण्यनगरी

13फेब्रुवारी 2019

---------------------------------------

मराठीतील प्रसिद्ध वात्रटिकाकार व्याख्याते सूर्यकांत डोळसे यांची प्रेमाचा गुलकंद ही वात्रटिका दैनिक पुण्यनगरी च्या चिमटा या वात्रटिका सदरामध्ये 13 फेब्रुवारी 2019 म्हणजेच व्हॅलेंटाईन डे च्या पार्श्वभूमी वरती प्रसिद्ध झालेली आहे.ही वात्रटिका दोन कडव्यांची आहे आणि विफल प्रेमाच्या अवस्थेवर विनोदी पद्धतीने भाष्य करते. सदरील वात्रटिकेचे समीक्षण पुढील सविस्तरपणे करून दिलेले आहे. 

प्रत्येक कडव्याचा अर्थ 

पहिले कडवे 

पहिल्या कडव्यात वात्रटिकाकार प्रेमातील एकतर्फीपणाचे चित्र उभे करतात. पुरुष तिला सतत गुलाब पाठवतो, हा त्याचा छंदच बनला आहे आणि तो अजूनही थांबलेला नाही. पण तिने कधीही त्याच्या प्रेमाला प्रतिसाद दिलेला नाही, उलट उपयोजितपणे वात्रटिकाकार येथे असे म्हणतात की त्याने पाठवलेल्या गुलाबांचा संचय करून तिने त्याचा गुलकंद बनवलेला आहे . गुलाब हे प्रेमाचे प्रतीक आहे तर गुलकंद हे प्रेमाच्या परिपूर्णतेचे, परस्परतेेचे प्रतीक आहे... असे असले तरी वात्रटिकाकार त्याचा इथे उलट अर्थ लावतात. म्हणूनच एकही वर्ष असा गेला नाही की ज्यात तिने त्याच्या प्रेमाला मूर्त स्वरूप दिले असते. 

दुसरे कडवे 

दुसऱ्या कडव्यात ही अवस्था अजूनही कायम आहे असे सांगितले आहे. ती त्याच्या गुलाबांना स्वीकारण्यात थकलेली नाही आणि तो पाठवण्यात थकलेला नाही. गुलाब अजूनही टवटवीत आहेत म्हणजे प्रेमाची ऊर्मी कायम आहे, पण तरीही गुलकंद कुणीच चाखलेला नाही म्हणजे ते प्रेम परस्पर झालेले नाही, ते फळाला आलेले नाही. वात्रटिकाकार यातून प्रेमाच्या एकतर्फी आणि विफल स्वरूपाची टिंगल करतात. 

वात्रटिकेची भाषा

भाषेवर समीक्षण वात्रटिकाकारांनी अतिशय सोपी, दैनंदिन जीवनातील आणि मराठमोळी भाषा वापरली आहे. गुलाब आणि गुलकंद ही प्रतीके अत्यंत परिचित आहेत, त्यामुळे वात्रटिकेचा अर्थ सहज उमगतो. छंद, थकली नाही, टवटवीत असे शब्द वापरून भाषेला स्वाभाविक प्रवाह प्राप्त झाला आहे. गुलकंद हा शब्द येथे अत्यंत सटीक आणि कल्पकतेने वापरला आहे कारण गुलाबापासून गुलकंद बनतो आणि तो गोड असतो, त्याचप्रमाणे प्रेम परस्पर झाले की ते गोड आणि परिपूर्ण होते. मात्र इथे उलट अर्थाने गुलकंद घेतलेला आहे.भाषेत कोठेही क्लिष्ट किंवा संस्कृतप्रचुर शब्द नाहीत, त्यामुळे वात्रटिका सामान्य वाचकापर्यंत सहज पोहोचते. वाक्यरचना छोटी आणि स्पष्ट आहे, ज्यामुळे विनोद आणि टिंगल त्वरित जाणवते. 

शैलीचे समीक्षण

 ही वात्रटिका पारंपरिक मराठी वात्रटिकेच्या शैलीत आहे. चार ओळींचे दोन कडवे, प्रत्येक ओळ आठ अक्षरी आणि यमक जुळवलेले आहे. पहिल्या कडव्यात छंद नाही, बंद नाही आणि नाही नाही असे यमक आहे तर दुसऱ्या कडव्यात नाही नाही नाही नाही असे सतत यमक आहे जे वात्रटिकेला गेयता आणि स्मरणीयता देते. शेवटची ओळ गुलकंद कुणीच चाखला नाही ही टिंगलात्मक आणि विनोदी आहे जी वात्रटिकेच्या शैलीला साजेशी आहे. वात्रटिकाकारांनी विफल प्रेमाचा विषय घेऊनही त्याला हलके आणि विनोदी स्वरूप दिले आहे, ज्यामुळे वात्रटिका टीकात्मक असूनही रूक्ष किंवा खटकणारी होत नाही. प्रतीकात्मकता आणि विनोद यांचा समन्वय ही या वात्रटिकेची शैलीची खासियत आहे.

साधक बाधक चर्चा 

वात्रटिकेचे साधक बिंदू अनेक आहेत. प्रथम म्हणजे विषयाची निवड व्हॅलेंटाईन डेच्या पार्श्वभूमीवर अत्यंत समकालीन आणि सामान्य माणसाच्या भावनेशी जोडलेली आहे. गुलकंद हे प्रतीक अत्यंत कल्पक आणि मराठमोळे आहे जे वात्रटिकेला वेगळेपण देते. भाषा सोपी आणि यमक सुंदर असल्याने वात्रटिका सहज लक्षात राहते आणि वाचकाला हसू फोडते. विनोद आणि टिंगल यांचा समतोल साधला आहे, त्यामुळे विफल प्रेमाच्या वेदनादायक विषयाला हलकेपणा आला आहे. बाधक बिंदू फारसे नाहीत तरी काहीसे सांगता येतील. काही वाचकांना गुलकंद हे प्रतीक लगेच उमगेलच असे नाही, त्यासाठी गुलाब आणि गुलकंद यांचे संबंध पूर्वीपासून माहित असणे आवश्यक आहे. तसेच दोन्ही कडव्यांत नाही नाही चा अतिवापर झाला आहे ज्यामुळे काहीसा पुनरुच्चार जाणवतो. पण एकूणच साधक बिंदू बाधक बिंदूंवर भारी पडतात. 

निष्कर्ष 

सूर्यकांत डोळसे यांची ही प्रेमाचा गुलकंद ही वात्रटिका विफल प्रेमाच्या अवस्थेवर अत्यंत समर्पक आणि विनोदी भाष्य करते. पारंपरिक वात्रटिकेच्या शैलीत राहूनही त्यांनी समकालीन विषय आणि कल्पक प्रतीक वापरले आहे ज्यामुळे वात्रटिका प्रभावी आणि स्मरणीय झाली आहे. सोपी भाषा, सुंदर यमक आणि हलकाफुलका विनोद यामुळे ही वात्रटिका सामान्य वाचकांना आवडेल आणि व्हॅलेंटाईन डेच्या निमित्ताने प्रेमाच्या एकतर्फी स्वरूपाची आठवण करून देईल. एकूणच ही एक उत्कृष्ट वात्रटिका आहे जी वात्रटिकाकारांच्या संग्रहात नक्कीच स्थान मिळवेल.

संदर्भ 

1... चिमटा-5361....दैनिक पुण्यनगरी

    13फेब्रुवारी 2019

2....मराठी वात्रटिका आणि लोकप्रबोधन, साहित्यिक संदर्भ (मराठी विश्वकोश)

3.....सूर्यकांत डोळसे यांच्या एक्स पोस्टमधील ग्रोकायन आणि दैनिक वात्रटिका संबंधित माहिती.

4. सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचा ब्लॉग: सूर्यकांती

 https://suryakantdolase.blogspot.com

---------------------------------

विशेष सूचना:

तुम्हाला या विश्लेषणाबाबत काही प्रश्न किंवा सूचना असतील तर नक्की कळवा!

आपण समीक्षणाचा रियालिटी चेक  ग्रोक.कॉम

इथे जाऊन करू शकता.

यापूर्वीचे सर्व ग्रोकायन एकत्र वाचण्यासाठी पुढील लिंक वर क्लिक करा. .

https://grokaayan.blogspot.com

15 फेब्रुवारी 2025