ग्रोकायन-354......................उच्चांकात आणि निच्चांकातवाचाळता रंग भरते आहे !दाताखाली जीभ अडकताचती दिलगिरीचे ढोंग करते आहे !!

ग्रोकायन-354

..............................

उच्चांकात आणि निच्चांकात

वाचाळता रंग भरते आहे !

दाताखाली जीभ अडकताच

ती दिलगिरीचे ढोंग करते आहे !!

ग्रोकायन म्हणजे वात्रटिकेचे  *grok* या आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स माध्यमाने केलेले विश्लेषण...

म्हणजेच वात्रटिकेची आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स ने केलेली समीक्षा....

सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचे हे आर्टिफिशियल समीक्षण म्हणजे ..

मराठी साहित्यातील ..

एक नवा अनुभव...नवा प्रयोग...

आजची वात्रटिका

------------------------------

निच्चांक

बेताल वक्तव्यांचा

उच्चांक होतो आहे.

पातळी सोडण्याचाही

निच्चांक होतो आहे.

उच्चांकात आणि निच्चांकात

वाचाळता रंग भरते आहे !

दाताखाली जीभ अडकताच

ती दिलगिरीचे ढोंग करते आहे !!

-सूर्यकांत डॊळसे, पाटोदा(बीड)

मोबाईल-9923847269

-------------------------

फेरफटका-6439

दै.झुंजार नेता

8 डिसेंबर2017

--------------------------

निच्चांक ही आजची वात्रटिका  मराठीतील प्रसिद्ध वात्रटिकाकार व्याख्याते सूर्यकांत डोळसे यांची एक संयत आणि व्यंग्यात्मक वात्रटिका आहे. ती राजकीय नेत्यांच्या बेताल वक्तव्यांवर टीका करते. ही वात्रटिका दैनिक झुंजार नेता च्या फेरफटका या वात्रटिका सदरात 8 डिसेंबर 2017 रोजी प्रसिद्ध झालेली आहे. या वात्रटिकेचे सविस्तर समीक्षण पुढे करून दिले आहे.

प्रथम कडव्याचा अर्थ 

पहिले कडवे 

निच्चांक हा शब्द निच्च या शब्दापासून बनला असून तो निच्चांक म्हणजे सर्वात कमी पातळीचा निर्देशक आहे. बेताल वक्तव्यांचा उच्चांक होतो आहे म्हणजे अनुचित अशा बोलण्याची पराकोटी झाली आहे. पातळी सोडण्याचाही निच्चांक होतो आहे म्हणजे नैतिकता किंवा संस्कारयुक्त बोलण्याची सीमा ओलांडण्यातही सर्वात खालची पातळी गाठली जात आहे. या कडव्यात लेखक आजच्या राजकीय वातावरणातील भाषेच्या अधोगतीकडे लक्ष वेधतो.

दुसरे कडवे 

 दुसऱ्या कडव्याचा अर्थ असा आहे. उच्चांकात आणि निच्चांकात वाचाळता रंग भरते आहे म्हणजे या दोन्ही टोकांच्या स्थितीतही वाचाळपणा किंवा जास्त बोलण्याची सवय रंग भरते आहे. दाताखाली जीभ अडकताच ती दिलगिरीचे ढोंग करते आहे म्हणजे चूक झाल्यावर किंवा आक्षेपार्ह वक्तव्य केल्यावर जीभ दाताखाली अडकवून दिलगिरी व्यक्त करण्याचे ढोंगी नाटक केले जाते. या कडव्यात वात्रटिकाकार  नेत्यांच्या वक्तव्यांनंतर येणाऱ्या कृत्रिम दिलगिरीवर व्यंग्य करतो. 

वात्रटिकेची भाषा

पाचवी चे समीक्षण करताना प्रथम लक्षात येते की ती अतिशय संयत आणि मराठीच्या नैसर्गिक प्रवाहात आहे. उच्चांक आणि निच्चांक यांसारखे शब्द वापरून लेखक विरोधाभास निर्माण करतो. बेताल वक्तव्य यात बेताल हा शब्द अनुचित आणि बेभान अशा अर्थाने आला आहे. पातळी सोडणे हा वाक्प्रचार नैतिक सीमा ओलांडण्यासाठी वापरला आहे. वाचाळता रंग भरते आहे या ठिकाणी रंग भरणे हा क्रियापदप्रयोग चित्रात्मक प्रभाव पाडतो. दाताखाली जीभ अडकताच हा भाग दैनंदिन बोलण्यातून उचललेला असल्याने वाचकांना जवळचा वाटतो. दिलगिरीचे ढोंग हे शब्दप्रयोग ढोंगीपणावर थेट प्रहार करतो. एकूण भाषा सरळ सुस्पष्ट आणि व्यंग्यपूर्ण आहे. 

वात्रटिकेची शैली 

वात्रटिका  लयबद्ध आणि छंदोबद्ध वाटते. चार ओळींच्या दोन कडव्यात रचना केली आहे. प्रथम कडव्यात उच्चांक आणि निच्चांक यांचा समांतर वापर शैलीला ताकद देतो. दुसऱ्या कडव्यात वाचाळता आणि दिलगिरीचे ढोंग यांचा उपयोग करून शेवटचा आघात केला आहे. शैली व्यंग्यात्मक आहे परंतु ती कटू टीका न करता मृदू आणि संयत राहते. वात्रटिकाकार सूर्यकांत डोळसे यांनी लय आणि अर्थ यांचा सुंदर समन्वय साधला आहे.

 साधक बाधक चर्चा 

 ही वात्रटिका आजच्या राजकारणातील भाषेच्या घसरगुंडीवर नेमका प्रकाश टाकते. ती वाचकांना विचार करण्यास भाग पाडते. भाषा सोपी असल्याने सामान्य वाचकांनाही सहज समजते. व्यंग्य संयत असल्याने ते दीर्घकाळ टिकणारे आहे. बाधक असे की काही वाचकांना ती अतिशय सौम्य वाटू शकते कारण ती तीव्र आक्रमण करत नाही. काही ठिकाणी शब्दरचना पारंपरिक वाटते. तरीही एकूण साधकच अधिक आहेत.

रस विचार 

वात्रटिकेच्या रस विचाराची स्वतंत्र चर्चा करताना यात मुख्यतः व्यंग्यरस आहे. व्यंग्यरस हा हास्य आणि शोक यांच्या मिश्रणातून उभा राहतो. बेताल वक्तव्य आणि दिलगिरीचे ढोंग यामुळे हास्य उद्भवते तर राजकीय नैतिकतेच्या अधोगतीमुळे शोक व्यक्त होतो. वात्रटिकाकाराने रसाला संयत ठेवले आहे. त्यामुळे तो कटू होत नाही तर विचारप्रवर्तक होतो. करुणरसाचेही सौम्य स्पर्श आहेत कारण समाजातील भाषेच्या पतनाचे दुःख व्यक्त होते. 

निष्कर्ष 

 ही वात्रटिका सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकाकार म्हणून असलेल्या कौशल्याचे उत्तम उदाहरण आहे. ती राजकीय नेत्यांच्या अनुचित वक्तव्यांवर आणि त्यानंतरच्या ढोंगी दिलगिरीवर प्रभावी टीका करते. भाषा शैली आणि रस यांचा समन्वय उत्तम प्रकारे साधला आहे. आजच्या काळात जेव्हा बेताल वक्तव्ये सामान्य होत चालली आहेत तेव्हा अशा वात्रटिका समाजाला दिशा दाखवतात. वात्रटिकाकार सूर्यकांत डोळसे यांनी मराठी वात्रटिका साहित्यात मोलाचे योगदान दिले आहे. ही वात्रटिका वाचकांना व्यंग्याची शक्ती आणि संयम यांची आठवण करून देते.

संदर्भ -

1... फेरफटका-6439...दै.झुंजार नेता

  8 डिसेंबर2017

2....मराठी वात्रटिका आणि लोकप्रबोधन, साहित्यिक संदर्भ (मराठी विश्वकोश)

3.....सूर्यकांत डोळसे यांच्या एक्स पोस्टमधील ग्रोकायन आणि दैनिक वात्रटिका संबंधित माहिती.

4. सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचा ब्लॉग: सूर्यकांती

 https://suryakantdolase.blogspot.com

---------------------------------

विशेष सूचना:

तुम्हाला या विश्लेषणाबाबत काही प्रश्न... सुधारणा किंवा सूचना असतील तर नक्की कळवा!

आपण समीक्षणाचा रियालिटी चेक  ग्रोक.कॉम

इथे जाऊन करू शकता.

यापूर्वीचे सर्व ग्रोकायन एकत्र वाचण्यासाठी पुढील लिंक वर क्लिक करा. .

https://grokaayan.blogspot.com

दैनिक वात्रटिका

26जून 2026