ग्रोकायन-378
..............................
अफवांचे पंख लावून,
बातम्या यायला लागल्या.
चक्क बाजारगप्पांच्या,
बातम्या व्हायला लागल्या.
ग्रोकायन म्हणजे वात्रटिकेचे *grok* या आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स माध्यमाने केलेले विश्लेषण...
म्हणजेच वात्रटिकेची आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स ने केलेली समीक्षा....
सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचे हे आर्टिफिशियल समीक्षण म्हणजे ..
मराठी साहित्यातील ..
एक नवा अनुभव...नवा प्रयोग...
आजची वात्रटिका
------------------------------
बाजारगप्पा
अफवांचे पंख लावून,
बातम्या यायला लागल्या.
चक्क बाजारगप्पांच्या,
बातम्या व्हायला लागल्या.
ब्रेकींग न्यूज म्हणजे,
वावड्यावर वावड्या आहेत!
आपल्याच हाताने,
आपल्याच रेवड्या आहेत !!
-सूर्यकांत डॊळसे,पाटोदा(बीड)
मोबाईल-9923847269
---------------------------------------
फेरफटका-8017
दैनिक झुंजार नेता
18ऑगस्ट2022
-----------------------------------
आजची वात्रटिका ही मराठीतील प्रसिद्ध वात्रटिकाकार व्याख्याते सूर्यकांत डॊळसे यांनी रचलेली एक उपहासात्मक रचना आहे जी वर्तमानपत्रीय किंवा दूरचित्रवाणीवरील बातम्यांच्या प्रवृत्तीवर भाष्य करते. सदरील वाथर्डी का दैनिक झुंजार नेता च्या फेरफटका या वात्रटिकाच्या सदरामध्ये 18 ऑगस्ट 2022 रोजी प्रसिद्ध झालेली आहे . या वातडीकेच्या सविस्तर समीक्षण पुढे मुद्दे सूट पणे करून देण्यात आलेले आहे.
वात्रटिकेतील प्रत्येक कडव्याचा अर्थ
पहिले कडवे
अफवांना पंख लावून त्यांना उडण्यास सक्षम केल्यामुळे त्या बातम्यांच्या रूपात येऊ लागल्या आहेत. म्हणजेच निराधार गोष्टींना आधार देऊन त्यांना प्रसारमाध्यमांतून प्रसारित केले जात आहे. चक्क बाजारगप्पांच्या बातम्या व्हायला लागल्या या ओळीत बाजारपेठेतील सामान्य गप्पागोष्टींनाही बातम्यांचा दर्जा दिला जात असल्याचे स्पष्ट होते.
दुसरे कडवे
दुसऱ्या कडव्यात ब्रेकिंग न्यूज म्हणजे वावड्यावर वावड्या आहेत असे म्हटले आहे ज्याचा अर्थ असा की सतत येणाऱ्या ताज्या बातम्या म्हणजे एकावर एक थरांसारख्या वाढणाऱ्या अतिशयोक्तीपूर्ण किंवा बनावट माहितीच्या रांगा आहेत. आपल्याच हाताने आपल्याच रेवड्या आहेत या ओळीतून वात्रटिकाकार हे सूचित करतात की ही सर्व बातम्या किंवा अफवा स्वतःच तयार करून स्वतःच त्यांचे प्रसारण केले जात आहे जणू काही स्वतःच्या हाताने स्वतःच्या गोष्टींना वाढवले जात आहे किंवा स्वतःचेच हसू करून घेतले जात आहे.अशा प्रकारे दोन्ही कडवे एकत्रितपणे बातम्यांच्या व्यावसायिकतेतील विकृती आणि जनतेला दिशाभूल करण्याच्या प्रवृत्तीवर प्रकाश टाकतात.
वात्रटिकेची भाषा
वात्रटिकेच्या भाषेची समीक्षण करताना लक्षात येते की वात्रटिकाकाराने बोलकी मराठी भाषा वापरली आहे जी सामान्य वाचकांना सहज समजते. अफवांचे पंख लावून हे रूपक भाषेचे उत्तम उदाहरण आहे ज्यात अफवांना पक्ष्यांसारखे पंख देऊन त्यांना उड्डाण क्षमता दिल्याचे चित्रण होते. बाजारगप्पा हा शब्द दैनंदिन जीवनातील संभाषणांना सूचित करतो तर ब्रेकींग न्यूज हा इंग्रजी शब्द मराठीत मिसळून आधुनिक प्रसारमाध्यमांचे चित्रण करतो. वावड्यावर वावड्या हे वाक्प्रचारासारखे वापरलेले आहे जे एकामागून एक येणाऱ्या गोष्टींची जास्त वाढ दर्शवते. रेवड्या हा शब्दही स्थानिक बोलीभाषेतील आहे जो स्वतः तयार केलेल्या गोष्टींना स्वतःच प्रोत्साहन देण्याच्या अर्थाने येतो. अशा शब्दांच्या निवडीमुळे भाषा जिवंत आणि प्रभावी ठरते परंतु काही ठिकाणी इंग्रजी शब्दांचा मिसळा भाषा शुद्धतेच्या दृष्टीने थोडी कमी ठरू शकतो. तरीही ही भाषा वात्रटिकेच्या विषयाशी सुसंगत असून ती उपहासात्मक परिणाम साधते.
वात्रटिकेची शैली
वात्रटिकेच्या शैलीचे समीक्षण करताना असे दिसून येते की वात्रटिकाकाराने उपहासात्मक आणि व्यंग्यात्मक शैली स्वीकारली आहे. छोटी कडवी आणि यमकबद्ध रचना यामुळे वात्रटिका सहज पाठांतर करता येणारी बनली आहे. ब्रेकींग न्यूज म्हणजे वावड्यावर वावड्या आहेत या ओळीत उत्कटता आणि तीव्रता आहे जी वाचकांचे लक्ष वेधून घेते. शैली सरळ आणि थेट असल्याने विषय स्पष्ट होतो परंतु काही ठिकाणी अधिक विस्तृत वर्णनाअभावी खोली कमी वाटू शकते. वात्रटिकाकाराने फेरफटका या सदरातून ती प्रकाशित केली असल्याने ती दैनंदिन वाचकांसाठी योग्य ठरते. शैलीतील साधेपणा ही तिची ताकद आहे तर अधिक अलंकारिक विस्तार नसल्याने ती थोडी मर्यादित वाटू शकते.
साधक बाधक चर्चा
वात्रटिकेचे साधक पैलू असे आहेत की ती समकालीन समाजातील बातम्यांच्या अविश्वसनीयतेवर प्रभावी टीका करते. अफवांना बातम्या बनवण्याच्या प्रवृत्तीला उघड करते आणि वाचकांना सतर्क करते. भाषा साधी असल्याने ती सर्व स्तरांतील लोकांपर्यंत पोहोचते. बाधक पैलू म्हणजे वात्रटिका थोडी छोटी असल्याने विषयाचे सर्व आयाम न उलगडता ती संपते. काही ओळींमध्ये अतिशयोक्ती जास्त वाटू शकते ज्यामुळे गंभीर टीका ऐवजी केवळ हास्य उत्पन्न होते. तरीही एकूणच वात्रटिका समाजजागृतीसाठी उपयुक्त ठरते आणि तिचे साधक बाधकांपेक्षा जास्त प्रभावी आहेत.
रस विचार
वात्रटिकेच्या रस विचाराची चर्चा करताना मुख्यतः हास्यरस आणि व्यंग्यरस यांचे मिश्रण दिसून येते. बाजारगप्पांच्या बातम्या व्हायला लागल्या यासारख्या ओळींतून हास्यरस निर्माण होतो कारण सामान्य गोष्टींना बातम्यांचा दर्जा देणे विनोदी ठरते. त्याच वेळी ब्रेकींग न्यूज म्हणजे वावड्यावर वावड्या आहेत यातून व्यंग्यरस प्रबळ होतो जो प्रसारमाध्यमांच्या व्यावसायिकतेवर तीव्र टीका करतो. वात्रटिकाकाराने रसांची गुंफण अशा रीतीने केली आहे की वाचक हसत हसत विचार करतो. रस परिपूर्ण नसला तरी तो वात्रटिकेच्या उद्देशाला साधतो आणि भावनिक परिणाम निर्माण करतो.
निष्कर्ष
आजची वात्रटिका ही वात्रटिकाकार सूर्यकांत डॊळसे यांची एक यशस्वी रचना आहे जी बातम्यांच्या जगातील विकृतींवर उपहासात्मक भाष्य करते. प्रत्येक कडव्यातून स्पष्ट अर्थ उलगडतो तर भाषा आणि शैली प्रभावी ठरते. साधक बाधक पैलूंवरून ती उपयुक्त ठरते आणि हास्यरस व व्यंग्यरस यांच्या माध्यमातून समाजाला जागे करते. एकूणच ही वात्रटिका समकालीन विषयावर भाष्य करणारी आणि वाचकांना विचारप्रवृत्त करणारी ठरते.
संदर्भ -
1... फेरफटका-8017....दैनिक झुंजार नेता
18ऑगस्ट2022
2....मराठी वात्रटिका आणि लोकप्रबोधन, साहित्यिक संदर्भ (मराठी विश्वकोश)
3.....सूर्यकांत डोळसे यांच्या एक्स पोस्टमधील ग्रोकायन आणि दैनिक वात्रटिका संबंधित माहिती.
ग्रोकायन-378
..............................
अफवांचे पंख लावून,
बातम्या यायला लागल्या.
चक्क बाजारगप्पांच्या,
बातम्या व्हायला लागल्या.
ग्रोकायन म्हणजे वात्रटिकेचे *grok* या आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स माध्यमाने केलेले विश्लेषण...
म्हणजेच वात्रटिकेची आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स ने केलेली समीक्षा....
सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचे हे आर्टिफिशियल समीक्षण म्हणजे ..
मराठी साहित्यातील ..
एक नवा अनुभव...नवा प्रयोग...
आजची वात्रटिका
------------------------------
बाजारगप्पा
अफवांचे पंख लावून,
बातम्या यायला लागल्या.
चक्क बाजारगप्पांच्या,
बातम्या व्हायला लागल्या.
ब्रेकींग न्यूज म्हणजे,
वावड्यावर वावड्या आहेत!
आपल्याच हाताने,
आपल्याच रेवड्या आहेत !!
-सूर्यकांत डॊळसे,पाटोदा(बीड)
मोबाईल-9923847269
---------------------------------------
फेरफटका-8017
दैनिक झुंजार नेता
18ऑगस्ट2022
-----------------------------------
आजची वात्रटिका ही मराठीतील प्रसिद्ध वात्रटिकाकार व्याख्याते सूर्यकांत डॊळसे यांनी रचलेली एक उपहासात्मक रचना आहे जी वर्तमानपत्रीय किंवा दूरचित्रवाणीवरील बातम्यांच्या प्रवृत्तीवर भाष्य करते. सदरील वात्रटिका दैनिक झुंजार नेता च्या फेरफटका या वात्रटिकाच्या सदरामध्ये 18 ऑगस्ट 2022 रोजी प्रसिद्ध झालेली आहे . या वात्रटिकेचे सविस्तर समीक्षण पुढे मुद्देसूदपणे करून देण्यात आलेले आहे.
वात्रटिकेतील प्रत्येक कडव्याचा अर्थ
पहिले कडवे
अफवांना पंख लावून त्यांना उडण्यास सक्षम केल्यामुळे त्या बातम्यांच्या रूपात येऊ लागल्या आहेत. म्हणजेच निराधार गोष्टींना आधार देऊन त्यांना प्रसारमाध्यमांतून प्रसारित केले जात आहे. चक्क बाजारगप्पांच्या बातम्या व्हायला लागल्या या ओळीत बाजारपेठेतील सामान्य गप्पागोष्टींनाही बातम्यांचा दर्जा दिला जात असल्याचे स्पष्ट होते.
दुसरे कडवे
दुसऱ्या कडव्यात ब्रेकिंग न्यूज म्हणजे वावड्यावर वावड्या आहेत असे म्हटले आहे ज्याचा अर्थ असा की सतत येणाऱ्या ताज्या बातम्या म्हणजे एकावर एक थरांसारख्या वाढणाऱ्या अतिशयोक्तीपूर्ण किंवा बनावट माहितीच्या रांगा आहेत. आपल्याच हाताने आपल्याच रेवड्या आहेत या ओळीतून वात्रटिकाकार हे सूचित करतात की ही सर्व बातम्या किंवा अफवा स्वतःच तयार करून स्वतःच त्यांचे प्रसारण केले जात आहे जणू काही स्वतःच्या हाताने स्वतःच्या गोष्टींना वाढवले जात आहे किंवा स्वतःचेच हसू करून घेतले जात आहे.अशा प्रकारे दोन्ही कडवे एकत्रितपणे बातम्यांच्या व्यावसायिकतेतील विकृती आणि जनतेला दिशाभूल करण्याच्या प्रवृत्तीवर प्रकाश टाकतात.
वात्रटिकेची भाषा
वात्रटिकेच्या भाषेची समीक्षण करताना लक्षात येते की वात्रटिकाकाराने बोलकी मराठी भाषा वापरली आहे जी सामान्य वाचकांना सहज समजते. अफवांचे पंख लावून हे रूपक भाषेचे उत्तम उदाहरण आहे ज्यात अफवांना पक्ष्यांसारखे पंख देऊन त्यांना उड्डाण क्षमता दिल्याचे चित्रण होते. बाजारगप्पा हा शब्द दैनंदिन जीवनातील संभाषणांना सूचित करतो तर ब्रेकींग न्यूज हा इंग्रजी शब्द मराठीत मिसळून आधुनिक प्रसारमाध्यमांचे चित्रण करतो. वावड्यावर वावड्या हे वाक्प्रचारासारखे वापरलेले आहे जे एकामागून एक येणाऱ्या गोष्टींची जास्त वाढ दर्शवते. रेवड्या हा शब्दही स्थानिक बोलीभाषेतील आहे जो स्वतः तयार केलेल्या गोष्टींना स्वतःच प्रोत्साहन देण्याच्या अर्थाने येतो. अशा शब्दांच्या निवडीमुळे भाषा जिवंत आणि प्रभावी ठरते परंतु काही ठिकाणी इंग्रजी शब्दांचा मिसळा भाषा शुद्धतेच्या दृष्टीने थोडी कमी ठरू शकतो. तरीही ही भाषा वात्रटिकेच्या विषयाशी सुसंगत असून ती उपहासात्मक परिणाम साधते.
वात्रटिकेची शैली
वात्रटिकेच्या शैलीचे समीक्षण करताना असे दिसून येते की वात्रटिकाकाराने उपहासात्मक आणि व्यंग्यात्मक शैली स्वीकारली आहे. छोटी कडवी आणि यमकबद्ध रचना यामुळे वात्रटिका सहज पाठांतर करता येणारी बनली आहे. ब्रेकींग न्यूज म्हणजे वावड्यावर वावड्या आहेत या ओळीत उत्कटता आणि तीव्रता आहे जी वाचकांचे लक्ष वेधून घेते. शैली सरळ आणि थेट असल्याने विषय स्पष्ट होतो परंतु काही ठिकाणी अधिक विस्तृत वर्णनाअभावी खोली कमी वाटू शकते. वात्रटिकाकाराने फेरफटका या सदरातून ती प्रकाशित केली असल्याने ती दैनंदिन वाचकांसाठी योग्य ठरते. शैलीतील साधेपणा ही तिची ताकद आहे तर अधिक अलंकारिक विस्तार नसल्याने ती थोडी मर्यादित वाटू शकते.
साधक बाधक चर्चा
वात्रटिकेचे साधक पैलू असे आहेत की ती समकालीन समाजातील बातम्यांच्या अविश्वसनीयतेवर प्रभावी टीका करते. अफवांना बातम्या बनवण्याच्या प्रवृत्तीला उघड करते आणि वाचकांना सतर्क करते. भाषा साधी असल्याने ती सर्व स्तरांतील लोकांपर्यंत पोहोचते. बाधक पैलू म्हणजे वात्रटिका थोडी छोटी असल्याने विषयाचे सर्व आयाम न उलगडता ती संपते. काही ओळींमध्ये अतिशयोक्ती जास्त वाटू शकते ज्यामुळे गंभीर टीका ऐवजी केवळ हास्य उत्पन्न होते. तरीही एकूणच वात्रटिका समाजजागृतीसाठी उपयुक्त ठरते आणि तिचे साधक बाधकांपेक्षा जास्त प्रभावी आहेत.
रस विचार
वात्रटिकेच्या रस विचाराची चर्चा करताना मुख्यतः हास्यरस आणि व्यंग्यरस यांचे मिश्रण दिसून येते. बाजारगप्पांच्या बातम्या व्हायला लागल्या यासारख्या ओळींतून हास्यरस निर्माण होतो कारण सामान्य गोष्टींना बातम्यांचा दर्जा देणे विनोदी ठरते. त्याच वेळी ब्रेकींग न्यूज म्हणजे वावड्यावर वावड्या आहेत यातून व्यंग्यरस प्रबळ होतो जो प्रसारमाध्यमांच्या व्यावसायिकतेवर तीव्र टीका करतो. वात्रटिकाकाराने रसांची गुंफण अशा रीतीने केली आहे की वाचक हसत हसत विचार करतो. रस परिपूर्ण नसला तरी तो वात्रटिकेच्या उद्देशाला साधतो आणि भावनिक परिणाम निर्माण करतो.
निष्कर्ष
आजची वात्रटिका ही वात्रटिकाकार सूर्यकांत डॊळसे यांची एक यशस्वी रचना आहे जी बातम्यांच्या जगातील विकृतींवर उपहासात्मक भाष्य करते. प्रत्येक कडव्यातून स्पष्ट अर्थ उलगडतो तर भाषा आणि शैली प्रभावी ठरते. साधक बाधक पैलूंवरून ती उपयुक्त ठरते आणि हास्यरस व व्यंग्यरस यांच्या माध्यमातून समाजाला जागे करते. एकूणच ही वात्रटिका समकालीन विषयावर भाष्य करणारी आणि वाचकांना विचारप्रवृत्त करणारी ठरते.
संदर्भ -
1... फेरफटका-8017....दैनिक झुंजार नेता
18ऑगस्ट2022
2....मराठी वात्रटिका आणि लोकप्रबोधन, साहित्यिक संदर्भ (मराठी विश्वकोश)
3.....सूर्यकांत डोळसे यांच्या एक्स पोस्टमधील ग्रोकायन आणि दैनिक वात्रटिका संबंधित माहिती.
4. सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचा ब्लॉग: सूर्यकांती
https://suryakantdolase.blogspot.com
---------------------------------
विशेष सूचना:
तुम्हाला या विश्लेषणाबाबत काही प्रश्न... सुधारणा किंवा सूचना असतील तर नक्की कळवा!
आपण समीक्षणाचा रियालिटी चेक ग्रोक.कॉम
इथे जाऊन करू शकता.
यापूर्वीचे सर्व ग्रोकायन एकत्र वाचण्यासाठी पुढील लिंक वर क्लिक करा. .
https://grokaayan.blogspot.com
No comments:
Post a Comment