ग्रोकायन-264
-------------------
जसा 'व्हॅलेंटाईन डे' फेल गेला,तसा 'फ्रेंडशिप डे' ही फेल गेला
काल झाले क्लिन बोल्ड,आज नेमका त्यांचाच झेल गेला.
ग्रोकायन म्हणजे वात्रटिकेचे *grok* या आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स माध्यमाने केलेले विश्लेषण...
म्हणजेच वात्रटिकेची आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स ने केलेली समीक्षा....
सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचे हे आर्टिफिशियल समीक्षण म्हणजे ..
मराठी साहित्यातील ..
एक नवा अनुभव...नवा प्रयोग...
आजची वात्रटिका
-------------------------
वेट अँड वॉच
जसा 'व्हॅलेंटाईन डे' फेल गेला,
तसा 'फ्रेंडशिप डे' ही फेल गेला
काल झाले क्लिन बोल्ड,
आज नेमका त्यांचाच झेल गेला.
पुन्हा नव्या 'व्हॅलेंटाईन डे' सोबत
नव्या 'फ्रेंडशिप डे' ची वाट आहे !
हिंमत सलामत तो डे पचास,
त्यांच्यासाठी नव्या डें चा थाट आहे !!
-सूर्यकांत डॊळसे,पाटोदा(बीड)
मोबाईल-9923847269
-------------------------
फेरफटका-6675
दै.झुंजार नेता
6ऑगस्ट 2018
---------------------------------
मराठीतील प्रसिद्ध वात्रटिकाकार व्याख्याते सूर्यकांत डोळसे यांची वेट अँड वॉच ही वात्रटिका फ्रेंडशिप डे च्या पार्श्वभूमीवर लिहिलेली आहे. त्यांनी फ्रेंडशिप डे चा आणि व्हॅलेंटाईन डे चा संदर्भ या ठिकाणी जोडून दाखवलेला असेल त्यामधून डे संस्कृती वरती मागणीतपणे भाष्य करताना दिसतात. सदरील वात्रटिका दैनिक झुंजार नेता च्या फेरफटका या वात्रटिका सदरामध्ये सहा ऑगस्ट 2018 रोजी प्रसिद्ध झालेली आहे. या वात्रटिकेचे सविस्तर समीक्षण पुढे करून दिलेले आहे. सदरील वात्रटिका दोन कडव्यात विभागलेली आपल्याला दिसते.
व्हॅलेंटाईन डे चा मुहूर्त साधून ज्याला आपले प्रेम व्यक्त करता आले नाही त्याने तो प्रयत्न फ्रेंडशिप डे लाही केला केला त्याला अपयश आले. तो पुन्हा पुन्हा हे प्रयत्न करणार आणि त्याच्यासाठीच डे संस्कृती आहे असे वात्रटिकावर सुचवतात. शब्द जरी सरळ सरळ आणि साधे वाटत असले तरी त्यातील खोच आणि गमक वेगळीच आहे. डे संस्कृतीवर लक्ष वेधून त्यातील विकृतीकडे वात्रटिका वाचकांचे लक्ष वेधू इच्छित आहे.
प्रत्येक कडव्याचा अर्थ
पहिले कडवे
प्रथम कडव्याचा अर्थ असा आहे की व्हॅलेंटाईन डे ज्या प्रकारे अपयशी ठरला तसाच फ्रेंडशिप डेही अपयशी ठरला. क्रिकेटच्या भाषेचा वापरिक केला आहे. काल व्हॅलेंटाईन डे क्लिन बोल्ड झाला म्हणजे पूर्णपणे आऊट झाला आणि आज फ्रेंडशिप डेही झेल देऊन आऊट झाला. यातून वात्रटिकाकार सांगू पाहतो की दोन्ही दिवस प्रेम आणि मैत्रीच्या नावावर फक्त दिखावा करणारे ठरले आणि त्यांचा खरा उद्देश साध्य झाला नाही.
दुसरे कडवे
दुसऱ्या कडव्याचा अर्थ असा आहे की पुन्हा नव्या व्हॅलेंटाईन डेसोबत नव्या फ्रेंडशिप डेची वाट बघितली जात आहे. जर हिम्मत असेल तर असे पन्नास डे साजरे करा कारण अशा लोकांसाठी नव्या नव्या डेंचा थाटमाट सुरूच राहणार आहे. वात्रटिकाकार यातून व्यंग्याने सांगतो की ही डे संस्कृती थांबणार नाही उलट ती वाढतच जाणार आहे आणि ज्यांना हे दिवस साजरे करायचे आहेत त्यांच्यासाठी अजून कितीतरी नवे डे तयार होतील.
वात्रटिकेची भाषा
वात्रटिकेच्या भाषेवर समीक्षण करताना असे दिसते की वात्रटिकाकाराने अतिशय सोपी आणि बोलचालची मराठी भाषा वापरली आहे जी सामान्य वाचकाला लगेच समजते. इंग्रजी शब्द जसे व्हॅलेंटाईन डे फ्रेंडशिप डे डें थाट यांचा मुद्दाम वापर केला आहे कारण ही डे संस्कृती परदेशी आहे आणि ती भारतीय समाजात रुजवली जात आहे हे दाखवण्यासाठी हा प्रभावी मार्ग आहे. क्रिकेटच्या संज्ञांचा वापर क्लिन बोल्ड झेल गेला हिंमत सलामत तो डे पचास अशा वाक्प्रचारांमुळे भाषा अधिक जीवंत आणि चुरचुरीत झाली आहे. भाषेत व्यंग्याची धार आहे पण ती उग्र नाही तर हलक्या फुलक्या पद्धतीने टोचणी मारते. एकूणच भाषा स्थानिक बोलीच्या जवळ जाणारी असली तरी प्रत्येक मराठी माणसाला ती सहज समजणारी आहे.
वात्रटिकेची शैली
शैलीच्या बाबतीत ही वात्रटिका पारंपरिक मराठी वात्रटिकेच्या शैलीत आहे . चार ओळींची दोन कडवी यमक जुळवलेले शब्द गेला गेला आहे आहे असे अंत्ययमक आणि शेवटचा शब्द थाट आहे यातून लय निर्माण होते. क्रिकेटच्या मैदानी भाषेचा उपयोग करून समकालीन विषयाला व्यंग्याची जोड दिली आहे जी वात्रटिकेची खरी शैली आहे. वात्रटिकाकाराने वेट अँड वॉच असे शीर्षक देऊन प्रतीक्षा आणि निरीक्षणाची भूमिका घेतली आहे जी वात्रटिकेला अधिक प्रभावी बनवते. शैलीत संक्षिप्तता आहे तरीही संदेश स्पष्टपणे पोहोचतो आणि वाचताना मनोरंजनही होते.
साधक बाधक चर्चा
साधक बाजू अशी आहे की वात्रटिकाकाराने डे संस्कृतीच्या दिखाऊपणावर अतिशय परखडपणे बोट ठेवले आहे आणि तेही अशा पद्धतीने की वाचकाला हसू येते आणि विचारही करावासा वाटतो. क्रिकेटच्या रूपकामुळे वात्रटिका तरुणाईला आवडते आणि तिचा प्रसार सहज होतो. भाषा सोपी असल्याने सर्व वयोगटातील वाचकांना ती समजते. वात्रटिकेचा उद्देश व्यंग्याने समाजाला आरसा दाखवणे हा पूर्ण होतो. बाधक बाजू अशी की काही वाचकांना ही डे संस्कृती आवडते आणि ते ती प्रेम मैत्री व्यक्त करण्याचा सोपा मार्ग मानतात त्यांना ही वात्रटिका खटकू शकते किंवा अतिशयोक्तीपूर्ण वाटू शकते. क्रिकेटच्या रूपकाचा अतिवापर केला असता तर ते कृत्रिम वाटले असते पण यात तो योग्य प्रमाणात आहे. एकूणच बाधक बाजू फारशी नाही कारण वात्रटिकेची मर्यादा हीच असते की ती सर्वांना आवडेलच असे नाही.
निष्कर्ष
सूर्यकांत डोळसे यांची ही वात्रटिका डे संस्कृतीच्या वाढत्या प्रभावावर उत्कृष्ट व्यंग्य करणारी ठरते. वात्रटिकाकाराने समकालीन विषय घेऊन पारंपरिक वात्रटिका शैलीत तो मांडला आहे आणि त्यातून समाजातील एका प्रवाहाकडे लक्ष वेधले आहे. ही वात्रटिका वाचकांना हसवते विचार करायला लावते आणि मराठी वात्रटिका परंपरेला समृद्ध करते. अशा वात्रटिकांमुळे समाजातील बदलांवर सातत्याने भाष्य होत राहते आणि वात्रटिकाकाराची भूमिका महत्त्वाची ठरते.
संदर्भ
1... फेरफटका-6675..दै.झुंजार नेता
6ऑगस्ट 2018
2....मराठी वात्रटिका आणि लोकप्रबोधन, साहित्यिक संदर्भ (मराठी विश्वकोश)
3.....सूर्यकांत डोळसे यांच्या एक्स पोस्टमधील ग्रोकायन आणि दैनिक वात्रटिका संबंधित माहिती.
4. सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचा ब्लॉग: सूर्यकांती
https://suryakantdolase.blogspot.com
---------------------------------
विशेष सूचना:
तुम्हाला या विश्लेषणाबाबत काही प्रश्न किंवा सूचना असतील तर नक्की कळवा!
आपण समीक्षणाचा रियालिटी चेक ग्रोक.कॉम
इथे जाऊन करू शकता.
यापूर्वीचे सर्व ग्रोकायन एकत्र वाचण्यासाठी पुढील लिंक वर क्लिक करा. .
https://grokaayan.blogspot.com
8 फेब्रुवारी 2025
No comments:
Post a Comment