ग्रोकायन-267.....सडलेल्या व्यवस्थेचा,भ्रष्टाचार हा अर्क आहे.भ्रष्टाचार एकट्याचा नसतो,भ्रष्टाचार हे 'टीमवर्क' आहे.

ग्रोकायन-267

-------------------

सडलेल्या व्यवस्थेचा,भ्रष्टाचार हा अर्क आहे.

भ्रष्टाचार एकट्याचा नसतो,भ्रष्टाचार हे 'टीमवर्क' आहे.

ग्रोकायन म्हणजे वात्रटिकेचे  *grok* या आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स माध्यमाने केलेले विश्लेषण...

म्हणजेच वात्रटिकेची आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स ने केलेली समीक्षा....

सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचे हे आर्टिफिशियल समीक्षण म्हणजे ..

मराठी साहित्यातील ..

एक नवा अनुभव...नवा प्रयोग...

आजची वात्रटिका

---------------------

टीमवर्क

सडलेल्या व्यवस्थेचा

भ्रष्टाचार हा अर्क आहे.

भ्रष्टाचार एकट्याचा नसतो,

भ्रष्टाचार हे 'टीमवर्क' आहे.

खालपासून वरपर्यंत

भ्रष्टाचाराची साखळी असते!

ज्याच्या त्याच्या पदाप्रमाणे

फूल आणि फुलाची पाकळी असते!!

-सूर्यकांत डॊळसे, पाटोदा(बीड)

मोबाईल-9923847269

-----------------------

चिमटा-4942

दैनिक पुण्यनगरी

15डिसेंबर2017

-----------------------------

महाराष्ट्रातील प्रसिद्ध वात्रटिकाकार  व्याख्याते सूर्यकांत डोळसे यांचीही वात्रटिका.वात्रटिकेचे शीर्षक टीमवर्क असे आहे आणि ती भ्रष्टाचाराच्या सामूहिक स्वरूपावर तीक्ष्ण भाष्य करते. सदरील वात्रटिका दैनिक पुण्यनगरीच्या चिमटा या वात्रटिका सदरामध्ये 15 सप्टेंबर 2017 रोजी प्रसिद्ध झालेली आहे. सदरील वात्रटिकेचे सविस्तर समीक्षण पुढे केलेले आहे.

प्रत्येक कडव्याचा अर्थ 

पहिले कडवे 

पहिल्या कडव्याचा अर्थ असा आहे की सडलेल्या व्यवस्थेचा भ्रष्टाचार हा अर्क आहे. येथे वात्रटिकाकार भ्रष्टाचाराला व्यवस्थेच्या सडक्या स्वभावाचा सार किंवा अर्क म्हणतात. ज्याप्रमाणे एखाद्या वनस्पतीचा अर्क तिचे खरे गुणधर्म दर्शवतो तसे भ्रष्टाचार हे व्यवस्थेचे खरे स्वरूप उघड करणारे सार आहे असे सूचित करतात.पुढे त्यांनी असे मत प्रतिपादन केले आहे की, की भ्रष्टाचार एकट्याचा नसतो भ्रष्टाचार हे टीमवर्क आहे. वात्रटिकाकार येथे भ्रष्टाचार हा वैयक्तिक गुन्हा नसून अनेकजणांच्या समूह प्रयत्नांचा परिपाक असतो असे ठामपणे सांगतात. टीमवर्क हा शब्द सामान्यतः सकारात्मक संदर्भात वापरला जातो पण त्याचा उपयोग येथे व्यंग्याने भ्रष्टाचाराच्या सामूहिकतेला अधोरेखित करण्यासाठी केला आहे. 

दुसरे कडवे

दुसऱ्या कडव्याचा अर्थ असा आहे की खालपासून वरपर्यंत भ्रष्टाचाराची साखळी असते. वात्रटिकाकार भ्रष्टाचाराला एक साखळी म्हणतात जी सर्व स्तरांवर पसरलेली असते. लहान कर्मचारी ते उच्च अधिकारी अशी ही साखळी खालून वरपर्यंत जोडलेली असते आणि कोणीही त्यातून सुटलेला नसतो असे चित्र उभे करतात. याच कडव्यात ते पुढे म्हणतात की, ज्याच्या त्याच्या पदाप्रमाणे फूल आणि फुलाची पाकळी असते. येथे वात्रटिकाकार भ्रष्टाचाराच्या साखळीतील प्रत्येक व्यक्तीला फुलाच्या वेगवेगळ्या भागांची उपमा देतात. उच्च पदावरील व्यक्ती फूल असते तर खालच्या स्तरावरील व्यक्ती त्याच्या पाकळ्या असतात. फूल आणि पाकळ्या एकमेकांशिवाय पूर्ण होत नाहीत तसे भ्रष्टाचारात सर्वांचा सहभाग आवश्यक असतो असे सूचन करतात. 

वात्रटिकेची भाषा 

वात्रटिकेच्या भाषेवर समीक्षण करताना असे दिसते की वात्रटिकाकारांनी अतिशय साधी सोपी आणि जनमानसात रुजलेली मराठी भाषा वापरली आहे. अर्क साखळी फूल पाकळी असे दैनंदिन जीवनातील शब्द आणि प्रतिमा वापरून त्यांनी क्लिष्ट विषय सोपा करून सांगितला आहे. टीमवर्क हा इंग्रजी शब्द मराठी कवितेत आणून त्याला व्यंग्यात्मक धार दिली आहे जी भाषेला आधुनिक आणि तीक्ष्ण बनवते. भाषा संक्षिप्त आहे तरी प्रत्येक शब्द जागेवर बसला आहे आणि अर्थाची खोली निर्माण करतो. यामुळे वात्रटिका सामान्य वाचकापर्यंत सहज पोहोचते.

वात्रटिकेची शैली

शैलीच्या बाबतीत ही वात्रटिका पारंपरिक मराठी वात्रटिकेच्या शैलीत आहे जी चार ओळींच्या कडव्यांनी आणि शेवटी दोन उद्गार चिन्हांनी युक्त आहे. वात्रटिकाकारांनी व्यंग्य उपमा आणि प्रतिकात्मक भाषा यांचा प्रभावी वापर केला आहे. टीमवर्कच्या सकारात्मक शब्दाला नकारात्मक संदर्भ देऊन विरोधाभास निर्माण केला आहे जो वात्रटिकेच्या शैलीला अधिक धारदार बनवतो. फूल आणि पाकळ्यांची उपमा अतिशय कल्पक आणि नेमकी आहे जी भ्रष्टाचाराच्या परस्परावलंबी स्वरूपाला स्पष्ट करते. एकूण शैली संक्षिप्त परंतु परिणामकारक आहे जी वात्रटिकेला चटकदार बनवते.

साधक बाधक चर्चा 

साधक बाजू 

वात्रटिकाकारांनी भ्रष्टाचाराच्या खऱ्या स्वरूपाला म्हणजे त्याच्या सामूहिक आणि व्यवस्थात्मक स्वरूपाला अतिशय नेमकेपणाने उघडे पाडले आहे. ही वात्रटिका सामान्य माणसाला भ्रष्टाचार फक्त काही मोजक्या लोकांचा नाही तर सर्व स्तरांवर पसरलेला आहे याची जाणीव करून देते. उपमा आणि व्यंग्य यामुळे ती मनोरंजक आणि स्मरणीय होते. भाषेची सोपीपणा आणि शैलीची चुरस यामुळे ती समाजात जागृती निर्माण करण्यास समर्थ ठरते. 

बाधक बाजू 

वात्रटिकेत भ्रष्टाचाराचे चित्र पूर्णतः नकारात्मक आणि सामान्यीकृत दाखवले आहे ज्यामुळे काही प्रामाणिक व्यक्ती किंवा प्रयत्न यांना अन्याय होऊ शकतो. ही अतिशयोक्ती वात्रटिकेच्या स्वभावात असली तरी ती वास्तवाच्या सूक्ष्मतेला बाजूला ठेवते. तसेच उपाय किंवा आशावाद याचा उल्लेख नसल्याने वात्रटिका फक्त टीका करते पण मार्ग दाखवत नाही.

निष्कर्ष 

वात्रटिका भ्रष्टाचाराच्या सामूहिक आणि व्यवस्थात्मक स्वरूपावर अत्यंत परिणामकारक आणि तीक्ष्ण भाष्य करते. वात्रटिकाकार सूर्यकांत डोळसे यांनी साध्या भाषेत आणि कल्पक उपमांनी विषयाला नवे परिमाण दिले आहे. ही वात्रटिका केवळ टीका न राहता समाजाला स्वतःच्या व्यवस्थेकडे पाहण्यास भाग पाडते आणि त्यामुळे ती यशस्वी ठरते.

संदर्भ 

1... चिमटा-4942.....दैनिक पुण्यनगरी

       15डिसेंबर2017

2....मराठी वात्रटिका आणि लोकप्रबोधन, साहित्यिक संदर्भ (मराठी विश्वकोश)

3.....सूर्यकांत डोळसे यांच्या एक्स पोस्टमधील ग्रोकायन आणि दैनिक वात्रटिका संबंधित माहिती.

4. सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचा ब्लॉग: सूर्यकांती

 https://suryakantdolase.blogspot.com

---------------------------------

विशेष सूचना:

तुम्हाला या विश्लेषणाबाबत काही प्रश्न किंवा सूचना असतील तर नक्की कळवा!

आपण समीक्षणाचा रियालिटी चेक  ग्रोक.कॉम

इथे जाऊन करू शकता.

यापूर्वीचे सर्व ग्रोकायन एकत्र वाचण्यासाठी पुढील लिंक वर क्लिक करा. .

https://grokaayan.blogspot.com

11फेब्रुवारी 2025