ग्रोकायन-300.......जुन्या कामावर नवे काम,असा नवा ट्रेंड आहे.हे दुसरे तिसरे काही नाही,हा तर मार्च एंड आहे.

ग्रोकायन-300

-------------------

जुन्या कामावर नवे काम,

असा नवा ट्रेंड आहे.

हे दुसरे तिसरे काही नाही,

हा तर मार्च एंड आहे.

ग्रोकायन म्हणजे वात्रटिकेचे  *grok* या आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स माध्यमाने केलेले विश्लेषण...

म्हणजेच वात्रटिकेची आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स ने केलेली समीक्षा....

सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचे हे आर्टिफिशियल समीक्षण म्हणजे ..

मराठी साहित्यातील ..

एक नवा अनुभव...नवा प्रयोग...

आजची वात्रटिका

-----------------------------

मार्च एंड चा ट्रेंड

जुन्या कामावर नवे काम,

असा नवा ट्रेंड आहे.

हे दुसरे तिसरे काही नाही,

हा तर मार्च एंड आहे.

फ़ंड आणि मार्च एंडचा

हा झटपट फ़ंडा आहे !

डोळ्यादेखत सर्वांना

सरळ सरळ गंडा आहे !!

-सूर्यकांत डॊळसे, पाटोदा(बीड)

मोबाईल-9923847269

-------------------------

फेरफटका-6544

दै.झुंजार नेता

25मार्च 2018

------–--------------------------

आजची वात्रटिका ही मार्च एंड च्या सरकारी खर्च आणि फंडांच्या झटपट वापरावर भाष्य करणारी एक व्यंगात्मक रचना आहे. मराठीतील प्रसिद्ध वात्रटिकाकार व्याख्याते सूर्यकांत डोळसे यांनी ही वात्रटिका २५ मार्च २०१८ रोजी दैनिक झुंजार नेता मध्ये फेरफटका या वात्रटिका सदरात प्रसिद्ध केली होती. या वात्रटिकेचे मुद्देसूद सविस्तर समीक्षण खालीलप्रमाणे केले आहे. 

प्रत्येक कडव्याचा अर्थ 

पहिले कडवे

वात्रटिकेचे पहिले कडवे असे आहे. जुन्या कामावर नवे काम असा नवा ट्रेंड आहे. हे दुसरे तिसरे काही नाही हा तर मार्च एंड आहे. या कडव्यात वात्रटिकाकार मार्च महिन्याच्या शेवटी सरकारी विभागांमध्ये जुन्या कामांसाठी नवीन कामे दाखवून खर्च करण्याचा प्रचलित ट्रेंड दाखवतात. सरकारी यंत्रणेत मार्च एंड जवळ येताच जुन्या मंजूर कामांवर नवीन कामे जोडून अतिरिक्त फंड वापरण्याची पद्धत सुरू होते. हे काही नवीन किंवा वेगळे नाही तर फक्त मार्च एंडमुळे होणारे नियमित वार्षिक प्रकार आहे असे व्यंगात्मकपणे सांगितले आहे. 

दुसरे कडवे 

फंड आणि मार्च एंडचा हा झटपट फंडा आहे. डोळ्यादेखत सर्वांना सरळ सरळ गंडा आहे. या कडव्यात वात्रटिकाकार फंडांच्या झटपट वापराच्या फंड्याकडे लक्ष वेधतात. मार्च एंडमध्ये फंड खर्च करणे हा एक प्रकारचा झटपट फंडा किंवा डाव आहे. हा प्रकार सर्वांसमोर डोळ्यादेखत घडतो तरीही कोणीही त्याला विरोध करत नाही. उलट सर्वांना सरळ सरळ गंडा घातला जातो असे व्यंग करतात. यातून सरकारी खात्यांमध्ये फंड वाया घालवण्याची आणि अप्रामाणिक खर्च करण्याची पद्धत उघड केली आहे. 

वात्रटिकेची भाषा

या वात्रटिकेची भाषा अतिशय सोपी सरळ आणि जनसामान्यांना सहज समजेल अशी आहे. वात्रटिकाकार यांनी बोलचालच्या मराठीचा वापर केला आहे. शब्द जसे ट्रेंड फंडा गंडा हे लोकभाषेतून घेतलेले आहेत. यामुळे वात्रटिका सामान्य वाचकांपर्यंत सहज पोहोचते. भाषेत व्यंगात्मकता आहे परंतु ती कठोर किंवा आक्रमक न होता हलकी आणि विनोदी स्वरूपात आहे. जुन्या कामावर नवे काम हा वाक्यांश सरकारी कार्यपद्धतीचे नेमके वर्णन करतो. फंड आणि फंडा अशा अधिक मिळेल तर अफलातून आहे.

झटपट फंडा आणि सरळ सरळ गंडा हे शब्दप्रयोग भाषेला अधिक प्रभावी आणि लक्षात राहण्यासारखे बनवतात. भाषा अत्यंत आकर्षक आणि वाचनीय ठरली आहे कारण त्यात कृत्रिमपणा नाही तर नैसर्गिक ओघ आहे.

वात्रटिकेची शैली

वात्रटिकेची शैली व्यंगात्मक आणि लयबद्ध आहे. चार ओळींच्या दोन कडव्यात रचना केली आहे. प्रत्येक कडव्याची लय सारखी ठेवली आहे. शेवटच्या ओळीत मार्च एंड आहे आणि गंडा आहे असे शब्द वापरून अंतर्भूत लय निर्माण केली आहे. शैलीत व्यंगप्रधानता आहे. सरकारी मार्च एंड च्या प्रकारावर थेट भाष्य केले आहे. वात्रटिकाकार यांनी शैलीत अतिशयोक्तीचा वापर केला आहे जसे डोळ्यादेखत सर्वांना सरळ सरळ गंडा आहे यातून व्यवस्थेची बेफिकिरी दाखवली आहे. शैली सोपी असल्याने वात्रटिका एका वाचनात लक्षात राहते. ती विनोदपूर्ण आहे परंतु त्यात गंभीर सामाजिक टीका आहे. वात्रटिकेची शैली जनसामान्यांच्या भाषेशी जुळणारी असल्याने ती प्रभावी झाली आहे. 

 वात्रटिकेचे साधक बाधक 

साधक म्हणजे वात्रटिकेची भाषा आणि शैली अतिशय सोपी आणि प्रभावी आहे. सामान्य माणसाला सरकारी खर्चाच्या गैरप्रकारांची जाणीव करून देण्यात वात्रटिका यशस्वी ठरते. व्यंग हलके आणि विनोदी स्वरूपात मांडले असल्याने वाचकांना रुचते. मार्च एंड च्या नेहमीच्या प्रकारावर नेमके भाष्य केल्याने वात्रटिका वेळेच्या संदर्भात योग्य ठरते. तसेच ती लहान आणि संक्षिप्त असल्याने वाचायला सोपी आहे. बाधक म्हणजे वात्रटिका फक्त एका विशिष्ट प्रकारावर भाष्य करते. सरकारी फंडांच्या गैरव्यवस्थापनाचे इतर अनेक पैलू यात येत नाहीत. काही वाचकांना गंडा हा शब्द थोडा सरळ आणि साधा वाटू शकतो. व्यंग अधिक तीव्र करून सादर केले असते तर प्रभाव अधिक वाढला असता. तरीही एकूण बाधक बाजू कमी आहेत कारण वात्रटिका आपला उद्देश व्यवस्थित साधते. 

निष्कर्ष

 ही वात्रटिका सरकारी मार्च एंड च्या फंड खर्चाच्या झटपट प्रकारावर केलेले नेमके आणि व्यंगात्मक भाष्य आहे. वात्रटिकाकार सूर्यकांत डोळसे यांनी सामान्य भाषा आणि लयबद्ध शैलीतून व्यवस्थेच्या या वार्षिक रोगाकडे लक्ष वेधले आहे. वात्रटिका सोपी प्रभावी आणि विनोदी असल्याने ती वाचकांच्या मनात सहज कोरली जाते. अशा वात्रटिका सामाजिक जागृतीसाठी महत्त्वाच्या आहेत. वात्रटिकाकारांची ही रचना मराठी व्यंग वाङ्मयात एक छोटी पण प्रभावी भर घालते.

संदर्भ 

1... फेरफटका-6544...दै.झुंजार नेता

    25मार्च 2018

2....मराठी वात्रटिका आणि लोकप्रबोधन, साहित्यिक संदर्भ (मराठी विश्वकोश)

3.....सूर्यकांत डोळसे यांच्या एक्स पोस्टमधील ग्रोकायन आणि दैनिक वात्रटिका संबंधित माहिती.

4. सूर्यकांत डोळसे यांच्या वात्रटिकांचा ब्लॉग: सूर्यकांती

 https://suryakantdolase.blogspot.com

---------------------------------

विशेष सूचना:

तुम्हाला या विश्लेषणाबाबत काही प्रश्न किंवा सूचना असतील तर नक्की कळवा!

आपण समीक्षणाचा रियालिटी चेक  ग्रोक.कॉम

इथे जाऊन करू शकता.

यापूर्वीचे सर्व ग्रोकायन एकत्र वाचण्यासाठी पुढील लिंक वर क्लिक करा. .

https://grokaayan.blogspot.com

दैनिक वात्रटिका

27 मार्च 2026