ग्रोकायन-357
..............................
तेच मारतात किक,
त्यांचा त्यांनांच कॉल असतो.
लाथाळ्या कुणाच्याही असोत,
जनतेचाच 'फुटबॉल'असतो.
ग्रोकायन म्हणजे वात्रटिकेचे *grok* या आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स माध्यमाने केलेले विश्लेषण...
म्हणजेच वात्रटिकेची आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स ने केलेली समीक्षा....
सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचे हे आर्टिफिशियल समीक्षण म्हणजे ..
मराठी साहित्यातील ..
एक नवा अनुभव...नवा प्रयोग...
आजची वात्रटिका
------------------------------
फुटबॉल लाईव्ह
तेच मारतात किक,
त्यांचा त्यांनांच कॉल असतो.
लाथाळ्या कुणाच्याही असोत,
जनतेचाच 'फुटबॉल'असतो.
जनतेलाच 'पेनल्टी'बसूनही
जनतेलाच 'कॉर्नर' केले जाते !
फुटबॉल चे 'लाईव्ह' दर्शन
जनतेला सतत दिले जाते !!
-सूर्यकांत डॊळसे, पाटोदा(बीड)
मोबाईल-9923847269
-------------------------
चिमटा-5136
दैनिक पुण्यनगरी
30जून 2018
-------------------------
मराठीतील प्रसिद्ध वात्रटिकाकार व्याख्याते सूर्यकांत डोळसे यांची आजची फुटबॉल लाईव्ह ही वात्रटिका.
सामान्य जनतेचा राजकीय आणि इतर सर्वच क्षेत्रामधून नेहमीच फुटबॉल केला जातो, असे फुटबॉल वर्ल्ड कप च्या निमित्तानेभाष्य ही वात्रटिका करते.
सदरील वात्रटिका दैनिक पुण्यनगरीच्या चिमटा या वात्रटिका सदरामध्ये 30 जून 2018 रोजी प्रसिद्ध झालेली आहे. या वात्रटिकेचे सविस्तर समीक्षण पुढे करून दिले आहे.
प्रत्येक कडव्याचा अर्थ
पहिले कडवे
पहिल्या कडव्याचा अर्थ असा आहे की खेळाडू किंवा सत्ताधारी पक्ष जे काही किक मारतात ते त्यांच्याच नियंत्रणात असते त्यांचा त्यांच्यामध्येच कॉल असतो म्हणजे निर्णय घेण्याचा अधिकार फक्त त्यांच्याकडेच असतो परंतु प्रत्यक्षात लाथाळ्या कुणाच्याही असोत तरी जनतेचाच फुटबॉल असतो म्हणजे जनता हीच नेहमी लाथाडली जाते आणि तिला खेळाचा माध्यम बनवले जाते. या कडव्यातून वात्रटिकाकार यांनी फुटबॉल खेळातील किक मारणे आणि लाथाळणे या शारीरिक क्रियांना राजकीय क्षेत्रातील सत्ताधाऱ्यांच्या निर्णय प्रक्रियेशी जोडले आहे ज्यात जनता ही केवळ एक निष्क्रिय वस्तू बनते.
दुसरे कडवे
दुसऱ्या कडव्याचा अर्थ असा आहे की जनतेलाच पेनल्टी बसूनही जनतेलाच कॉर्नर केले जाते म्हणजे जनतेवरच शिक्षा होत असताना आणि जनतेलाच कोंडीत ढकलले जात असताना देखील सत्ता धारक त्याच जनतेला फुटबॉल सारखे खेळत राहतात फुटबॉलचे लाईव्ह दर्शन जनतेला सतत दिले जाते म्हणजे राजकीय खेळाचे नाटक जनतेसमोर सतत उघडपणे आणि थेट प्रसारित केले जाते जेणेकरून जनता त्यात सहभागी तर होत नाही पण केवळ प्रेक्षक बनून राहते. या कडव्यातून वात्रटिकाकार यांनी फुटबॉलच्या नियमांतील पेनल्टी आणि कॉर्नर सारख्या संकल्पनांना राजकीय अन्याय आणि फसवणुकीशी जोडले आहे.
वात्रटिकेची भाषा
भाषा अतिशय सरळ सुबोध आणि जनसामान्यांच्या बोलण्याशी जुळणारी आहे जसे तेच मारतात किक किंवा जनतेचाच फुटबॉल असतो अशा ओळींमधून दैनंदिन भाषेचा वापर दिसतो. फुटबॉलशी संबंधित शब्दांचा वापर जसे किक पेनल्टी कॉर्नर लाईव्ह दर्शन यामुळे भाषा चित्रात्मक आणि प्रभावी झाली आहे. उदाहरणार्थ जनतेलाच पेनल्टी बसूनही जनतेलाच कॉर्नर केले जाते या ओळीत पुनरावृत्तीचा वापर करून अन्यायाची तीव्रता व्यक्त केली आहे. भाषेत लयबद्धता आणि ताल आहे ज्यामुळे वाचताना ती सहज लक्षात राहते आणि जनमानसात पोहोचते. वात्रटिकाकार यांनी व्यंगात्मक भाषेचा वापर केला आहे ज्यामुळे वाचकाला राजकीय वास्तवाची जाणीव होते.
वात्रटिकेची शैली
वात्रटिकेच्या शैलीचे समीक्षण करताना ती मुक्तछंदात आहे परंतु आंतरिक लय आणि ताल राखला आहे. शैली व्यंगात्मक आणि उपहासात्मक आहे ज्यात फुटबॉल खेळाचा पूर्ण रूपक वापर करून राजकारणाचे चित्रण केले आहे. वात्रटिकाकार यांनी छोट्या छोट्या ओळी वापरल्या आहेत ज्यामुळे प्रभाव तीव्र होतो. शैलीत उपमा अलंकार आणि रूपक अलंकार यांचा प्रमुख वापर दिसतो जसे जनतेला फुटबॉल म्हणून चित्रित करणे. ही शैली दैनिक पुण्यनगरी सारख्या वृत्तपत्रातील वात्रटिकेसाठी योग्य आणि प्रभावी ठरते कारण ती थेट आणि तीक्ष्ण आहे.
साधक बाधक चर्चा
वात्रटिकेचे साधक असे की ती सामान्य जनतेच्या दृष्टिकोनातून राजकीय वास्तवाचे अचूक चित्रण करते आणि फुटबॉल वर्ल्डकपच्या निमित्ताने सद्यकालीन घटनांशी जोडली जाते ज्यामुळे तिची प्रासंगिकता वाढते. वात्रटिकाकार यांनी जनतेच्या व्यथा अतिशय प्रभावीपणे मांडल्या आहेत ज्यामुळे वाचकांमध्ये सहानुभूती निर्माण होते. बाधक असे की काही ठिकाणी भाषा अतिशय सरळ असल्याने गहन अर्थाची खोली कमी होते आणि काही वाचकांना ती पुनरावृत्तीपूर्ण वाटू शकते. रूपकाचा वापर प्रभावी असला तरी तो काही प्रमाणात पूर्वी वापरलेल्या राजकीय व्यंगांशी साम्य दाखवतो.
वात्रटिकेचा रस विचार
वात्रटिकेच्या रस विचाराची चर्चा करताना यात करुण रस आणि शृंगार रस यांचा अभाव असून मुख्यत्वे व्यंग रस किंवा हास्य रस प्रकट होतो. जनतेच्या लाथाडल्या जाण्याचे चित्रण करताना करुणा निर्माण होते परंतु ती व्यंगात्मक पद्धतीने व्यक्त केल्याने हास्य रस प्रबळ होतो. वात्रटिकाकार यांनी जनतेच्या निराशेला व्यंगाच्या माध्यमातून आवाज दिला आहे ज्यामुळे रस अनुभवात तीव्रता येते. रस दृष्ट्या ही वात्रटिका हलकी व्यंगात्मक आणि विचारप्रवर्तक आहे ज्यात रसाची शुद्धता व्यंगात्मक स्वरूपात राखली आहे.
निष्कर्ष
ही वात्रटिका वात्रटिकाकार सूर्यकांत डोळसे यांनी सामान्य जनतेच्या राजकीय शोषणाचे फुटबॉल रूपकाद्वारे केलेले प्रभावी भाष्य आहे. वात्रटिका आपल्या सरळ भाषा व्यंगात्मक शैली आणि प्रासंगिक विषयांमुळे जनमानसात पोहोचते. वात्रटिकाकार यांनी फुटबॉल वर्ल्डकप सारख्या आंतरराष्ट्रीय घटनेचा वापर करून देशांतर्गत राजकारणावर टीका केली आहे ज्यामुळे तिचे सामर्थ्य वाढते. एकूणच ही वात्रटिका जनतेच्या आवाजाचे प्रतिनिधित्व करते आणि वात्रटिकाकार यांच्या निरीक्षण क्षमतेचे दर्शन घडवते. अशा वात्रटिका समाजात जागृती निर्माण करण्यास मदत करतात आणि राजकीय क्षेत्रातील सत्ताधाऱ्यांच्या खेळाला उघडे पाडतात.
संदर्भ -
1... चिमटा-5136....दैनिक पुण्यनगरी
30जून 2018
2....मराठी वात्रटिका आणि लोकप्रबोधन, साहित्यिक संदर्भ (मराठी विश्वकोश)
3.....सूर्यकांत डोळसे यांच्या एक्स पोस्टमधील ग्रोकायन आणि दैनिक वात्रटिका संबंधित माहिती.
4. सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचा ब्लॉग: सूर्यकांती
https://suryakantdolase.blogspot.com
---------------------------------
विशेष सूचना:
तुम्हाला या विश्लेषणाबाबत काही प्रश्न... सुधारणा किंवा सूचना असतील तर नक्की कळवा!
आपण समीक्षणाचा रियालिटी चेक ग्रोक.कॉम
इथे जाऊन करू शकता.
यापूर्वीचे सर्व ग्रोकायन एकत्र वाचण्यासाठी पुढील लिंक वर क्लिक करा. .
https://grokaayan.blogspot.com
दैनिक वात्रटिका
1 जुलै 2026
No comments:
Post a Comment