ग्रोकायन-321..............................यांच्या हातावर त्यांचा हात,त्यांच्या हातावर यांचा हात आहे.बेताल आणि वादग्रस्त वक्तव्यांची,अत्यंत घातक अशी साथ आहे.

..............................

ग्रोकायन-321

..............................

यांच्या हातावर त्यांचा हात,

त्यांच्या हातावर यांचा हात आहे.

बेताल आणि वादग्रस्त वक्तव्यांची,

अत्यंत घातक अशी साथ आहे.

ग्रोकायन म्हणजे वात्रटिकेचे  *grok* या आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स माध्यमाने केलेले विश्लेषण.....

म्हणजेच वात्रटिकेची आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स ने केलेली समीक्षा....

सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचे हे आर्टिफिशियल समीक्षण म्हणजे ..

मराठी साहित्यातील ..

एक नवा अनुभव...नवा प्रयोग...

आजची वात्रटिका

------------------------------

वादग्रस्त वक्तव्यांची साथ

यांच्या हातावर त्यांचा हात,

त्यांच्या हातावर यांचा हात आहे.

बेताल आणि वादग्रस्त वक्तव्यांची,

अत्यंत घातक अशी साथ आहे.

कुणाच्या नजरेत किडे आहेत,

कुणाच्या मेंदूत किडे आहेत.

ज्यांच्या नको नको तिथे किडे,

ते तर सर्वांपेक्षाही पुढे आहेत.

उठता बसता किडे न सोडण्याचा,

किमान नियम पाळता येऊ शकतो !

उचला जीभ;लावा टाळ्याला,

हा कार्यक्रम टाळता येऊ शकतो !!

-सूर्यकांत डॊळसे,पाटोदा(बीड)

मोबाईल-9923847269

-----------------------------

चिमटा-6847

दैनिक पुण्यनगरी

वर्ष -19वे

27जून2023

---------------------------------

मराठीतील प्रसिद्ध वात्रटिकाकार व्याख्याते सूर्यकांत डोळसे यांची वादग्रस्त वक्तव्यांची साथ ही आजची वात्रटिका.ती मुख्यतः वादग्रस्त वक्तव्य करणाऱ्या व्यक्तींच्या प्रवृत्तीवर भाष्य करते. सदरील वात्रटिका दैनिक पुण्यनगरीच्या चिमटा या वात्रटिका सदरामध्ये 27 जून 2023 रोजी प्रसिद्ध झालेली आहे.

या वात्रटिकेचे मुद्देसूद सविस्तर समीक्षण खालीलप्रमाणे केले आहे. 

प्रत्येक कडव्याचा अर्थ 

पहिले कडवे 

पहिल्या कडव्याचा अर्थ असा आहे की काही व्यक्ती एकमेकांच्या हातावर हात ठेवून एकत्र येतात आणि त्यांच्यात बेताल तसेच वादग्रस्त वक्तव्यांची अत्यंत घातक साथ असते. यातून सूचित होते की वादग्रस्त बोलणारे लोक एकत्र येऊन एक दुसऱ्याला पाठिंबा देतात आणि त्यामुळे त्यांची ही वाईट प्रवृत्ती अधिक मजबूत होते.

दुसरे कडवे 

दुसऱ्या कडव्याचा अर्थ असा आहे की काही लोकांच्या नजरेत किडे आहेत तर काहींच्या मेंदूत किडे आहेत. ज्या लोकांच्या नको त्या ठिकाणी किडे आहेत ते सर्वांपेक्षाही पुढे आहेत. येथे किडे हा शब्द प्रतीकात्मक आहे. तो मानसिक विकृती किंवा विचारांची विकृती दर्शवतो. ज्यांना सर्वत्र दोष दिसतो किंवा जे सर्वत्र वादग्रस्त मुद्दे उपस्थित करतात ते इतरांपेक्षा अधिक पुढे आहेत असे सूचित केले आहे. 

तिसरे कडवे

तिसऱ्या कडव्याचा अर्थ असा आहे की उठता बसता किडे न सोडण्याचा किमान नियम पाळता येऊ शकतो. जीभ उचलणे आणि ती टाळ्याला लावणे हा कार्यक्रम टाळता येऊ शकतो. यातून कवी सांगतात की वादग्रस्त वक्तव्य करण्याची सवय सोडणे सोपे आहे. फक्त स्वतःवर नियंत्रण ठेवले तरी हे टाळता येते. जीभ रोखणे म्हणजे बोलण्यापूर्वी विचार करणे किंवा अनावश्यक बोलणे टाळणे असा अर्थ घेता येतो. 

वात्रटिकेची भाषा

या वात्रटिकेच्या भाषेवर समीक्षण केल्यास प्रथम लक्षात येते की भाषा अतिशय सोपी सरळ आणि जनसामान्यांना सहज समजेल अशी आहे. ग्रामीण भागात बोलली जाणारी मराठी भाषा यात वापरली गेली आहे. शब्द जसे किडे नजरेत किडे मेंदूत किडे उचला जीभ लावा टाळ्याला हे शब्द बोलचालीत वापरले जाणारे आहेत. यामुळे वात्रटिका सामान्य वाचकांपर्यंत सहज पोहोचते. भाषेत प्रादेशिकता जाणवते ज्यामुळे ती पाटोदा भागातील वातावरणाशी जुळते. मात्र काही ठिकाणी भाषा थोडी अपरिष्कृत वाटते. उदाहरणार्थ किडे हा शब्द वारंवार वापरल्याने तो किंचित एकसुरी वाटू शकतो. तरीही वात्रटिकेच्या हेतूसाठी ही भाषा पूर्णपणे योग्य आहे कारण ती टीका प्रभावीपणे करते.

वात्रटिकेची शैली

 शैलीच्या समीक्षणात प्रथम लक्षात येते की ही वात्रटिका अतिशय संक्षिप्त आणि मुद्देसूद आहे. प्रत्येक कडव्यात चार ओळी आहेत आणि ओळींची लय साधी पण प्रभावी आहे. अंतरा मिलन किंवा यमक यात कमी प्रमाणात आहे तरीही वाचताना लय निर्माण होते. शैली टीकात्मक आहे. कवींनी प्रतीकात्मक भाषा वापरली आहे जसे किडे हा प्रतीकात्मक शब्द. हा शब्द संपूर्ण वात्रटिकेत एकसारखा चालतो आणि एकता निर्माण करतो. शैलीत व्यंग्य आहे जे वात्रटिकेच्या स्वभावाशी सुसंगत आहे. कवींनी सरळपणे टीका केली आहे बिनधास्तपणे. यात कुठलेही अलंकारिक किंवा जास्तीचे सजावटीचे प्रयत्न दिसत नाहीत. शैली साधी पण तीक्ष्ण आहे ज्यामुळे वाचकांच्या मनात विचार निर्माण होतो.

साधक बाधक चर्चा 

साधक असे आहेत की ही वात्रटिका वादग्रस्त वक्तव्यांच्या प्रवृत्तीवर योग्य भाष्य करते. आजच्या सामाजिक माध्यमांच्या काळात जेथे प्रत्येक छोट्या गोष्टीवर वाद होतो तेथे अशी टीका गरजेची आहे. भाषा सोपी असल्याने सामान्य लोकांपर्यंत पोहोचते. किडे हा प्रतीकात्मक शब्द प्रभावीपणे वापरला गेला आहे जो वाचकांना विचार करायला लावतो. वात्रटिकाकारांनी स्वतःचे नाव ठिकाण आणि संपर्क दिल्याने वात्रटिका अधिक विश्वासार्ह वाटते. तिसऱ्या कडव्यात उपाय सुचवला गेला आहे ज्यामुळे टीका केवळ नकारात्मक राहत नाही तर सकारात्मक दिशा देते. 

बाधक असे आहेत की काही ठिकाणी भाषा थोडी एकसुरी वाटते. किडे शब्द तीन वेळा वापरल्याने थोडा अतिरेक वाटू शकतो. शैलीत जास्त गहनता किंवा गंभीरता नसल्याने काही वाचकांना ती फार साधी वाटू शकते. यमक किंवा छंद यात पूर्णपणे विकसित झालेला दिसत नाही ज्यामुळे काव्यात्मकता किंचित कमी होते. वात्रटिकाकारांनी विशिष्ट व्यक्तींकडे लक्ष दिले नसल्याने टीका सामान्य राहते. काही वाचकांना ही टीका स्वतःवर घेतल्यासारखी वाटू शकते ज्यामुळे वाद निर्माण होऊ शकतो. 

निष्कर्ष

शेवटी निष्कर्ष असा मांडता येईल की ही वात्रटिका वादग्रस्त वक्तव्य करणाऱ्या प्रवृत्तीवर योग्य आणि प्रभावी भाष्य करते. वात्रटिकेची भाषा सोपी आणि जनसामान्यांना समजेल अशी आहे. शैली साधी पण तीक्ष्ण आणि व्यंग्यात्मक आहे. एकूणच ही वात्रटिका आजच्या सामाजिक स्थितीला अनुसरून आहे आणि वात्रटिकाकार सूर्यकांत डोळसे यांनी साध्या शब्दांत एक महत्त्वाचा मुद्दा मांडला आहे. वात्रटिका छोटी असली तरी तिचा प्रभाव मोठा आहे आणि ती वाचकांना विचार करण्यास भाग पाडते.

संदर्भ -

1... चिमटा-6847...दैनिक पुण्यनगरी

       27जून2023

2....मराठी वात्रटिका आणि लोकप्रबोधन, साहित्यिक संदर्भ (मराठी विश्वकोश)

3.....सूर्यकांत डोळसे यांच्या एक्स पोस्टमधील ग्रोकायन आणि दैनिक वात्रटिका संबंधित माहिती.

4. सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचा ब्लॉग: सूर्यकांती

 https://suryakantdolase.blogspot.com

---------------------------------

विशेष सूचना:

तुम्हाला या विश्लेषणाबाबत काही प्रश्न... सुधारणा किंवा सूचना असतील तर नक्की कळवा!

आपण समीक्षणाचा रियालिटी चेक  ग्रोक.कॉम

इथे जाऊन करू शकता.

यापूर्वीचे सर्व ग्रोकायन एकत्र वाचण्यासाठी पुढील लिंक वर क्लिक करा. .

https://grokaayan.blogspot.com

दैनिक वात्रटिका

26एप्रिल 2026